Travmayla yaşamak
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Psikolojik Travmaların Kökeni ve Benlik Üzerindeki Etkileri
İnsan hayatı, aslında bir ayrılık travması olan doğum eylemiyle başlar. Bebeklik döneminden itibaren beslenme süreçleri, tuvalet eğitimi ve çeşitli yasaklamalar yoluyla irili ufaklı birçok travma biriktiririz. Bu deneyimlerden öğrendiklerimiz, benliğimizin sınırlarını belirleyen temel taşları oluşturur.
Beklenmedik olaylara karşı geliştirdiğimiz hassasiyet, tepki ve direnme kapasitesi, benliğimizi bir bütün halinde tutma ve koruma işlevi görür. Ancak bazen hayat, savunma mekanizmalarımızı aşan devasa bir şokla karşımıza çıkar. İlkel savunma sistemlerimiz bu ölümcül tehlike duygusundan kaçma emri vererek sorularımızı bastırır ve bizi bu ağır yükle yaşamaya zorlar.
Travmanın Yarattığı Bölünmüş Gerçeklik
Temel inanışları sarsacak kadar büyük bir travmaya maruz kalmak, adeta paralel bir evrene gidip dönmek gibidir. Bu süreçten sonra kişi, bambaşka yaşam şartlarının da mümkün olduğunu bilmenin ağırlığını taşır. Travmayı unutmak için harcanan enerji, bireyin yaşam performansını ciddi oranda kısıtlar.
Travma sonrası süreçte enerji genellikle ikiye bölünür:
- Mevcut dünyaya tutunma çabası.
- Travmanın yarattığı karanlık dünyanın çekim gücü.
İki farklı dünyayı tek bir bedene sığdıramamak, bireyin ruhsal bütünlüğünü zorlar. Çözülmeyi bekleyen bu düğümler, kişi bilinçli bir adım atmadığı sürece kendiliğinden çözülme eğilimi göstermez.
Travmayla Baş Etme Yöntemleri ve Savunma Mekanizmaları
Bireyler, travmanın yarattığı bölünmüş gerçeklikle başa çıkmak için genellikle üç temel yönteme başvururlar. Bu yöntemler her bireyde farklı oranlarda gözlemlenebilir:
- Kaçınma: Travmatik olayla ilgili her şeyden uzak durmak ve olabildiğince az düşünmeye çalışmak.
- Tekrarlama: Farkında olarak veya olmayarak, olaya neden olan davranış kalıplarını yineleyerek travmanın nedenini araştırmak.
- Sosyal Destek Arayışı: Olumsuz duyguları ve enerji kısıtlılığını sevdikleriyle paylaşarak yükü hafifletmeye çalışmak.
Travma Sonrası Büyüme: İyileşme ve Dönüşüm
Travmanın yaşam üzerindeki kısıtlayıcı etkilerini ortadan kaldırmanın en kalıcı yolu travma sonrası büyüme kavramıdır. Bu süreç, travmanın bize yaşamla ilgili öğretmek istediği dersi alarak yola devam etmeyi ifade eder.
Kişinin kendi gerçekliğinin devasa evren içindeki tek bir parça olduğunu kabul etmesi, iyileşmenin anahtarıdır. Hakikatle barışık bir gerçeklik inşa edildiğinde, yaşanan travma bir yıkım değil, ilahi bütünlüğün bir parçası olarak kavrayışın gelişmesine hizmet eden bir basamağa dönüşür.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Hakkında İstatistikler
Travmatik olayların yaygınlığı ve etkileri üzerine yapılan araştırmalar şu verileri ortaya koymaktadır:
| Durum | Oran |
|---|---|
| Yaşam boyu sarsıcı bir travma yaşama oranı | %50 - %80 |
| Travma sonrası yoğun stres belirtileri (TSSB) görülme oranı | %10 |
TSSB gelişimini etkileyen faktörler:
- Yaşanan olayın şiddeti ve süresi
- Yaş ve cinsiyet faktörleri
- Travma öncesi psikiyatrik bozukluk öyküsü
- Erken yaşam deneyimleri ve sosyal destek
- Zeka, eğitim ve zihinsel işlevsellik düzeyi
Kaynakça
- Foa EB, Rothbaum BO. Treating the trauma of rape: Cognitive behavioral therapy for PTSD. Guilford Press, New York, 1998.
- Kavakcı Ö. Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Etiyolojisi. Turkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics. 2015.
- Roberts AL, Gilman SE, Breslau J ve diğ. Race/ethnic differences in exposure to traumatic events and development of PTSD. Psychol Med. 2011.
