Travma ve travma sonrasında kişinin yaşadığı zorluklar

Psikolojik Travma Nedir? Travmatik Olayların Tanımı

Psikolojik travma, bireyin başa çıkma yeteneğini aşan, ruhsal bütünlüğünü tehdit eden zorlayıcı yaşam olaylarıdır. Deprem ve sel gibi doğal felaketler, savaş, işkence, yaşamı tehdit eden bir hastalık tanısı almak veya fiziksel/cinsel saldırıya uğramak bu kapsamda değerlendirilir. Ayrıca aile içi şiddete maruz kalmak veya tanık olmak, bireyin dünyayı güvenli bir yer olarak algılama yetisini ciddi şekilde zedeler.

Bu tür olaylar genellikle beklenmediktir ve önceden kestirilemez. Günlük yaşam rutinlerinden tamamen farklı olan bu deneyimler; kişide yoğun korku, çaresizlik ve dehşete kapılma duygusu uyandırır. Bazı durumlarda travmatik olaylar süreklilik arz edebilir; örneğin aile içi şiddet durumunda kişi, travma kaynağıyla sürekli beraber yaşamak zorunda kalabilir.

Travmanın Temel İnançlar Üzerindeki Etkisi

İnsanların çoğunluğu dünyanın adil, iyi ve güvenli olduğuna dair temel inançlara sahiptir. Kötülüklerin kendi veya sevdiklerinin başına gelmeyeceğini düşünme eğilimi, hayata karşı duyulan güvenin temelini oluşturur. Ancak ani ve kötü bir yaşantı, bu güven duygusunu zedeleyerek çeşitli psikolojik sorunlara zemin hazırlar.

Psikolojik Travma Belirtileri Nelerdir?

Travmatik bir yaşantı sonrası bireylerde bilişsel, duygusal ve fiziksel düzeyde çeşitli belirtiler gözlemlenebilir. Bu belirtiler şu şekilde sıralanabilir:

• Yeniden Yaşama: Travmatik olayın zihinde istemsizce, davetsiz ve rahatsız edici şekilde tekrar tekrar canlanması.
• Kabuslar: Olayla ilgili sık sık görülen sıkıntı verici rüyalar ve uyku bozuklukları.
• Kaçınma Davranışları: Olayı hatırlatan yerlerden, kişilerden ve durumlardan uzak durma çabası; olay hakkında konuşmaktan kaçınma.
• Hafıza Sorunları: Yaşanan travmatik olayın belirli bölümlerini hatırlayamama durumu.
• Duygusal Uzaklaşma: Eskiden sevilen etkinliklere ilginin azalması, insanlardan uzaklaşma ve kimsenin kendisini anlamadığı düşüncesi.
• Gelecek Kaygısı: Geleceğe dair yoğun olumsuz düşünceler ve karamsarlık.

Fizyolojik ve Psikolojik Tepkiler

Travma sonrası süreçte vücut ve zihin sürekli bir alarm durumundadır. Bu durum şu semptomlara yol açabilir:

Şiddet ve Güven İlişkisi

Özellikle sevilen, değer verilen veya güvenilen bir kişi (eş, sevgili, aile üyesi) tarafından uygulanan fiziksel, cinsel veya psikolojik şiddetle baş etmek çok daha zordur. Bu durumlarda şiddete maruz kalma ihtimali süreklilik arz ettiği için kişi her an tetikte kalmak zorundadır. Bu kronik süreç, bireyde çok yoğun bir çaresizlik ve öfke duygusuna neden olur.

Ne Zaman Uzman Yardımı Alınmalı?

Yaşanan bu rahatsız edici duygu ve davranışlar; iş, okul, aile ve toplumsal yaşantınızı engellemeye başladıysa profesyonel destek alma vakti gelmiş demektir. Davranışlarınızdan veya duygusal durumunuzdan rahatsızlık duyduğunuz herhangi bir zamanda, süreci yönetmek ve iyileşmek adına bir uzmana başvurmanız kritik öneme sahiptir.

Kaynakça: Aker, T. Psikososyal travmaya yaklaşım. 2000