NARATİF (ÖYKÜSEL) TERAPİ GÖZÜNDEN KEKEMELİK OLGUSU

7 Kasım 2023124 görüntülenme

ÖZET Naratif Terapi, post-yapısalcı (yapısalcı olmayan) bir ekolde kendini konumlandıran, hesap verilebilirliği önem veren, işbirliği ile araştırma yapan bir ekoldür. Ayrıca kişilerin kendi hayat hikayenin anlatımına odaklanan, kadın erkek eşitliği olmak üzere her türlü eşitliğe değer veren Michel Foucault, Jacques Derrida, J. Bruner, Barbara Myerhoff gibi çağdaş filozofların fikirlerinden harmanlamıştır. Naratif yaklaşım terapi sürecinin yazıya dökülmesinin gerekliliğine inanan bir terapi ekolüdür. Bu araştırmada ise Naratif Terapi’nin kekemelik sorunuyla nasıl çalıştığı, hangi teknikleri kullandığı ve kekemelik olgusuna nasıl yaklaştığını incelemek amaçlanmaktadır. Aynı zamanda, çalışmada Naratif terapinin yazılı kayıtları önemsemesinin bir sonucu olan mektup yazma tekniğinin terapi sürecini nasıl etkilediğini de yer almaktadır. Terapinin sadece bir odadan ibaret olmadığını savunduğu için Naratif Terapi danışanların hayatındaki kişileri önemsemektedir. Çalışmada, Naratif terapinin problemi dışsallaştırması, sorunun kişinin içinde değil de dışarıda olması; başka bir deyişle insanların özellikle olumsuz söylemlerden ne kadar çok etkilediği vurgulanmaktadır. Soruna sebep olan şeylerin insanlar olduğu düşünüldüğü için çözüme yine danışanların hayatındaki kişilerle yaklaşmaktadır. Buradaki amaç kişinin hayatında olumsuz etki eden insanları yeniden anlamlandırarak bu olumsuzluğu azaltmak ve onun yerine ona iyi gelen kişilere zihninde yer açmaktır. Terapi sürecine dış şahit rolünde gelen kişi ise kişinin hayatında değer verdiği ya da danışanın yaşadığı o sorunu yaşayan birinin olması beklendik bir durumdur. Böylelikle danışanın hayatla tekrar temas etmesi ve bağ kurması ona iyileştirici bir güç olarak gelmesi beklenmektir. Bununla birlikte çalışmada, Naratif Terapinin travmaya bakışı olan, kişinin travmanın pasif bir alıcısı değil de kendi bedenini ve kimliğini korumak için nasıl aktif bir rol oynadığına dair içeriklere de yer verilmiştir. Araştırmada Naratif Terapi teknikleri hakkında kekemelik sorununa müdahalede sadece teorik anlatım değil aynı zaman da pratik karşılığına dair cevaplar da sunulmaktadır. Sonuç olarak bu araştırma, örnek bir vaka üzerinden kekemelik sorunu yaşayan danışanlar ile Naratif Terapi bilgisi ışığında terapi sürecine ışık tutmaktadır. Elde edilen sonuçlar literatür ışığında tartışılmış ve gerekli öneriler sunulmuştur.

NARATİF (ÖYKÜSEL) TERAPİ GÖZÜNDEN KEKEMELİK OLGUSU

Yapay Zeka ile geliştirilmiş versiyon

İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir

Naratif Terapi Perspektifinden Kekemelik Olgusu

Naratif Terapi (Öyküsel Terapi), bireylerin yaşam hikayelerine odaklanan, post-yapısalcı felsefeden beslenen ve iş birliğine dayalı bir psikoterapi ekolüdür. Bu yaklaşım; Michel Foucault, Jacques Derrida ve J. Bruner gibi düşünürlerin fikirleriyle harmanlanarak, kişinin sorunlarını kendi kimliğinden ayırmasını (dışsallaştırma) hedefler. Bu makalede, kekemelik sorunu yaşayan bir ergen vaka üzerinden Naratif Terapi tekniklerinin pratik uygulamaları ve travma sonrası iyileşme süreci incelenmektedir.

Naratif Terapi Nedir? Temel Kavramlar ve Felsefe

Naratif yaklaşım, insanların hayatlarına ve seçimlerine anlattıkları hikayeler aracılığıyla anlam kattığını savunur. Yaşam öyküsü, sadece bir anlatı formatı değil, kimliğin şekillendiği temel bir araçtır. Terapötik süreçte, danışanın yaşamındaki baskın ve kısıtlayıcı hikayeler yerine, daha zengin ve alternatif hikayelerin inşası teşvik edilir.

Naratif Terapinin Temel Dayanakları:

Dışsallaştırma: "Problem problemdir, kişi problem değildir" ilkesiyle sorunu bireyin dışına taşımak.
Mektup Yazma: Terapi sürecini kalıcı hale getirmek ve odanın dışına taşımak için edebi dokümanlardan yararlanmak.
Yeniden Dahil Etme: Kişinin hayatındaki destekleyici figürleri (hayat kulübü) sürece dahil etmek.
Dış Şahitlik: Danışanın değişimine tanıklık eden kişilerin sürece katkı sağlaması.

Vaka Analizi: Leyla ve Kekemelikle Mücadele

14 yaşındaki Leyla, 5 yaşında yaşadığı bir köpek saldırısı (travma) sonrası başlayan kekemelik şikayetiyle okul psikolojik danışmanına başvurmuştur. Terapi sürecinde kekemeliğin kendisinden ziyade, bu durumun yarattığı olumsuz duygular ve travmatik anılar üzerinde çalışılmıştır.

1. Problemi Dışsallaştırma ve Mektup Tekniği

Leyla ile yapılan çalışmada kekemelik, kişiliğinin bir parçası olarak değil, dışarıdan müdahale eden bir unsur olarak ele alınmıştır. Leyla, "Kekemelik" veya "Kötü Heyecan" ismini verdiği bu soruna bir mektup yazarak onunla olan ilişkisini yeniden tanımlamıştır.

Soru	Leyla'nın Perspektifi
Kekemeliğin amacı nedir?	Rahat konuşmayı engellemek ve korku salmak.
Kekemeliğin hobileri nelerdir?	Gençleri korkutmak ve kötü heyecan yollamak.
Kekemeliğe karşı strateji nedir?	Rahat konuşma telkini, öz-diyalog ve başkaldırı.

2. Yeniden Yazma ve Alternatif Hikaye Oluşturma

Yeniden yazma tekniğiyle, Leyla'nın kekemeliği kontrol altına aldığı "istisnai anlar" keşfedilmiştir. Leyla, 9. sınıfta 2 ay boyunca hiç kekelemediğini ve derslerde kitap okuyabildiğini hatırlamıştır. Bu durum, kekemeliğin panzehiri olan özgüven odaklı alternatif bir hikayenin başlangıcı olmuştur.

3. Yeniden Dahil Etme ve Dış Şahit Uygulaması

Leyla'nın hayatında önemli bir figür olan Ali Öğretmen, sürece dış şahit olarak dahil edilmiştir. Bu uygulama ile şu sonuçlar elde edilmiştir:

Leyla'nın sınıftaki gayretinin ve özgün fikirlerinin öğretmen tarafından takdir edildiği görülmüştür.
Ali Öğretmen, Leyla'nın dürüst ve etik duruşunun kendi insanlık algısını olumlu yönde değiştirdiğini ifade etmiştir.
Bu karşılıklı etkileşim, Leyla'nın kendisini daha güçlü ve değerli hissetmesini sağlamıştır.

Travmaya Aktif Yanıt Verme

Naratif Terapiye göre hiç kimse travmanın pasif bir alıcısı değildir. Leyla'nın köpek saldırısı anısı incelendiğinde, aslında o an ne kadar aktif olduğu ortaya çıkmıştır. 5 yaşındaki Leyla'nın kendini korumak için kullandığı beceriler şunlardır:

Zamanlama Becerisi: Kapıyı doğru anda kapatmak.
Atiklik: Hızla güvenli alana (bahçeye) koşmak.
Müdafaa: Köpeği itmek ve uzaklaştırmak için ses çıkarmak.

Bu becerilerin fark edilmesi, Leyla'nın travma karşısında kendini "kurban" değil, "hayatta kalan ve mücadele eden" olarak görmesini sağlamıştır.

Sonuç ve Değerlendirme

Naratif Terapi odaklı bu süreç sonunda, Leyla'nın kekemelik şiddetinde %50 oranında azalma kaydedilmiştir. Annesinin gözlemleri ve izleme görüşmeleri, Leyla'nın özgüveninin arttığını ve sosyal hayata daha aktif katıldığını doğrulamaktadır. Bu çalışma, öyküsel yaklaşımın kekemelik gibi karmaşık olgularda, sorunu dışsallaştırarak ve danışanın uzmanlığını ön plana çıkararak ne kadar etkili olabileceğini kanıtlamaktadır.

Etiketler

TravmatikNaratifÖyküsel Terapikekemelikergenlik