Anhedoni: Haz Alamama Nedir ?

Psikolojiye göre anhedoni, bireyin daha önce keyif aldığı etkinliklerden, sosyal ilişkilerden
ya da günlük deneyimlerden haz alamaması durumunu tanımlamak için kullanılan bir
kavramdır. Bu durum, kişinin hiçbir şey yapmaması ya da hayattan tamamen kopması
anlamına gelmez; daha çok, yapılan şeylerin eskisi kadar tatmin edici gelmemesiyle ilişkilidir.
Belki kişi bir etkinliğe katılıyordur, sorumluluklarını yerine getirebiliyordur ve günlük
yaşamını sürdürebiliyordur; ancak bu süreçte keyif alamıyordur . Bu nedenle anhedoni,
dışarıdan bakıldığında fark edilmesi zor olan, fakat bireyin iç dünyasında belirgin bir etkisi
bulunan bir deneyimdir.
Anhedoni “mutsuzluk” ile karıştırılabilir. Oysa mutsuzluk, daha çok olumsuz duyguların
varlığıyla ilişkilidir. Anhedonide ise temel sorun, olumsuz duyguların yoğunluğu değil,
olumlu duyguların azalmasıdır. Kişi üzgün hissetmeyebilir; fakat sevinemediğini,
heyecanlanamadığını ya da bir şeylerden hoşlanamadığını fark edebilir. Bir etkinlik “kötü”
gelmeyebilir ama “iyi” de hissettirmez. Bu nedenle anhedoni, mutsuzluktan çok bir “duygusal
düzleşme” hâli olarak tanımlanabilir.
Anhedoni, çoğu zaman ani ve belirgin bir şekilde ortaya çıkmaz. Daha çok, kişinin günlük
yaşamında yavaş ve fark edilmesi zor değişikliklerle kendini gösterebilir. Bu nedenle
anhedoni yaşayan bireyler, yaşadıkları durumu hemen tanımlamakta zorlanabilir.
Majör depresyon, anksiyete, şizofreni , bipolar bozukluk, kronik stres, travmatik olaylar gibi
faktörler anhedoniye yol açabilir . Anhedoni yaşayan bireylerde uykusuzluk, enerji eksikliği ,
yorgunluk, motivasyon düşüklüğü de görülebilir.
Anhedoni, basit bir isteksizlik ya da mutsuzluk olarak görülmemelidir. Daha çok, kişinin
duygusal yaşantısında meydana gelen bir değişimi anlamaya yardımcı olan bir kavramdır. Bu
bakış açısı, yaşanan deneyimi daha doğru değerlendirmeyi sağlar.
Uzm.Psk Mustafa Cem Oğuz
Stajyer Psk Zübeydenur Genç