PANİK BOZUKLUK NEDİR?
Panik bozukluk, aniden ve kendiliğinden ortaya çıkan tekrarlayıcı panik ataklarla karakterize olan bir anksiyete bozukluğudur.
Panik ataklar genelde;
-Beklenmeyen bir şekilde ortaya çıkar,
-Kişide kötü bir şey olacağı beklentisi vardır,
-Yoğun bir korku ve endişe ile ani olarak başlar,
-Bedensel belirtiler eşlik eder (kalp atım sayısında artış, boğulma hissi, nefes darlığı, yoğun huzursuzluk, göğüs ağrısı, çarpıntı, uyuşma, terleme, baş dönmesi, soluk almada güçlük, anksiyete ve çarpıntı),
-Bedensel belirtilerin yanında kontrolünü kaybedeceği, öleceğim korkusu, aklını kaçıracağı, kalp krizi geçireceği gibi düşünceler de eşlik eder,
-Ataklar çok kısa sürede yüksek seviyelere ulaşır ve 10-15 dakika ile bir saat arasında sürebilir.
Panik atakların süresi kişiden kişiye değişiklik göstermektedir. Genelde 10-15 dakika içinde atağın yoğunluğu azalarak kaybolmaktadır.
Beklenmedik anda ortaya çıkan ataklarla birlikte görülen bu yoğun iç sıkıntısı ve ölüm düşünceleri sonucunda kişinin yardım arama davranışı artar, yaşam kalitesi azalır ve işlevsel yeti yitimi görülebilir
Panik atağı sırasında görülen belirtiler pek çok hastalıkta ve durumda görülebilmektedir. Panik bozuklukta ise ataklar kendiliğinden, bir anda ortaya çıkmakta ve yineleyici bir seyir izlemektedir.
Panik bozukluk ve panik atak farklı kavramlardır.
Panik atak, çarpıntı, terleme gibi fiziksel duyumlar spor yapma gibi günlük aktiviteler sırasında da ortaya çıkabilmektedir (Merdiven çıkarken kalp atışının normalden fazla olduğunu fark etme).
Panik bozukluk hastası bir kişi ise normal fiziksel duyumları tehlikeli olarak algılayabilmektedir (Merdiven çıkarken kalp atışının normalden fazla olduğunu fark etme ve ‘’kalp krizi geçirdiğini düşünme’’). Panik bozuklukta bedensel belirtilerin yanlış ‘’yorumlanması’’ görülür.
Bedensel belirtilerin yanlış yorumlanması sonucunda güvenlik davranışları gelişir. Kişinin yanında ilaç taşıması, hastanelerin konumlarını öğrenmesi, sıkıntı yaratacak ortamlardan kaçınması ya da yanında sürekli su taşıması güvenlik davranışlarıdır ve korkulan sonucu önlemek için yapılan davranışlardır. Bu davranışlar hastaya güven verir fakat düşüncelerin devam etmesine neden olmaktadır. Ayrıca bazı güvenlik davranışları panik atak belirtilerini şiddetlendirebilir ya da korkulan durumun gerçekleşmemesi güvenlik davranışlarına atfedilebilir.
Klinik Psikolog Nisa Nur İskender
