Preeklampsi – eklampsi
- Preeklampsi, gebeliğin 20. haftasından sonra yüksek tansiyon, ödem ve idrarda protein artışıyla ortaya çıkan ciddi bir sağlık sorunudur.
- Hastalığın temel nedeni damar direncindeki artış olup; anne yaşı, obezite ve çoğul gebelik gibi faktörler risk oranını yükseltmektedir.
- Preeklampsinin kesin tedavisi doğumdur; bu süreçte anne ve bebeğin hayati organ fonksiyonları ile tansiyon değerleri yakından takip edilmelidir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Gebelik Zehirlenmesi (Preeklampsi) Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Preeklampsi, halk arasında yaygın olarak gebelik zehirlenmesi veya albumin hastalığı şeklinde bilinen, gebelikte oluşabilen en ciddi sağlık sorunlarından biridir. Bu durum temel olarak anne adayında yüksek tansiyon, vücutta ödem ve idrarda bir protein türü olan albumin artışı ile karakterizedir. Eğer bu klinik tabloya sara hastalığındakine benzer kasılma nöbetleri de eklenirse, durum Eklampsi olarak adlandırılır.
Gebelikte Yüksek Tansiyon Grupları
Gebelikte görülen yüksek tansiyon vakaları tıbbi olarak üç ana grupta incelenmektedir:
- Preeklampsi: Gebeliğin 20. haftasından sonra ortaya çıkar ve mutlaka albuminüri (idrarla albumin atılımı) ile birliktedir.
- Kronik Hipertansiyon: Gebeliğin 20. haftasından önce de var olan yüksek tansiyon durumudur.
- Kronik Hipertansiyon Üzerine Yerleşmiş Preeklampsi: Mevcut kronik tansiyon hastasında 20. haftadan sonra klasik preeklampsi tablosunun gelişmesidir.
Preeklampsinin Vücut Üzerindeki Etkileri
Preeklampside temel sorun, kılcal damarlarda kan akımına karşı oluşan artmış dirençtir. Bu direnç nedeniyle dolaşımdaki kanın sıvı kısmı damarlardan doku arasına sızarak ödem oluşturur. Vücutta belirgin ödem görülmesine rağmen damar içindeki sıvı miktarı azdır; bu durum bebeğe oksijen ve besin taşınmasını zorlaştırır.
Ağır preeklampsi durumunda karaciğer, böbrek, beyin ve pıhtılaşma sistemi gibi hayati organlarda fonksiyon bozuklukları hızla gelişebilir. Bu süreçte hastanın genel durumu kısa sürede ağırlaşabilmektedir.
Preeklampsi Riskini Artıran Faktörler
Bazı durumlar anne adaylarında preeklampsi görülme olasılığını artırmaktadır. Bu risk faktörleri şunlardır:
- Anne yaşının 20'nin altında veya 35'in üzerinde olması
- Düşük sosyoekonomik düzey
- İlk gebelik ya da dördüncü ve üzeri gebelikler
- Çoğul gebelik ve polihidramnios durumları
- Fetal hidrops (bebeğin vücut boşluklarının sıvıyla dolması)
- Kronik hipertansiyon ve kontrol altına alınmamış şeker hastalığı
- Obezite (Vücut kitle indeksinin 30'un üzerinde olması)
Tanı ve Takip Süreci
Preeklampsi sinsi seyredebilen bir hastalıktır ve ileri safhalara kadar fark edilmeyebilir. Bu nedenle gebelikte düzenli tansiyon ölçümü hayati önem taşır. Her muayenede ultrasonografi zorunlu olmasa da tansiyon ölçümü mutlaka yapılmalıdır.
Ödem Takibi: Gebeliğin 20. haftasından sonra hızlı kilo artışı ve kaval kemiği (tibia) üzerine bastırıldığında hemen geçmeyen çukurluk oluşması ödem işaretidir. Ödem, genellikle preeklampsinin ilk belirtisidir.
Ağır Preeklampsi ve HELLP Sendromu
Kan basıncının 160/100 mmHg üzerinde olması, görme bozuklukları ve karın ağrısı gibi belirtiler Ağır Preeklampsi göstergesidir. Bu durum hastanede yatış veya yoğun bakım gerektirir.
| Durum | Temel Belirtiler |
|---|---|
| Hafif Preeklampsi | Tansiyon yükselmesi, ödem, idrarda protein |
| Ağır Preeklampsi | 160/100 mmHg üzeri tansiyon, görme bozukluğu, şiddetli karın ağrısı |
| HELLP Sendromu | Karaciğer fonksiyon bozukluğu, alyuvar parçalanması, düşük trombosit |
| Eklampsi | Preeklampsi tablosuna eklenen kasılma nöbetleri |
Tedavi Yöntemleri
Preeklampsinin kesin ve tek tedavisi doğumun gerçekleştirilmesidir. Tedavi planı hastalığın şiddetine ve gebelik haftasına göre belirlenir:
- 37. Haftadan Sonra: Bebek ve anne sağlığı için doğum kesin olarak gereklidir.
- Erken Haftalarda: Bebeğin akciğer gelişimini hızlandırmak için kortikosteroid tedavisi uygulanır. Anneye yatak istirahati verilir ve kan basıncı sıkı takip edilir.
- İzlem: Hem annenin hem de bebeğin durumu (bebek hareketleri, NST, ultrason) çok yakın takip edilmelidir. Hafif vakalar bazen çok hızlı bir şekilde ağır tabloya dönüşebilir.
