ANAL FİSSÜR VE FİSTULLER HAKKINDA HER ŞEY
- Anal fissür, makat bölgesinde ağrı ve kanamaya yol açan çatlaklar iken; perianal fistül, bağırsak ile cilt arasında oluşan iltihaplı kanalları ifade eder.
- Anal fissür tedavisinde diyet düzenlemesi, sıcak su banyoları ve cerrahi yöntemler kullanılırken; fistül tedavisinde apsenin doğru boşaltılması ve kanalın cerrahi onarımı kritiktir.
- Her iki hastalık da kronikleşme ve komplikasyon riski taşıdığı için uzman muayenesi ve erken tedavi, tam iyileşme sağlanması açısından büyük önem taşır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Anal Fissür ve Perianal Fistül Arasındaki Farklar
İsim benzerliği nedeniyle sıklıkla birbirine karıştırılan anal fissür ve perianal fistül, aslında klinik olarak birbirinden tamamen farklı iki hastalıktır. Bu yazıda, anüs (makat) bölgesinde meydana gelen çatlakları ifade eden anal fissür ile anüs kenarında akıntılı bir kanal oluşumuyla karakterize edilen perianal fistülün detaylarını inceleyeceğiz.
Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir?
Anal fissür, anal kanalın iç yüzeyinde çeşitli nedenlerle oluşan, genellikle kanama ve şiddetli ağrı ile kendini gösteren çatlak şeklindeki yaralardır. Makat çıkışında dışkı kontrolünü sağlayan kaslarda oluşan yüksek basınç, bu bölgedeki zengin sinir uçlarını uyararak yoğun bir acı ve yanma hissine yol açar. Bu durum, kasların istemsizce daha fazla kasılmasına ve iyileşmeyi zorlaştıran bir kısır döngüye neden olarak hastalığı kronikleştirebilir.
Anal Fissür Neden Oluşur?
Anal fissür oluşumunda en yaygın nedenler arasında kabızlık, aşırı ıkınma ve sert/hacimli dışkılama yer almaktadır. Bunun yanı sıra aşağıdaki faktörler de hastalığı tetikleyebilir:
- Şiddetli ishal atakları,
- Bölgesel travmalar,
- Bağırsağın iltihabi hastalıkları,
- Nadiren kanser, sifiliz ve verem gibi sistemik rahatsızlıklar.
Belirtiler ve Tanı Süreci
Hastalar genellikle dışkılama sırasında veya sonrasında devam eden şiddetli ağrı ve dışkı üzerinde görülen taze kanama şikayetiyle uzmanlara başvurur. Tanı, genellikle hastanın öyküsü ve bölgenin gözle muayenesi ile konulur. Akut dönemde ağrı çok şiddetli olduğu için parmakla muayene veya endoskopik incelemelerden kaçınılabilir; ancak şüpheli durumlarda kolonoskopi veya sigmoidoskopi gerekebilir.
Anal Fissür Tedavi Yöntemleri
Akut dönemde tedavi; diyet düzenlemesi, bol sıvı tüketimi, dışkı yumuşatıcılar, ağrı kesiciler, uyuşturucu merhemler ve sıcak su oturma banyoları ile gerçekleştirilir. Şikayetlerin 6-8 haftadan uzun sürmesi durumunda hastalık Kronik Anal Fissür aşamasına geçmiş kabul edilir. Kronik vakalarda tedavi seçenekleri şunlardır:
| Yöntem | Uygulama Şekli |
|---|---|
| Konservatif Tedavi | Topikal kas gevşeticiler, nitrogliserinli kremler, kalsiyum kanal blokörleri veya Botox enjeksiyonu. |
| Cerrahi Tedavi | Anal kanalı saran kasın bir kısmının kesilerek basıncın düşürülmesi işlemi. |
Cerrahi müdahale sonrası hastalar genellikle aynı gün taburcu edilir ve ertesi gün normal hayatlarına dönebilirler. Ameliyat sonrası gaz kaçırma riski %1-2 gibi oldukça düşük bir orandadır.
Perianal Fistül Nedir?
Fistül, kelime anlamı olarak iki anatomik bölge arasındaki boru şeklindeki bağlantıyı ifade eder. Perianal fistül durumunda bu bağlantı, kalın bağırsağın son kısmı (anüs) ile makat çevresindeki cilt arasındadır. Genellikle 20’li yaşlardan sonra ve erkeklerde daha sık görülür.
Fistül Oluşum Nedenleri ve Apsenin Önemi
Fistül gelişimindeki en temel etken, makat bölgesindeki nemi sağlayan bezlerin tıkanması sonucu oluşan perianal apselerdir. Apsenin kendiliğinden veya hekim müdahalesiyle boşalması sonrası fistül kanalı oluşabilir. Diğer nedenler arasında kronik apseler, iltihaplı sivilceler, ışın tedavisi, cerrahi travmalar, şişmanlık ve bağırsak hastalıkları yer alır. Makat bölgesindeki apselerin doğru yerden ve uygun teknikle boşaltılması, ileride oluşabilecek komplike fistülleri önlemek adına kritiktir.
Belirtiler ve Tanı Yöntemleri
Hastalar genellikle makat kenarında irinli veya kanlı akıntı, ciltte hafif kabarık ve bazen kanayan bir çıkıntı şikayetiyle başvururlar. Tanı sürecinde fiziksel muayeneye ek olarak şu yöntemler kullanılabilir:
- Rektoskopi ve Kolonoskopi: Bağırsağın iç yapısını incelemek için.
- Anal Ultrasonografi (USG): Fistül yolunu belirlemek için.
- Fistülografi veya MR: Fistül kanalının haritasını çıkarmak ve kaslarla ilişkisini görmek için.
Fistül Çeşitleri ve Tedavi Yaklaşımları
Perianal fistüller, makat kaslarıyla olan ilişkilerine göre iki ana gruba ayrılır:
- Basit Fistüller: Vakaların %80-90'ını oluşturur. Cerrahi başarı şansı %100'e yakındır ve dışkı tutamama riski yok denecek kadar azdır.
- Karmaşık (Komplike) Fistüller: Tekrarlayan apseler veya yanlış tedaviler sonucu oluşur. Tedavisi daha uzmanlık gerektirir; seton uygulaması, flep onarımları veya doku yapıştırıcılar gibi kombine teknikler kullanılır.
Fistül tedavisi ertelenmemelidir. Tedavi edilmeyen vakalar zamanla yeni kanalların açılmasına ve çok nadir de olsa uzun vadede (15-20 yıl) kanserleşmeye neden olabilir. Deneyimli bir cerrah tarafından uygulanan doğru teknikle, fistül hastalığında tam iyileşme sağlanması mümkündür.
