Obeziteye Yol Açan ‘Düşünce HATALARI’
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Obezite Tedavisinde Davranış Değişikliğinin Önemi
Obez bireylerde kalıcı bir iyileşme sağlamanın temel yolu, davranış değişikliğini gerçekleştirmekten geçer. Psikolojik tedavinin kilit noktası olan bu süreç, ancak bireyin düşünce sistemini değiştirmesiyle mümkün kılınmaktadır. Düşünce yapısında köklü bir değişim yaşanmadan gerçekleştirilen davranışsal müdahalelerin kalıcılığından söz etmek mümkün değildir.
Bu süreçte bireylerin, sergiledikleri davranışları farkındalık çerçevesi içerisinde doğru bir şekilde yorumlamaları gerekmektedir. Obezite tedavisinde psikolojik motivasyonun önemi, bu noktada açıkça gözler önüne serilmektedir. Motivasyon ve farkındalık, değişimin sürdürülebilir olmasını sağlayan en güçlü unsurlardır.
Bilişsel Yapılandırma ve Yeni Davranış Kalıpları
Terapötik ilişkinin birincil hedefi, bireyin geçmişinden gelen ve artık işlevini yitirmiş olan alışkanlıklarını dönüştürmektir. Özellikle çocukluk dönemine ait yararsız alışkanlıkların, yeni ve sağlıklı davranış kalıplarıyla yer değiştirmesi sağlanır. Bu süreçte tıkanırcasına yeme ve duygusal yeme gibi istenmeyen eski davranış kalıpları üzerinde titizlikle durulur.
Söz konusu dönüşüm sayesinde bireyin biliş sistemi baştan yapılandırılmaktadır. Bu yapılandırma, sadece kilo kaybını değil, bireyin yemekle olan ilişkisini sağlıklı bir zemine oturtmasını hedefler. Düşünce hatalarının bireyin hayatını nasıl bir kısır döngüye soktuğunu fark etmesi ise bilindiği kadar zor bir süreç değildir.
Yaygın Düşünce Hataları ve Alternatif Yaklaşımlar
Eğer siz de beslenme ve kilo yönetimi sürecinde düşünce hataları yaptığınızı düşünüyorsanız, aşağıdaki tabloyu inceleyerek bu kalıpları fark edebilirsiniz. Bu farkındalık, hatalı düşüncelerin yerine daha sağlıklı olanları koymanıza yardımcı olacaktır.
| Düşünce Hatası | Tanımı | Örnek | Alternatif Düşünce |
|---|---|---|---|
| Hep-ya da Hiç Düşünce | Olayları sadece iki uç kategoride değerlendirme. | Diyette en ufak bir aksama yaşandığında “Battı balık yan gider” diyerek diyeti bozma. | Zararın neresinden dönersem kârdır. |
| Hemen Bir Karara Varma | Bir gözlem yapıp bunun tek bir sonucu olabileceğine inanma. | Bu hafta kilo veremediğime göre kilo vermem imkansız. | İnsanlar her hafta kilo vermez, aynı ölçüde yemiş olsalar bile. |
| Geleceği Olumsuz Öngörme | Gelecek hakkında tek bir olumsuz öngörüde bulunma. | Gittiğim yerde ikram edilen tatlılara dayanamayacağım. | Kimse bana zorla bir şey yediremez. Öğrendiğim becerileri uygulayabilirim. |
| Geleceği Olumlu Öngörme | Olası sonuç hakkında fazla iyimser olma. | Sadece bir dilim pasta yiyip tatmin olacağım ve duracağım. | Geçmişime baktığımda hep daha fazlasını istediğimi görebiliyorum. |
| Olumluyu Yok Sayma | Kişinin olumlu eylemlerini görmemesi veya sayılmadığını düşünmesi. | Birkaç kilo vermiş olmamın bir önemi yok; ancak hepsini verirsem takdiri hak ederim. | Yaptığım her olumlu eylem için takdiri hak ediyorum. |
| Duygusal Nedenselleştirme | “Hissedilen” şeyin, kanıtlar aksini gösterse de doğru olduğuna inanma. | Kilo verme konusunda ümitsiz hissettiğime göre asla kilo veremeyeceğim. | Herkes zaman zaman ümitsizliğe düşebilir. Programıma sadık kalırsam kilo verebilirim. |
| Etiketleme | Kişinin kendisini genel olarak olumsuz bir şekilde tanımlaması. | Çok yediğim için ben iradesizin tekiyim. | Tamamen iradesiz değilim. Sadece kilo almama neden olan yeme davranışlarım var. |
| Zihin Okuma | Başkalarının aklından ne geçtiğine dair veri olmadan emin olma. | Eğer çok yersem başkaları hakkımda olumsuz düşünür. | Ne yediğimle ilgilenenler olabilir ama bir kısmı da umursamayacaktır. |
| Kendini Kandırma | Kişinin kendisine normalde inanmayacağı şeyler söylemesi. | Bunu yiyebilirim, bu sayılmaz. | Kalori kaloridir, sayılmaması için bir neden yok. |
| İşe Yaramayan Kurallar | Çevresel etkenleri yok sayan katı kurallar koyma. | Yemek çöpe atılmaz. | Vücudumda bir artık olmasındansa, çöpte bir artık olması daha iyi. |
| Alakasız İlişkilendirme | Birbiriyle ilgisi olmayan iki kavramı birleştirme. | O kadar sıkıntılıyım ki yemek yemeliyim. | Duygusal yeme kabul edilemez. Sıkıntımı başka yöntemlerle çözmeyi öğrenmeliyim. |
| Abartma | Ufak bir veri üzerinden genel ve büyük bir kanıya ulaşma. | Yemek yemem tamamen kontrolümden çıktı. | Planlamadığım yiyecekler yedim ancak hemen şu an planıma geri dönebilirim. |
"Sorgulanmayan yaşam yaşanmaya değer değildir. Sorgulamalarınızın sonuca ulaşabildiği yaşamlar dilerim."
