MİYOM (RAHİMDEKİ UR) NASIL BİR HASTALIKTIR?TEDAVİSİ NASILDIR?GEBELİKTE MİYOM?
- Myomlar kadınlarda sıkça rastlanan, östrojen ve progesteron hormonlarına bağlı olarak gelişen, genellikle iyi huylu olan düz kas ve bağ dokusu kitleleridir.
- Çoğu zaman belirti vermeyen bu yapılar; aşırı kanama, pelvik ağrı ve kısırlık gibi şikayetlere yol açtığında veya hızlı büyüme gösterdiğinde cerrahi müdahale gerektirebilir.
- Gebelikte büyüme eğilimi göstererek çeşitli riskler oluşturabilen myomların tedavisinde, güncel cerrahi yöntemlerle kitlelerin çevre dokulara zarar vermeden vücut dışına çıkarılması hedeflenir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Myom Nedir? Tanımı ve Genel Özellikleri
Myomlar, kadınlarda en sık görülen (yaklaşık her 4 kadından birinde rastlanan), düz kas ve bağ dokusundan oluşan iyi huylu (selim) kitlelerdir. Halk arasında "ur" olarak da adlandırılan bu yapılar, kanserleşme eğilimi göstermeyen tümörler kategorisinde yer alır. Boyutları toplu iğne başı kadar küçük olabileceği gibi, bir karpuz büyüklüğüne kadar ulaşabilen değişkenliktedir.
Myom Türleri ve Yerleşim Yerleri
Myomlar, rahim duvarının farklı katmanlarında konumlanabilirler. Yerleşim yerlerine göre yapılan sınıflandırma, hastada oluşabilecek şikayetlerin türünü de belirler. Rahimde görülen temel myom türleri şunlardır:
- Submüköz Myomlar: Rahim iç zarında (endometrium) yerleşen kitlelerdir.
- İntramural Myomlar: Doğrudan rahim duvarının içinde bulunan türlerdir.
- Subseröz Myomlar: Rahmin dış yüzeyinde, adeta bir şapka gibi duran kitlelerdir.
- Parazitik Myomlar: Rahimden koparak başka bir organa yapışan ve oradan beslenen myomlardır.
Bu kitleler tek tek görülebileceği gibi, rahmin her yerinde çok sayıda oluşarak rahmi bir "patates çuvalı" görünümüne sokabilirler.
Myomlarda Kanser Riski ve Cerrahi Yaklaşım
Bir myomun kansere dönüşme olasılığı son derece düşüktür ve çoğu zaman ihmal edilecek düzeydedir. Hastaların %75'i, vücudunda bir myom olduğunun farkında bile değildir. Ancak tıbbi açıdan en kritik konu, myom sanılan kitlenin aslında sarkom adı verilen kötü huylu bir tümör olması ihtimalidir.
Özellikle laparoskopik cerrahi sırasında, dokunun parçalanarak dışarı çıkarılması (morselasyon), eğer kitle kanserli ise hücrelerin karın içine yayılmasına neden olabilir. Bu riski önlemek adına, güncel cerrahi uygulamalarda myomlar bir torba içerisinde parçalanarak çevre dokulara temas etmeden vücut dışına alınmaktadır.
Myomların Nedenleri ve Hormonal İlişkiler
Myomların neden ve nasıl ortaya çıktığı tam olarak açıklanamamış olsa da, gelişimlerinde östrojen ve progesteron hormonlarının önemli rol oynadığı bilinmektedir. Myomların gelişim süreciyle ilgili temel gözlemler şunlardır:
- Yaş ve Genetik: Genellikle 30-40 yaş aralığında görülürler. Ailesinde myom öyküsü olan kadınlarda görülme sıklığı daha yüksektir.
- Ergenlik Öncesi: Östrojen salgısının henüz başlamadığı ergenlik öncesi dönemde myom görülmesi son derece nadirdir.
- Gebelik Dönemi: Vücudun yüksek östrojen ürettiği ve kan akımının arttığı gebelik sürecinde myomlar hızla büyüyebilir.
- Menopoz Sonrası: Östrojenin azalmasıyla birlikte myomlar genellikle küçülür. Menopoz sonrası yeni bir myom oluşumu beklenmeyen bir durumdur.
Gebelik ve Myom İlişkisi
Gebelik sırasında rahmin büyümesi ve kanlanmanın artması, myomların da hacimsel olarak büyümesine yol açar. Bu süreçte ödem, konjestiyon ve myom içi kanamalar görülebilir. Gebelikte myom varlığı şu riskleri beraberinde getirebilir:
- Düşük (Abortus) ve erken doğum riski.
- Rahim içi bebek kayıpları ve suyun erken gelmesi.
- Bebeğin rahim içindeki duruş bozuklukları (prezentasyon anomalileri).
- Doğum sonrası rahmin yeterli kasılamamasına bağlı aşırı kanama.
Gebelik sırasında myomlara cerrahi müdahale, aşırı kanama riski nedeniyle tercih edilmez. Tedavide genellikle yatak istirahati ve ağrı kesiciler kullanılır.
Myom Belirtileri ve Şikayetler
Myomların büyük bir kısmı belirti vermezken, vakaların %25'inde çeşitli şikayetler görülür. En sık karşılaşılan semptomlar şunlardır:
| Belirti Türü | Açıklama |
|---|---|
| Adet Düzensizliği | Aşırı, pıhtılı ve uzun süren vajinal kanamalar. |
| Pelvik Ağrı | Kasık bölgesinde kronik ağrı ve baskı hissi. |
| Karın Şişliği | Myomun büyümesine bağlı olarak karında belirgin şişkinlik. |
| İnfertilite | Kısırlık veya tekrarlayan düşük problemleri. |
Myomlarda Tanı Yöntemleri
Myomlar genellikle rutin bir jinekolojik muayene sırasında fark edilirler. Tanı sürecinde kullanılan en önemli araç son 25 yıldır yaygınlaşan ultrasonografi yöntemidir. Ayırıcı tanıda; normal gebelik, yumurtalık kitleleri, adenomyozis ve rahimdeki şekil bozuklukları mutlaka değerlendirilmelidir.
Olası Komplikasyonlar
Myomlar bazı durumlarda ciddi komplikasyonlara yol açabilir:
- Torsiyon (Dönme): Saplı myomların kendi etrafında dönerek kanlanmasının bozulması ve şiddetli ağrı yaratmasıdır.
- Dejenerasyon: Myom dokusunun yapısının bozulmasıdır (Hyalen, kalsifik veya kırmızı dejenerasyon).
- Enfeksiyon: Myomun ülsere olup iltihaplanmasıdır.
- Asit: Saplı myomların karın zarını tahriş ederek sıvı birikimine neden olmasıdır.
- İnversiyon: Saplı bir myomun rahmi eldiven parmağı gibi ters yüz etmesi (nadir görülür).
Tedavi Yöntemleri ve Ameliyat Gerektiren Durumlar
Myom tedavisinde günümüzde ilaç tedavilerinin yeri azalmıştır. Cerrahi müdahale (ameliyat) kararı şu durumlarda verilir:
- İlaçla durdurulamayan, anemiye (kansızlık) yol açan aşırı kanamalar.
- Menopoz sonrası dönemde görülen ani büyümeler.
- Mesane, idrar kanalı veya bağırsaklara baskı yapması.
- 5 cm'den büyük intramural veya 0.5 cm'den büyük submüköz myomların kısırlığa yol açması.
- Şiddetli ağrı, bulantı ve kusmaya neden olan dejenerasyonlar.
Cerrahi dışı yöntemler arasında ise myolizis (elektrik akımı ile yakma), lazer ile yakma, dondurma ve hormon baskılayıcı ilaçlarla suni menopoz oluşturma gibi yaklaşımlar bulunmaktadır.
