Şema Terapi Nedir?
Şema Terapi Nedir ve Nasıl işler?
ISST Uluslar Arası Sertifikalı Şema Terapisti Duygu ARICAN
Şema Terapi, karşılanmamış ihtiyaçları ele almayı ve danışanların çoğu zaman oldukça inatçı/kalıcı olan düşünme, hissetme ve davranma örüntülerini kırmalarına yardımcı olmayı; bunların yerine daha sağlıklı alternatifler geliştirmeyi amaçlar. Şema terapi, danışanların uzun süredir birlikte yaşadıkları bu örüntüleri fark etmelerine ve değiştirmelerine yardımcı olma konusunda bilimsel olarak kanıtlanmış sonuçlar göstermiştir.
Bu şemalar; şema sürdürme, şemadan kaçınma ve şema telafisi başa çıkma stilleri yoluyl davranışsal olarak sürdürülür. Bu başa çıkma mekanizmaları, Şema Terapisi’nde Şema Modları olarak adlandırılır (Çocuk modları, Uyum bozucu şema modları, Uyumsuz Ebeveyn modları, Sağlıklı Yetişkin Modu).
Şema modları, hepimizin an be an deneyimlediği duygusal durumlar ve başa çıkma tepkileridir. Çoğu zaman başa çıkma modlarımız, aşırı duyarlı olduğumuz durumlar tarafından tetiklenir. Bu modların birçoğu, durumlara aşırı tepki vermemize ya da sonunda kendimize veya başkalarına zarar veren şekillerde davranmamıza yol açar. Şema Terapi Ekolü düşünme ve hissetme biçimlerinde (ve buna bağlı olarak davranış ya da başa çıkma tarzlarında) uzun süredir devam eden, kendini sabote eden örüntülere ya da temalara sahip olan kişilere müdahale edebilmek için geliştirilmiştir. Şema Terapi danışanlarının “şemalar” ya da “yaşam tuzakları” olarak da bilinen bu daha derin örüntüleri veya temaları ele almalarına ve değiştirmelerine yardımcı olacak yollar bulmak için yardımcı olur.
Şema terapisi, özellikle kronik depresyon ve kaygı ile ilişki sorunlarının tedavisinde etkilidir. Madde kullanan bireylerde nüksü önlemeye yardımcı olur. Şema terapisi, kendine zarar verici örüntüler konusunda umutsuz hisseden danışanlarda değişimi mümkün kılar; çünkü bu sorunlu davranışlar o kadar kökleşmiş görünebilir ki, kişinin kimliğinin bir parçasıymış gibi algılanabilir.
Şemalar ya da “olumsuz yaşam inançları”; düşük benlik saygısına, başkalarıyla bağ kurmakta zorlanmaya, duygu ve hisleri ifade etme sorunlarına ve temel güvenlik konuları hakkında aşırı kaygıya yol açabilir. Bu inançlar aynı zamanda uygunsuz partnerlere yönelik güçlü bir çekim yaratabilir ve doyum vermeyen kariyerlere sürükleyebilir.
Şemalar ya da “olumsuz yaşam inançları”; düşük benlik saygısına, başkalarıyla bağ kurmakta zorlanmaya, duygu ve hisleri ifade etme sorunlarına ve temel güvenlik konuları hakkında aşırı kaygıya yol açabilir. Bu inançlar aynı zamanda uygunsuz partnerlere yönelik güçlü bir çekim yaratabilir ve doyum vermeyen kariyerlere sürükleyebilir.
Sıklıkla Sorulan Sorular
Şema terapi nasıl işler?
Bir dizi değerlendirme ile başlayan süreçte danışanlar; kendilerini en çok etkileyen şemaları ve sorunlu başa çıkma stillerini fark etmeyi, bunların kökenlerini anlamayı ve kalıcı değişiklikler yapmayı öğrenirler.
Şema terapi ne kadar sürer?
Şemalar derin ve köklü olduğu için şema terapi genellikle orta–uzun süreli bir terapidir. Süre; kişinin ihtiyaçlarına, hedeflerine ve çalışılan şemaların yoğunluğuna göre değişir.
Terapide danışanın sorumlulukları neler?
Seanslar dışında üzerinde çalışılan yapılandırılmış ödevler verilebilir. Kendine yardım kitap okumaları ve örüntüleri takip etmek için günlükler tutabilir.
Şema terapi çocuklukla mı ilgilenir?
Evet, şemaların kökenleri çoğunlukla çocukluk yaşantılarına dayanır. Ancak terapi yalnızca geçmişi anlamakla kalmaz; bugünkü yaşamda değişim yaratmayı hedefler.
Şema terapi ile gerçekten değişim mümkün mü?
Evet. Bilimsel araştırmalar, özellikle kronik ve tekrarlayıcı sorunlarda şema terapinin kalıcı değişimler sağlayabildiğini göstermektedir.
Şema Terapi hangi problem alanlarına odaklanır?
•Kronik problemler
•Depresyon ve Anksiyete sorunları
•Tekrar eden ilişki sorunları
•Kişilik örüntüleri
•Kendini tekrar eden sorunlar
Duygu ARICAN BSc.MS.MSc.
Klinik Psikolog&Psikoterapist
Çocuk ve Ergen Refahı Uzmanı
© 2026 Klinik Psikolog Duygu Arıcan. Tüm hakları Saklıdır.
