Anahtarlarınızı Kaybedip, Aynı Anda 50 Sekme mi Açıyorsunuz? "Tembel" Değil, Tanı Almamış Bir "Yetişkin DEHB"li Olabilirsiniz

Çocukken "zeki ama çalışmıyor" denilen, yetişkinlikte ise "potansiyelini harcayan" biri olarak mı etiketlendiniz? Sürekli bir şeyleri unutuyor, odaklanamıyor ve içinizde sanki motor takılmış gibi bir huzursuzluk hissediyorsanız; sorun iradesizliğiniz değil, beyninizin dopamin yönetimi olabilir.

"Potansiyelini Harcıyorsun" Etiketi

Hayatınız boyunca şu cümleleri duydunuz mu? "Çok zekisin ama kendini vermiyorsun." "Bir başlasan bitireceksin ama başlamıyorsun." "Daha dün söyledim, nasıl unutursun?"

Şu an yetişkinsiniz. Masanızın üstü dağınık, bilgisayarınızda 25 tane sekme açık ama hiçbir iş tam bitmemiş. Bir arkadaşınız konuşurken 3. dakikada kopuyorsunuz. Kendinize en acımasız yargıyı yapıştırıyorsunuz: "Ben tembelim. Ben disiplinsizim."

Durun. Belki de tembel değilsiniz. Belki de beyniniz Nörotipik (standart) değil; Nöroçeşitli (Farklı çalışan) bir beyindir. Hoş geldiniz, burası Yetişkin DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) dünyası.

Yetişkinlerde DEHB Nasıl Görünür? (Zıplayan Çocuk Değil, Kopuk Zihin)

DEHB denince aklımıza sınıfta koşturan çocuklar gelir. Ama yetişkinlerde hiperaktivite bedende değil, zihinde olur.

Zihinsel Hiperaktivite: Beyninizde hiç susmayan bir radyo var gibidir. Uyumaya çalışırken bile düşünceler susmaz (Ruminasyon).
Dopamin Açlığı: Sıkıcı işler (fatura ödemek, rapor yazmak) size fiziksel acı verir. Beyniniz sürekli "yeni ve heyecanlı" bir şey (sosyal medya, oyun, alışveriş) arar.
Zaman Körlüğü (Time Blindness): "5 dakikaya çıkarım" dersiniz ama 45 dakika geçer. Zamanın nasıl aktığını hissetmezsiniz.
Duygu Regülasyonu Sorunu: Aniden parlar, aniden sönersiniz. Reddedilmeye karşı aşırı hassassınızdır (RSD).

Bu Bir Karakter Hatası Değil, Biyolojidir

DEHB'li beyinlerde, beynin "CEO"su olan Prefrontal Korteks bölgesinde dopamin iletimi düzensizdir. Yani; "Şunu yapmalıyım" emri verilir ama o emir eyleme dökülecek yakıtı (dopamini) bulamaz. Siz koltukta oturup "Hadi kalk raporu yaz" diye kendinizi paralarken, aslında marşa basıyorsunuzdur ama motor ateşleme yapmıyordur. Buna DEHB Felci (ADHD Paralysis) denir.

Yönetilebilir Bir Süper Güç Olabilir mi?

Tedavi edilmeyen DEHB; tükenmişlik, depresyon ve anksiyeteye yol açar. Ancak yönetilen DEHB, bir yaratıcılık makinesine dönüşebilir.

Beyninizin Kullanma Kılavuzunu Öğrenin: Standart tavsiyeler (Ajanda tut, disiplinli ol) sizde işe yaramaz. Sizin "Oyunlaştırmaya", "Görselleştirmeye" ve "Dışsal Motivasyona" (Body Doubling) ihtiyacınız var.
Dopamin Menüsü Hazırlayın: Beyniniz sıkıldığında hemen telefona sarılmak yerine, ona sağlıklı dopamin verin. Soğuk duş, hızlı bir müzik, 10 dakika yürüyüş...
Profesyonel Destek (BDT): İlaç tedavisi bir seçenektir ama tek başına yetmez. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ile beyninize zamanı yönetmeyi, önceliklendirmeyi ve duyguları düzenlemeyi öğretebilirsiniz.

Sonuç: Siz "bozuk" değilsiniz, sadece farklı bir işletim sistemine sahipsiniz. Kendinizi "Windows" kullanma kılavuzuyla çalışan bir "Macintosh" gibi yargılamayı bırakın. Kendi sisteminizi tanıdığınızda, neler yapabileceğinize siz bile şaşıracaksınız.

Etiketler

Bilişsel davranışçı terapisiAnkara psikologİhsan Onur KızılkanDikkat EksikliğiYetişkin DEHBDEHBOdaklanma SorunuErtelemeUnutkanlık

Yazar Hakkında

Klinik Psikolog İhsan Onur Kızılkan

Psikoloji Klinik Psikolog

Uzman Klinik Psikolog İhsan Onur Kızılkan; terapi sürecini, kişinin bilimsel ve bütüncül yöntemler ışığında kendi potansiyelini ve değerini keşfettiği güvenli bir yolculuk olarak tanımlar.

Maltepe Üniversitesi Psikoloji bölümünü Onur Derecesiyle tamamlamış, ardından Beykent Üniversitesi’nde Klinik Psikoloji Yüksek Lisans eğitimini bitirerek uzmanlığını almıştır. Akademik yetkinliğini kanıtladığı tez çalışmasında; insan psikolojisinin temel taşları olan depresyon, sosyal destek mekanizmaları ve ilişkisel dinamikleri (Akran Zorbalığı bağlamında) derinlemesine incelemiştir.

Mesleki yetkinliğini, Türkiye’nin en köklü kurumlarındaki saha çalışmalarıyla pekiştirmiştir. Fenerbahçe Spor Kulübü ve Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi bünyesindeki kapsamlı klinik staj programlarını başarıyla tamamlamış; Hollanda, Fransa ve Belçika’da Avrupa Birliği projeleriyle Türkiye’yi temsil ederek uluslararası bir vizyon kazanmıştır.

Terapilerinde tek bir kalıba bağlı kalmaz. Bütüncül Psikoterapi perspektifiyle; Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), Şema Terapi, Çözüm Odaklı Terapi, Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT), Sistemik Terapi ve Psikodinamik Terapi gibi ekolleri danışanın ihtiyacına göre tecrübesiyle harmanlayarak kişiye özel bir yol haritası çizer.

Yetişkin ve ergen bireysel terapilerinin yanı sıra, Çift ve Aile Terapisi alanında; ilişki çatışmaları, iletişim sorunları ve duygusal kopukluk konularında çiftlerle de aktif olarak çalışmaktadır.

Şu anda Ankara’da, kurucusu olduğu ve Sağlık Bakanlığı ruhsatlı özel kliniğinde; yetişkin, ergen ve çift danışanlarına yüzyüze ve online olarak hizmet vermektedir.