OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK TANIMI

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir?

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), bireyin zihnine aniden gelen, engelleyemediği ve kişiyi zorlayan takıntılı düşünce, imge veya fikirlerden oluşan bir psikolojik tablodur. Bu rahatsızlıkta, zihindeki sıkıntılı düşünceleri ve imgeleri yok etmek amacıyla ortaya çıkan, kompulsiyon adı verilen yineleyici eylem ve düşünceler görülür. OKB, sanılanın aksine nadir bir hastalık olmayıp, son yıllarda görülme sıklığı giderek artan bir sağlık sorunudur.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Kaç Yaşında Başlar?

Genellikle çocukluk yıllarında temelleri atılan bu bozukluğun bir hastalık olduğunun fark edilmesi çoğunlukla 20’li yaşları bulmaktadır. Kişiler, uzun yıllar boyunca yaşadıkları takıntılı düşünceleri bir kişilik özelliği olarak değerlendirdikleri için tedavi arayışına girmeyebilirler. Ancak takıntılar kişinin günlük hayatını, sosyal ilişkilerini ve işlevselliğini ciddi düzeyde etkilemeye başladığında profesyonel yardım için başvurular yapılmaktadır.

En Sık Görülen Obsesyon ve Kompulsiyon Türleri

OKB, farklı temalarda kendini gösterebilen geniş bir yelpazeye sahiptir. En sık karşılaşılan takıntı ve zorlantı türleri şunlardır:

1. Buluşma, Kirlenme Obsesyonu ve Temizlik Kompulsiyonları

Kişi vücudunun, ellerinin veya eşyalarının kirlendiğini, mikrop ya da virüs kapabileceğini düşünür. Bu mikrobu başkalarına bulaştırma korkusuyla saatlerce el yıkama davranışı sergileyebilir; bu durum ellerin tahriş olmasına yol açar. Dışarıdan eve gelindiğinde kıyafetleri hemen çıkarma ve aile bireylerini temizliğe zorlama gibi davranışlar görülür. Ne kadar temizlik yapılırsa yapılsın, kirlenme düşüncesi kısa sürede tekrar eder.

2. Kuşku Obsesyonu ve Kontrol Kompulsiyonu

Kapı, ocak veya gazın açık kalmış olabileceği düşüncesiyle sürekli bir kontrol etme ihtiyacı doğar. Her kontrolden sonra zihne gelen "ya açık kaldıysa" şüphesi, kişinin evden çıkmasını dahi zorlaştırabilir. Ayrıca sevdiklerine istemeden zarar verme korkusuyla keskin aletleri saklama gibi davranışlar sergilense de bu durum kalıcı bir rahatlama sağlamaz.

3. Cinsel İçerikli Obsesyonlar

Kişinin zihninden saatlerce geçen, kendine yakıştıramadığı ve rahatsız edici bulduğu cinsel içerikli düşüncelerdir. Kontrolünü kaybedip yakınlarına karşı istenmeyen bir eylemde bulunma kaygısı, kişinin toplumdan uzaklaşmasına ve yoğun suçluluk hissetmesine neden olur.

4. Dini İçerikli Obsesyonlar

Dini ibadetler sırasında zihne gelen küfürlü veya uygunsuz düşüncelerden oluşur. Bu durum kişinin huzurlu bir şekilde ibadet etmesini engeller; ibadetinin bozulduğunu düşünerek yarıda bırakmasına yol açabilir.

5. Simetri ve Düzen Kompulsiyonları

Yaşamın her alanında aşırı bir düzen ve simetri ihtiyacı hakimdir. Masadaki dağınıklık veya eşyaların yamuk durması kişide büyük bir huzursuzluk yaratır. Eşyaları belli bir hizada tutmak ve sürekli düzeltmek için yoğun çaba sarf edilir.

Diğer Yaygın Kompulsiyonlar

• Dokunma Kompulsiyonları: İç huzursuzluğu bastırmak için belirli nesnelere dokunma ihtiyacıdır. Dokunmadan geçilirse felaket geleceği korkusu yaşanır.
• Sayma Kompulsiyonları: Belirli sayılara kadar saymadan işe başlamamak veya kelimeleri belirli sayıda tekrar etmek şeklinde görülür.
• Biriktirme Kompulsiyonları: "İleride lazım olur" düşüncesiyle çöp poşeti, cam kavanoz veya eski kıyafet gibi eşyaların evde istiflenmesidir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedenleri Nelerdir?

OKB, karmaşık bir yapıya sahip olan bir beyin hastalığıdır. Araştırmalar, bu bozukluğun temelinde yatan nedenleri şu şekilde açıklamaktadır:

OKB Tedavi Süreci Nasıl İşler?

OKB tedavisinde temel amaç, zihne gelen olumsuz düşünce ve imgelerin etkisini yok etmektir. Tedavi süreciyle ilgili bilinmesi gereken önemli noktalar şunlardır:

• Tedavi Yöntemleri: İlaç tedavisi ve/veya psikoterapi yöntemleri birlikte veya ayrı ayrı uygulanmaktadır.
• Süreç: Tedavinin en az 2 yıl sürdürülmesi kritik önem taşır.
• İyileşme Zamanlaması: İlk haftalarda belirgin bir düzelme beklenmese de, genellikle 2 ile 4 hafta arasında iyileşme belirtileri başlar.
• Sonuç: Tedavi süreci başarıyla ilerlediğinde, zihin tekrarlama davranışlarını durdurur ve kişi yaşadığı yoğun huzursuzluktan kurtularak normal yaşamına döner.