Narsistik Kişilik Bozukluğuna Genel Bakış
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Narsistik Kişilik Bozukluğu ve Temel Özellikleri
Narsistik kişilik bozukluğu, bireyin kendisini aşırı derecede değerli ve benzersiz görmesiyle karakterize edilen karmaşık bir yapıdır. Bu durum genellikle atletik, artistik, dramatik ve akademik kazanımlar peşinde koşma biçiminde kendini gösterir. Dışarıdan bakıldığında kendisiyle son derece meşgul görünen bu bireylerin iç dünyasında derin bir değersizlik ve aşağılık hissi yatmaktadır.
Narsistik Bireylerin Davranış Kalıpları
Narsistik özellikler gösteren bireyler, çevrelerindeki insanları kendi amaçları doğrultusunda kullanma eğilimindedirler. Empati duygusundan yoksun olan bu kişiler, eleştiriye karşı tamamen kapalıdırlar. Güç ve sevgi gibi değerler konusunda son derece doyumsuz bir yapı sergileyen bireylerin temel özellikleri şunlardır:
- Sürekli ilgi görme ve hayranlık uyandırma beklentisi,
- Başkaları tarafından tasvip edilme ihtiyacı,
- Başarısızlıkları gizleyerek olayları abartılı bir şekilde anlatma meyli,
- Haklı çıkmak adına gerçekliği çarpıtma davranışı.
Beklentileri karşılık bulmadığında bu kişilerin benlik saygıları hızla yıkılır; bu durum kırgınlık, çökkünlük ve yoğun bir bunaltı meydana getirir. Ayrıca, başka kişilere karşı derin bir kıskançlık duyarak her şeyin en güzeline sahip olma arzusu taşırlar.
Tanı Süreci ve Diğer Kişilik Bozuklukları ile İlişkisi
Narsistik kişilik bozukluğuna tanı koymak, diğer psikolojik rahatsızlıklarla benzerlik göstermesi nedeniyle oldukça güçtür. Bu bozukluk; sınırdurum (borderline), histerik ve toplum dışı (antisosyal) kişilik bozuklukları ile birlikte görülebilmektedir.
| Özellik | Narsistik Kişilik Bozukluğu | Diğer Kişilik Bozuklukları |
|---|---|---|
| Kaygı Düzeyi | Sınırdurum bozukluğuna göre daha düşüktür. | Sınırdurumda kaygı daha yüksektir. |
| Teşhircilik | Histerik bozukluk gibi teşhirci özellikler görülür. | Histerik kişilikte yaygındır. |
| Sosyal Uyum | Antisosyal bozukluğun aksine başını derde sokmaz. | Antisosyal bireyler suç eğilimlidir. |
Yaşlanma Süreci ve Eleştiriye Yaklaşım
Bu bozukluğa sahip bireyler için yaşlılık dönemi oldukça sancılı geçmektedir. Güzellik ve güç gibi değer verdikleri özelliklerin zamanla değişime uğraması, ciddi uyum sorunlarına yol açar. Negatif durumlarla karşılaştıklarında aşırı öfke ve intikam duyguları geliştirirler. Sosyal ya da iş yaşantısında başkalarından gelen eleştirileri ise değersiz bularak umursamaz bir tavırla geçiştirirler (Kernberg, 2010; Levy ve ark., 2007).
