ÜRTİKER (KURDEŞEN)
- Ürtiker, ciltte kızarıklık, kaşıntı ve şişlikle karakterize olan ve tıbbi literatürde "4K belirtisi" olarak adlandırılan geçici döküntülerle seyreden bir hastalıktır.
- Hastalık; ilaçlar, gıdalar ve enfeksiyonlar gibi dış faktörlerin yanı sıra yoğun stres veya çeşitli sistemik iç hastalıklar tarafından tetiklenebilmektedir.
- Belirtilerin süresine göre akut veya kronik olarak sınıflandırılan ürtiker, tetikleyici mekanizmasına bağlı olarak fiziksel, kontakt veya kolinerjik gibi farklı klinik tiplerde görülebilir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Ürtiker (Kurdeşen) Nedir? Belirtileri ve Özellikleri
Ürtiker, deri ve mukozalardaki küçük damarlardan çevre dokuya kanın sıvı (plazma) kısmının sızmasıyla karakterize bir hastalıktır. Bu sızıntı sonucunda ciltte kısa süreli şişlikler meydana gelir. Hastalık; deride kızarık, kaşıntılı ve kabarık döküntülerle kendini gösterir. Tıbbi literatürde bu durum; kızaran, kabaran, kaşınan ve kaybolan döküntüler olması nedeniyle 4K belirtisi olarak adlandırılmaktadır.
Ürtiker döküntüleri, 2-3 mm’den 10-20 cm büyüklüğe kadar değişkenlik gösterebilir. Bu lezyonlar vücudun herhangi bir yerinde oluşabilmekle birlikte, en sık gövde bölgesinde gözlemlenir. Hastalık ataklarının genellikle gece saatlerinde ortaya çıktığı bilinmektedir.
Ürtikere Neden Olan Faktörler ve Tetikleyiciler
Ürtikerin gelişiminde pek çok farklı faktör rol oynamaktadır. Bu tetikleyiciler ilaçlardan besinlere, enfeksiyonlardan sistemik hastalıklara kadar geniş bir yelpazeye yayılır. Başlıca nedenler şu şekilde kategorize edilebilir:
- İlaçlar: Aspirin, nonsteroidal antienflamatuar ilaçlar, opium alkaloidleri, kontrast maddeler ve bazı kan ürünleri.
- Gıdalar ve Katkı Maddeleri: Deniz ürünleri, çilek gibi meyveler ve çeşitli gıda katkı maddeleri.
- Enfeksiyonlar ve Parazitler: Boğaz ve idrar yolu enfeksiyonları ile bağırsak veya idrar yolu parazitleri.
- Psikolojik Etkenler: Yoğun stres ve psikolojik bozukluklar ürtikeri tetikleyebilir veya mevcut durumu alevlendirebilir.
Bunların yanı sıra, bazı iç hastalıkları da ürtiker ile birlikte seyredebilmektedir. Bu hastalıklar arasında; sistemik lupus eritematozus, poliarteritis nodosa, hipertiroidi, hipoporatroidi, lösemi, lenfoma ile akciğer, kolon ve meme kanseri yer almaktadır.
Ürtikerin Sınıflandırılması ve Klinik Tipleri
Ürtiker, belirtilerin devam etme süresine göre iki ana gruba ayrılır. Belirtiler 6 haftadan kısa sürüyorsa akut ürtiker, 6 haftadan daha uzun bir sürece yayılıyorsa kronik ürtiker olarak tanımlanır. Hastalığın klasik tipinin dışında, oluşum mekanizmasına ve tetikleyicisine göre farklı klinik tipleri mevcuttur:
| Ürtiker Tipi | Belirtiler ve Tetikleyiciler |
|---|---|
| Anjionörotik Ödem | Yüz ve gözlerde belirgin şişme ile seyreder. |
| Fiziksel Ürtiker | Soğuk, sıcak, basınç veya güneş ışığına bağlı oluşur. |
| Kontakt Ürtiker | Kimyasal ajanlar gibi alerjenlerle temas sonucu gelişir. |
| Kolinerjik Ürtiker | Egzersiz sonrası ortaya çıkan lezyonlarla karakterizedir. |
