Sosyal Uyum Nedir? Uyum Sağlamak mı, Kendini Kaybetmek mi?
Sosyal Uyumun Psikolojik Tanımı
Sosyal uyum; bireyin sosyal normları anlayabilmesi, sosyal beklentileri
değerlendirebilmesi ve bu beklentilere esnek ama bilinçli tepkiler verebilmesidir.
Buradaki kilit kelime esnekliktir.
Aşırı katı birey → Uyum sağlayamaz
Aşırı esnek birey → Kendini kaybeder
Sağlıklı sosyal uyum, bu iki uç arasında dengede kalabilmektir.
Uyum Sağlama İhtiyacı Nereden Gelir?
Sosyal uyum ihtiyacının temelinde üç psikolojik motivasyon bulunur:
Aidiyet İhtiyacı
İnsan, bir gruba ait hissetmediğinde psikolojik tehdit algılar. Beyin, sosyal dışlanmayı
fiziksel tehlike gibi kodlayabilir.
Onaylanma ve Kabul Görme İhtiyacı
Özellikle çocukluk döneminde koşullu sevgiyle büyüyen bireylerde, sosyal uyum =
sevilme eşitliği oluşur.
Güvenlik Arayışı
Uyum sağlamak bazen “görünmez kalma” stratejisidir. Çatışmadan kaçınmak,
eleştirilmemek ya da terk edilmemek için kullanılır.
Sağlıklı Sosyal Uyum ile Uyum Maskesi Arasındaki Fark
Burada kritik bir ayrım vardır:
Sağlıklı Sosyal Uyum
Kişi gerektiğinde “hayır” diyebilir
Kendi sınırlarının farkındadır
Uyum sağlarken içsel huzurunu kaybetmez
Uyum Maskesi (Sahte Uyum)
Sürekli başkalarına göre şekillenme
İçten içe öfke ve yorgunluk
“Ben ne istiyorum?” sorusuna yabancılaşma
Uzun vadede sahte uyum; tükenmişlik, pasif agresyon ve kimlik karmaşasına yol açabilir.
Sosyal Uyumun Gelişimsel Kökenleri
Sosyal uyum becerileri çocuklukta öğrenilir.
Aşırı eleştirel aile ortamı → Aşırı uyum
Duyguların bastırıldığı ev → İlişkilerde sessizlik
Sağlıklı sınırların olduğu ev → Dengeli uyum
Bu nedenle yetişkinlikte yaşanan sosyal uyum problemleri çoğu zaman kişilik zayıflığı
değil, öğrenilmiş baş etme biçimleridir.
Sonuç
Sosyal uyum; kendinden vazgeçmek değil, kendinle birlikte var olabilmektir.
Uyum sağlamak; görünmez olmak değil, ilişkide gerçek bir yer edinmektir.
Psikolojik olarak sağlıklı birey, gerektiğinde uyum sağlar ama gerektiğinde de durur.
HAZIRLAYAN:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
