Rüyayı yaşamak mümkün müdür ? Böyle bir uyku hastalığı var mıdır?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
REM Uykusu Davranış Bozukluğu Nedir?
REM uykusu davranış bozukluğu, rüyada görülen olayların fiziksel hareketlere dökülmesiyle karakterize, normal dışı bir uyku hastalığıdır. Normal bir uyku döngüsünde, canlı rüyaların görüldüğü REM evresinde vücut, koruyucu bir mekanizma olarak geçici felç (hareketsizlik) durumundadır. Ancak bu hastalığa sahip bireylerde söz konusu hareketsizlik hali ortadan kalkar ve rüyalar adeta yaşanmaya başlanır.
Bu durum, genellikle yaralanmalara veya uykunun ciddi şekilde bölünmesine yol açan, REM uykusu sırasında ortaya çıkan anormal davranışlar bütünüdür. Hastalar sıklıkla saldırıya uğradıkları, takip edildikleri veya tanımadıkları kişilerle/hayvanlarla karşılaştıkları aksiyon dolu ve canlı rüyalar görürler. Bu rüyaların harekete dönüşmesi sonucunda uykuda yaralanma şikayetleri oldukça sık gözlenir.
REM Uykusu Sırasında Gözlenen Belirtiler ve Hareketler
REM uykusu davranış bozukluğu yaşayan bireyler, atak sona erdiğinde genellikle kısa sürede uyanır, dikkatlerini toparlar ve rüyalarını mantıklı bir öykü şeklinde anlatabilirler. Atak sırasında gözler kapalıdır ve kişi çevresine değil, tamamen rüyasındaki aksiyona odaklanmıştır.
Uykuda rüyalarla ilişkili olarak ortaya çıkan başlıca fiziksel eylemler şunlardır:
- Konuşma, gülme, bağırma ve küfretme
- Elini uzatma, kavrama ve sallanma
- Tokatlama, yumruklama ve tekmeleme
- Yatakta doğrulma, sıçrama, sürünme veya koşma
Bu hastalıkta bazı spesifik davranışların görülmediğini bilmek ayırıcı tanı açısından önemlidir. Aşağıdaki tabloda hastalık kapsamında olan ve olmayan davranışlar özetlenmiştir:
| Gözlenen Davranışlar | Görülmeyen Davranışlar |
|---|---|
| Yumruklama ve Tekmeleme | Çiğneme ve Yemek Yeme |
| Bağırma ve Konuşma | İçme |
| Yatakta Sıçrama ve Koşma | Cinsel İçerikli Davranışlar |
| Elini Uzatma ve Kavrama | İdrar ve Dışkılama |
Risk Grupları ve Hazırlayıcı Faktörler
Bu hastalık her yaş grubunu etkileyebilse de, genellikle 50 yaş üzerindeki erkeklerde daha sık görülmektedir. İlginç bir şekilde, şiddet içerikli ve agresif davranışlar sergileyen bu bireyler, gündüzleri genellikle sakin ve duyarlı kişilerdir; bu davranışların nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir.
REM uykusu davranış bozukluğu için en önemli hazırlayıcı ve tetikleyici faktörler şunlardır:
- Nörolojik Hastalıklar: Parkinson hastalığı, bunama (demans), narkolepsi ve inme.
- İlaç Kullanımı: Psikiyatrik hastalıklarda kullanılan bazı ilaçlar.
- Diğer Uyku Bozuklukları: Uykuda periyodik bacak hareketleri bu kişilerde çok sık görülür.
Nörolojik Hastalıkların Öncü Belirtisi Olarak RBD
REM uykusu davranış bozukluğu, bazen Parkinson hastalığı başta olmak üzere çeşitli nörolojik rahatsızlıkların ilk belirtisi olabilir. Genellikle nörolojik tanı, uyku bozukluğu başlangıcından yaklaşık on yıl veya daha uzun bir süre sonra konulmaktadır. Bu nedenle, her hastada geçerli olmasa da, bu kişilerin nörolojik açıdan düzenli takibi hayati önem taşır.
Hastalığın başlangıcı aşamalıdır ve seyri ilerleyici niteliktedir. Bazı kişilerde, başka bir nedenle yapılan uyku tetkiki sırasında kol ve bacaklarda seyirme veya konuşma gibi belirtiler saptanabilir. Bu kişilerin en az %25’inde zamanla tam klinik tablo geliştiği bilinmektedir.
Tanı ve Tedavi Süreci
REM uykusu davranış bozukluğunun kesin tanısı profesyonel bir uyku tetkiki (polisomnografi) ile konulur. Tanı konulabilmesi için hastanın tetik sırasında mutlaka bir atak geçirmesi gerekmez. REM uykusu esnasında gözlenen artmış kas gerginliği ve hızlı göz küresi hareketlerinin varlığı tanı için yeterlidir.
Hastanın kendisine veya yatak arkadaşına zarar verme riski, hatta nadiren de olsa uyku bölünmeleri nedeniyle boşanmalara yol açabilmesi, tedaviyi zorunlu kılar. Tedavi sürecinde uzman hekim kontrolünde ilaç tedavisi uygulanarak semptomların kontrol altına alınması hedeflenir.
