Üveit nedir? Tedavisi nasıldır?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Üveit Nedir? Göz İltihabı Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Üveit, göz yuvarlağının ortasında bulunan ve jel benzeri maddenin çevresini saran üç tabakalı kılıfın orta katmanı olan uvea tabakasının iltihaplanmasıdır. Bu hastalık; iris, koroid ve kirpiksi cisimden oluşan uvea tabakalarının tamamını veya bir kısmını etkileyebilen ciddi bir sağlık sorunudur. Günümüzde uvea, tıbbın ayrı bir uzmanlık alanı olarak kabul edilmekte; tanı ve tedavi süreçleri immünoloji ve genetik bilimindeki gelişmelerle desteklenmektedir.
Üveit Belirtileri Nelerdir?
Üveit son derece karmaşık bir yapıya sahiptir ve belirtiler hastalığın tutulum yaptığı bölgeye göre değişiklik gösterir. Hastalık gözün ön, orta veya arka bölümlerinde ortaya çıkabilir. Genel olarak karşılaşılan üveit belirtileri şunlardır:
- Gözde kızarıklık ve kanlanma,
- Bulanık görme veya ani görme azalması,
- Göz çevresinde şiddetli ağrı,
- Işığa karşı hassasiyet (fotofobi) ve kamaşma,
- Gözde uçuşmalar, lekeli görme veya ışık çakmaları,
- Göz sulanması ve göz küresinde ağrı.
Eğer iltihap görme merkezini etkilerse, doku hasarına bağlı olarak kalıcı görme kaybı meydana gelebilir. Gözün arka bölümündeki tutulumlarda ise temel şikayet genellikle bulanık görmedir.
Üveitin Nedenleri ve Risk Faktörleri
Üveit vakalarının %30 ile %40'ında hastalığın kesin nedeni tespit edilememektedir. Ancak hastalık; virüsler, mantarlar ve parazitler gibi dış etkenlerle oluşabileceği gibi, vücuttaki sistemik bir hastalığın gözdeki yansıması olarak da gelişebilir. Üveite yol açabilen temel faktörler şunlardır:
- Sistemik Hastalıklar: Behçet hastalığı, ankilozan spondilit ve romatoid artrit.
- Enfeksiyonlar: Tüberküloz, sifilis (frengi), herpes, toksoplazmoz.
- Bağışıklık Sistemi Sorunları: Sarkoidoz, ülseratif kolit ve çeşitli otoimmün reaksiyonlar.
- Dış Faktörler: Göz travmaları ve geçirilmiş göz ameliyatları.
Üveit Çeşitleri ve Tanı Yöntemleri
Üveit, gözdeki konumuna göre ön, ara ve arka üveit olarak üç ana çeşide ayrılır. Bazı türler tipik görünümleri sayesinde hızlıca teşhis edilebilirken, özellikle arka bölüm tutulumlarında ileri tekniklere ihtiyaç duyulur. Tanı sürecinde kullanılan yöntemler şunlardır:
| Tanı Yöntemi | Kullanım Amacı |
|---|---|
| Anjiyografi (ICG) | İndosiyan yeşili boya ile damar yapısının ve görme tehdidinin incelenmesi. |
| Ultrasonografi | Göz içi yapıların detaylı görüntülenmesi. |
| ERG Testi | Retina tabakasının elektriksel tepkilerinin ölçülmesi. |
| Konsültasyon | Romatoloji, göğüs hastalıkları ve nöroloji uzmanlarıyla ortak araştırma. |
Üveit Tedavisi Nasıl Yapılır?
Üveit tedavisi kişiye özel planlanmalı ve mutlaka uvea konusunda uzman hekimler tarafından yönetilmelidir. Tedavide temel amaç iltihabı kontrol altına almak ve kalıcı hasarı önlemektir.
İlaç ve Damla Tedavisi
Öncelikli tedavi yöntemi steroid içeren (kortikosteroid) ilaçlar ve damlalardır. Gözün ön bölümündeki iltihaplar için genellikle kortikosteroid damlalar tercih edilir. Bu damlalar geçici bulanık görmeye veya göz içi basıncının artmasına neden olabileceği için doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Ayrıca göz bebeğinin yapışmasını önlemek amacıyla siklopejik veya midriyatik damlalar tedaviye eklenebilir.
Enjeksiyon ve Sistemik Tedaviler
Damlaların yetersiz kaldığı ara veya arka üveit durumlarında, göz çevresine (perioküler) veya göz altına (subkonjonktival) enjeksiyon uygulamaları yapılabilir. Lokal anestezi altında yapılan bu işlem ağrısızdır. Enfeksiyon kaynaklı durumlarda antibiyotikler, sistemik hastalıklarda ise bağışıklık sistemini destekleyen ilaçlar kullanılır.
Erken Teşhisin Önemi ve Takip Süreci
Üveit acil müdahale gerektiren bir hastalıktır. Tedavide geç kalındığında; göz bebeğinde şekil bozuklukları, katarakt ve göz tansiyonu (glokom) gibi kalıcı yan etkiler oluşabilir. Tedavi başarıyla tamamlansa dahi aşağıdaki kurallara uyulmalıdır:
- Düzenli Kontrol: Hastalık sessizce tekrarlayabileceğinden, şikayet olmasa bile en az 3 ayda bir muayene olunmalıdır.
- Belirti Takibi: Ağızda aft oluşumu, cilt lekeleri veya romatizmal ağrılar gibi diğer organ belirtileri mutlaka göz doktoruna bildirilmelidir.
- Hijyen ve Temas: Bilinen bir enfeksiyonu olan kişilerle yakın temastan kaçınılmalıdır.
Doğru tedavi, erken teşhis ve uyumlu bir hasta-hekim ilişkisi ile zarar görmüş bir göz çoğu kez kurtarılabilmektedir.
Op. Dr. Ahmet UMAY
Bristol University, Ophthalmology Section
Kaynak: NHS Choices / UK
