Anksiyete ve Anksiyete Sorunları

Anksiyete Nedir? Temel Kavramlar ve Tanımı

Anksiyete, en temel tanımıyla tehlikeli bir uyarana karşı geliştirilen bir huzursuzluk hissidir. Literatürde endişe, kaygı ve bunaltı terimleriyle karşılanan bu durum; halk arasında korku, tedirginlik ve sıkıntı olarak da adlandırılmaktadır. İnsanlık tarihi kadar eski olan bu duygu, aslında bedenin ve beynin dış dünyadaki tehlikelere karşı verdiği doğal bir tepki mekanizmasıdır.

Belirli bir düzeydeki anksiyete, bireyi motive edici ve koruyucu bir işlev gördüğü için gerekli kabul edilir. Her birey, yaşamının belirli dönemlerinde en az bir kez anksiyete hissetmektedir. Ancak bu duygunun yoğunluğu ve süresi, durumun sağlıklı bir tepki mi yoksa bir sorun mu olduğunu belirleyen temel faktördür.

Anksiyete Ne Zaman Bir Sorun Haline Gelir?

Anksiyetenin doğal bir duygu olmaktan çıkıp bir sorun olarak nitelendirilmesi için yoğun, sürekli ve kişiyi rahatsız edici bir boyuta ulaşması gerekir. Bir kişide anksiyete sorunu olduğunu söyleyebilmek için aşağıdaki kriterlerin oluşması beklenmektedir:

• Durumun kişinin mesleki ve ailevi yaşantısını olumsuz etkilemeye başlaması,
• Kişilerarası ilişkilerde belirgin zorluklar yaşanması,
• Kaygı halinin günün büyük bir bölümünü kapsaması ve çok sık tekrarlaması,
• Bireyin bu duygulanımı kontrol edememesi ve başa çıkmakta yetersiz kalması,
• Yaşanan bu durumun kesintisiz olarak en az 6 aydır devam etmesi.

Anksiyete Belirtileri: Fizyolojik ve Psikolojik Durumlar

Anksiyete yaşayan bireylerde hem bedensel hem de zihinsel düzeyde çeşitli değişimler gözlemlenir. Bu belirtiler, vücudun alarm durumuna geçmesiyle tetiklenen karmaşık süreçlerdir.

Fizyolojik Belirtiler

Anksiyete sırasında vücutta meydana gelen fizyolojik değişimler oldukça çeşitlidir. Aşağıdaki tabloda en sık karşılaşılan bedensel tepkiler yer almaktadır:

Psikolojik ve Algısal Durumlar

Anksiyete sadece bedeni değil, bireyin bilişsel süreçlerini ve dünyayı algılama biçimini de doğrudan etkiler. Bu kapsamda görülen başlıca psikolojik belirtiler şunlardır:

• Sürekli bir huzursuzluk ve tedirginlik hali,
• Yoğun korku ve algıda karışıklık,
• Öğrenmede zorluk ve konsantrasyon eksikliği,
• Olayları adlandırmada ve kişileri algılamada yaşanan sorunlar,
• Hatırlama güçlüğü ve bellek sorunları.

Anksiyeteli Bireylerde Algı ve Davranış Biçimleri

Anksiyete yaşayan bireyler, hissettikleri korkuyu haklı çıkarma çabasıyla çevrelerindeki uyaranları seçici bir şekilde algılama eğilimi gösterirler. Bu süreçte belirli durumları ön plana çıkarırken, diğerlerini tamamen göz ardı edebilirler.

Eğer birey hatalı bir şekilde korkularını haklı çıkarırsa, seçtiği bu olumsuz cevaplar anksiyete seviyesinin daha da artmasına neden olur. Öte yandan, seçilen düşünce ile kişi kendini rahatlatabilirse anksiyete azalabilir; ancak bu durum bazen gerekli önlemlerin alınmasında yetersiz kalınmasına da yol açabilmektedir.