Psikolojik testlerde madde analizi yöntemleri
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Psikolojik Test ve Ölçeklerde Madde Analizi Süreçleri
Psikolojik ölçme araçlarının geçerlilik ve güvenilirliğini belirleyen en temel süreçlerden biri madde analizi yöntemleridir. Bu çalışma kapsamında, örneklem grubundaki öğrencilerin ilk ve son testlerden elde ettikleri ham puanlar titizlikle analiz edilmiştir. Strese Dayanıklılık Ölçeği (SDÖ) ve Strese Eğilim Ölçeği (SEÖ) üzerinden yapılan değerlendirmelerde, doğru yanıtlara "1", yanlış ve boş yanıtlara ise "0" puan verilerek madde puanları oluşturulmuş ve tüm veriler büyükten küçüğe sıralanmıştır.
Madde Analizi Yöntemleri ve Gruplandırma
Analiz sürecinde, örneklemin %50 ve %27’lik üst ve alt grupları oluşturularak gruplar arası karşılaştırmalar yapılmıştır. Üst ve alt grup yüzdeliklerine dayalı bu yöntemde, her bir maddenin güçlük indeksi (p, pj, pi), ayırt edicilik indeksi (d, rj, ri) ve varyans değerleri ayrı ayrı hesaplanmıştır. Üç farklı yöntemle elde edilen verilerin birbiriyle tutarlı ve yakın değerlerde olduğu saptanmıştır.
Strese Dayanıklılık Ölçeği (SDÖ) Madde İstatistikleri
SDÖ kapsamında analiz edilen 25 maddenin istatistiksel dağılımı şu şekildedir:
- Çok İyi Maddeler: 15 madde (pj > 0.60 ve rj > 0.20).
- İyi Maddeler: 6 madde (pj = 0.60 ve rj ≥ 0.20).
- Zor ve Ayırt Edici Maddeler: 4 madde (pj < 0.60 ve rj ≥ 0.20).
İyi bir testte madde güçlük indeksleri ortalamasının 0.50 civarında olması beklenirken, SDÖ için bu değer 0.66 olarak hesaplanmıştır.
Strese Eğilim Ölçeği (SEÖ) Madde İstatistikleri
SEÖ kapsamında yer alan 30 maddenin analiz sonuçları, ölçeğin yapısal kalitesini ortaya koymaktadır:
- Çok İyi Maddeler: 15 madde (pj > 0.60 ve rj > 0.20).
- Zor ve Ayırt Edici Maddeler: 15 madde (pj < 0.60 ve rj ≥ 0.20).
SEÖ için madde güçlük indeksi ortalaması 0.58 olarak belirlenmiştir. Bu değerler, ölçeğin ölçme amacına hizmet eden dengeli bir yapıda olduğunu göstermektedir.
Güvenirlik Katsayıları ve Varyans Analizleri
Ölçeklerin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla KR-20 (Kuder Richardson-20) ve Cronbach Alpha katsayıları hesaplanmıştır. Madde varyansları ile test varyanslarının toplamı, her üç analiz yönteminde de birbirine oldukça yakın sonuçlar vermiştir.
| Ölçek Adı | En Düşük Varyans | En Yüksek Varyans | KR-20 Güvenirlik Aralığı |
|---|---|---|---|
| SDÖ | 0.082 | 0.25 | 0.88 - 1.00 |
| SEÖ | 0.12 | 0.74 | 0.99 - 1.00 |
Psikolojik ölçme araçlarında maddelerin derecelendirilmiş (0, 1, 2, 3...) yapısı nedeniyle, madde istatistiği yöntemi kullanılarak daha objektif veriler elde edilmiştir. Bu kapsamda her maddenin aritmetik ortalaması, standart sapması ve gerçek puanları titizlikle hesaplanmıştır.
İç Tutarlılık ve Geçerlilik Değerlendirmesi
Madde analizi sonucunda, her iki alt ölçeğin Cronbach Alpha güvenirlik katsayıları, madde varyanslarının genel varyansa oranı üzerinden hesaplanmıştır.
- SDÖ: En yüksek madde varyansı 1.87-2.00; en düşük 0.80-0.81 arasındadır. Cronbach Alpha değerleri 0.85 ile 1.00 arasındadır.
- SEÖ: En yüksek madde varyansı 2.00-2.25; en düşük 0.388-0.40 arasındadır. Cronbach Alpha değerleri 0.96 ile 1.00 arasındadır.
Sonuç olarak, her iki ölçeğin madde iç tutarlılık katsayılarının birbirine yakın ve yüksek olduğu, dolayısıyla testlerin yüksek derecede güvenilir olduğu kanıtlanmıştır. t-testi tekniği ile anlamlı olmayan maddeler değerlendirilmiş; Pearson Momentler Çarpımı ve KR-20 sonuçları ile testlerin geçerliliği doğrulanmıştır.
Not: Bu çalışma Psikolog / Psikolojik Danışman Halil Türkmen tarafından gerçekleştirilmiş olup, "Psikolojik Destek ve Psikolojik Testler" kitabında yayınlanmıştır. Yazarın izni olmadan kullanılamaz.
