Tüp Bebek Tedavisinin Aşamaları
1.Aşama: Kontrollü Overyen Stimulasyon
Klasik olarak tüp bebek tedavisine adet döngüsünün 2. veya 3. günü başlanır. Bu dönemde yapılan ultrason kontrolünden sonra yumurtalıklarda bulunan yumurtaların uyarılması için karın bölgesinden cilt altına günlük uygulanan hormon iğneleri (gonadotropin) ile tedaviye başlanır. Yumurtaların olgunlaşma süreci ortalama 8-14 gün sürer. Bu süreçte yumurtaların gelişmelerini takip etmek için belli aralıklarla ultrason muayenesi yapılır. Gonadotropin tedavisinin 6. gününde yumurtaların erken çatlamasını engellemek için GnRH antagonisti denilen farklı bir iğneye daha başlanır. En az 3 folikül(yumurtayı içeren yapı) 18mm ve üzeri boyutlara ulaştığında yumurtayı olgunlaştırıcı hCG iğnesi yapılır ve bu iğneden 36 saat sonra yumurta toplama işlemi uygulanır.
2.Aşama: Yumurta Toplama İşlemi
Yumurta toplama işlemi ameliyathane ortamında damar yoluyla verilen sedasyon anestezisi (uyku hali) altında uygulanır. Yumurta hucrelerini içeren foliküller transvajinal ultrason rehberliğinde kullanılan bir iğne yardımıyla aspire edilir. Elde edilen folikül sıvıları embriyolog tarafından incelenir ve tesbit edilen yumurtalar özel bir kültür medyumu içerisinde inkubatöre aktarılır.
3.Aşama: Fertilizasyon—Döllenme
-Sperm parametreleri normal ise yaklaşık 50.000-100.000 arasında hareketli sperm hücresi yumurtaların olduğu kültür mediumu içerisine bırakılır ve inseminasyon yoluyla döllenme işlemi takip edilir.
-ICSI (intracytoplasmic sperm injection) yönteminde ise yüksek büyütmeli mikroskop altında embriyoloğun seçtiği tek bir sperm, yumurta hücresinin içerisine doğrudan enjekte edilir. ICSI yöntemiyle döllenme olasılığı daha yüksektir ve sperm parametrelerinde düşüklük olan veya testisten cerrahi olarak sperm elde edilen çiftlerde uygulanır.
Döllenme olup olmadığı inseminasyon veya ICSI işleminden 16-18 saat sonra değerlendirilir. Döllenen yumurtalar ‘zigot’ olarak isimlendirilir ve gelişmelerini sağlayacak özel bir kültür medyumunda takip edilir. Yumurta toplama işleminden sonraki 2. Veya 3. Gün tekrar değerlendirme yapılır. Eğer yeterli sayıda ve iyi kaliteli embriyo varsa, 5. Güne, yani blastokist aşamasına kadar embriyoların takibi yapılabilir. Az sayıda veya düşük kaliteli embriyoların varlığında 3. Gün embriyo transferi tercih edilebilir.
4.Aşama : Embriyo Kalitesinin Değerlendirilmesi
Embriyo kalitesi değerlendirilirken embriyonun hücre sayısı, embriyoyu oluşturan hücrelerin eşit boyutlarda olması, fragmantasyon denen hücre artıklarının az oranda görülmesi gibi farklı kriterler göz önünde bulundurulur. Embriyo transferinin yapılacağı gün mevcut embriyoların gelişim düzeylerine ve görünüşlerine göre hangi embriyonun transfer edileceğine karar verilir.
5.Aşama : Embriyo Transferi
Embriyolar genellikle klivaj evresi (yumurta toplama sonrası 3. gün) veya blastokist (yumurta toplama sonrası 5. gün) aşamasında transfer edilir. Embriyo transferi anestezi gerektirmeyen basit bir işlemdir. Yumuşak bir katetere yüklenen embriyolar ultrason eşliğinde rahim içerisine yerleştirilir. Yumurta toplama işlemini takip eden 5 gün içerisinde embriyo dondurulmadan yapılan transfer işlemleri taze transfer olarak adlandırılır. Embriyo transferinden 12 gün sonra kanda bakılan beta-hCG testiyle gebelik olup olmadığına karar verilir.
6.Aşama: Embriyo Dondurma
Embriyo transferi sonrası arta kalan iyi kaliteli embriyolar 3. gün veya 5. gün aşamasında dondurulup saklanabilir. Yumurta toplama işlemi sonrası yüksek sayıda yumurtası olanlarda, rahim iç duvarında anormallik saptanlarda veya progesteron hormonu erken yükselen kadınlarda taze embriyo transferi uygun olmayabilir. Bu gibi durumlarda elde edilen iyi kaliteli embriyoların tümü transfer yapılmadan dondurulur. Dondurulmuş embriyolar gebelik için daha uygun şartlar sağlandıktan sonra çözülüp transfer edilir.
