Özel Öğrenme Güçlüğü - Disleksi Nedir ?

Disleksi Nedir? Öğrenme Güçlüğünün Tanımı ve Kapsamı

Disleksi, zekası normal veya normalin üstünde olan bireylerin; yaş, zeka düzeyi ve aldığı eğitim göz önünde bulundurulduğunda okuma, matematik ve yazılı anlatım becerilerinde beklenenin önemli ölçüde altında performans sergilemesiyle karakterize edilen bir bozukluktur (APA 2001). En geniş anlamıyla öğrenme güçlüğü; akıcı okuma, okuduğunu anlama ve matematiksel ifadeleri algılama süreçlerinde yaşanan zorlukları kapsayan nörolojik temelli bir durumdur.

Bu bozukluğun nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, uzmanlar tarafından çeşitli görüşler ileri sürülmektedir. En yaygın kabul gören görüş; çocukların gelişim dönemlerinde, özellikle de erken çocukluk döneminde beyin fonksiyonlarını etkileyebilecek olumsuz bir sürecin yaşanmış olmasıdır. Disleksili bireyler muhakeme gerektiren konularda yetersiz kalabilmektedir.

Okul Öncesi Dönemde Disleksi Belirtileri

Disleksinin erken fark edilmesi, çocuğun desteklenmesi açısından kritik öneme sahiptir. Okul öncesi dönemdeki çocuklarda dikkat edilmesi gereken temel belirtiler şunlardır:

• Kavram Öğretimi Zorlukları: Şekiller ve sayılar gibi öğretilen temel kavramları hatırlamakta güçlük çekmek.
• Yönerge Takibi: Verilen talimatları sırasıyla alıp uygulama konusunda yetersiz kalmak.
• Görsel Algı Problemleri: Benzer şekilleri ayırt edememek, karıştırmak veya kopya etmekte zorlanmak.
• Hafıza ve Tepki Süresi: Bilgileri uzun süreli hafızada tutamamak ve aktiviteler sırasında beklenenden yavaş tepki vermek.
• Genetik Faktörler: Aile geçmişinde disleksi tanısı almış bireylerin bulunması.

Okul Hayatında Disleksi ve Akademik Zorluklar

Okul yıllarına geçildiğinde belirtiler daha belirgin hale gelir ve akademik başarıyı doğrudan etkiler. Bu dönemde en sık karşılaşılan durumlar şunlardır:

1. Okuma ve Yazma Hataları: Harfleri, sesleri ve heceleri öğrenmede zorluk; d-b, m-n, a-e, s-z gibi benzer harfleri karıştırmak.
2. Heceleme ve Sıralama: Kelimeleri hecelerine ayırmakta veya harfleri doğru sıraya koymakta güçlük çekmek.
3. Telaffuz ve Takip: Az duyulan kelimeleri telaffuz edememek, okuma yaparken satır takibini kaybetmek ve harf atlamak.

Bu zorluklar nedeniyle çocukların okula olan bağlılıkları azalabilir. Ödev süreçlerinin sancılı geçmesi, organize olamama, zaman yönetimi sorunları ve özgüven eksikliği gibi problemler zamanla okul reddine yol açabilmektedir.

Aileler ve Öğretmenler İçin Yol Haritası

Disleksili bireylerin eğitim hayatında başarılı olabilmeleri için aile ve öğretmen iş birliği hayati önem taşır. Bu süreçte şu stratejiler izlenmelidir:

• Güçlü Yönlere Odaklanma: Bireyin güçlü ve zayıf yönleri tespit edilmeli; güçlü yönlerinden destek alınarak zayıf alanlar geliştirilmelidir.
• Bilinçlendirme: Çocuğa yaşadığı durumun doğası anlatılmalı ve çevresindeki kişiler olumsuz tutumlara karşı bilinçlendirilmelidir.
• Sosyal Destek: Başarının sadece akademik alanda olmadığını göstermek adına çocuk, yeteneklerine uygun sanat veya spor dallarına yönlendirilmelidir.
• Olumlu Yaklaşım: Konuşurken olumlu noktalara odaklanılmalı, çocuk yüreklendirilmeli ve gelişimi başkalarıyla değil, kendi geçmiş performansı ile kıyaslanmalıdır.

Disleksili Bireylerin Yasal Hakları

Disleksi tanısı almış çocukların zihinsel bir yetersizliği bulunmadığı için devlet tarafından tanınan çeşitli yasal hakları mevcuttur. Bu haklar eğitimde fırsat eşitliğini sağlamayı amaçlar: