Miniklerimizin Dev Dünyasında “Koronavirüs”

Pandemi Sürecinde Değişen Hayatlar ve Artan Okul Stresi

COVID-19 salgını, hem ebeveynler hem de çocuklar için günlük yaşamı oldukça zorlaştıran belirsiz bir süreci beraberinde getirmiştir. Hepimiz için zorlayıcı olan bu dönemde, virüsle yaşamaya alışırken stresle baş etme stratejileri geliştirmek büyük önem taşımaktadır. Dünya genelinde krizle mücadele yöntemleri farklılık gösterse de ülkemizde eğitim süreci ağırlıklı olarak online eğitim üzerinden ilerlemektedir.

Her belirsizlik doğası gereği kaygı yaratır; buna okul stresi de eklendiğinde aileler ve çocuklar üzerinde baskı oluşması kaçınılmazdır. Uzun süren evde eğitim sürecinden ve kısıtlanan sosyal aktivitelerden sonra okula başlamak, çocuklarda güçlü bir direnç oluşturabilir. Bu geçiş döneminin zorlayıcı olması, beklenen doğal bir sonuçtur.

Kaygı Bulaşıcıdır: Ailelerin Duygusal Yönetimi

Sürecin sağlıklı yönetilmesi için en önemli görev, ailelerin kendi endişe ve korkularını çocuklarına yansıtmamalarıdır. Kaygı, tıpkı virüs gibi bulaşıcıdır. Eğer ebeveynler durumu bir tehdit olarak algılar ve aşırı kaygı sergilerse, çocuklar da bu duyguları adeta bir sünger gibi çekerek durumu başa çıkılamaz bir olay olarak görecektir.

Çocuklar çevrelerindeki yetişkinleri dikkatle gözlemler ve olaylara verilen tepkileri model alırlar. Bu nedenle aileler, mevcut durumu çocuklarına yaşlarına uygun bir şekilde, sebep-sonuç ilişkisi kurarak anlatmalıdır. Eğer çocuk aşırı endişeliyse, hislerini ifade etmesine izin verilmeli ve ona doğru bir rehberlik sunulmalıdır. Unutulmamalıdır ki hastalıklar, çocuk dünyasında genellikle kaybetme korkusunu tetikler.

Çocukların Kaygısını Azaltmak İçin Uygulanabilecek Stratejiler

Ebeveynlerin kendi kaygılarına rağmen çocuklarına yaklaşımları destekleyici ve sakin olmalıdır. Bu süreçte şu adımlar izlenebilir:

• Sakin ve Proaktif İletişim: Çocuklarla yapılan konuşmalarda sakin kalınmalı, kaygılarının anlaşıldığı ve bu durumun geçici olduğu vurgulanmalıdır.
• Duyguları Normalleştirme: Kaygı hissetmenin normal olduğu, diğer çocukların ve ebeveynlerin de benzer duygular yaşadığı belirtilerek yalnız olmadıkları hissettirilmelidir.
• Yaratıcı Etkinlikler: Olumsuz duyguların dışa vurumu için oyun ve çizimden yararlanılmalıdır. Örneğin; koronavirüsü komik veya güçsüz bir figür olarak çizmek ya da virüsü yenen bir kahraman kurgulamak faydalı olabilir.
• Bilgi Kirliliğinden Koruma: Çocukların medya ile teması kontrol edilmeli, sürekli koronavirüs haberi izlemeleri sınırlandırılmalıdır. Yanlış bilgiler ebeveynlerle birlikte doğrulanmalıdır.
• Somutlaştırma: Mikrop ve virüs gibi soyut kavramlar resim ve oyunlarla somutlaştırılmalıdır. Odak noktası hastalıktan ziyade sağlıklı kalmak ve iyileşmek olmalıdır.

Kişisel Temizlik ve Hijyen Alışkanlıklarının Kazandırılması

COVID-19 ve diğer hastalıklardan korunmanın en etkili yolu hijyen kurallarını bir rutin haline getirmektir. Çocuklara bu alışkanlıklar kazandırılırken şu noktalar üzerinde durulmalıdır:

Okula Dönüş Sürecinde Güvenlik ve Adaptasyon

Okulların açılması, ancak öğrenciler için güvenli koşullar sağlandığında mümkündür. Yeni okul düzeni, alışılmışın dışında maske kullanımı ve fiziksel mesafe gibi kurallar içerecektir. Çocuklar bu değişiklikler nedeniyle gergin veya isteksiz olabilirler. Bu noktada onlara karşı dürüst olunmalı, arkadaşlarıyla farklı iletişim yolları geliştirmeleri konusunda teşvik edilmelidirler.

Ebeveynler, çocuklarının fiziksel sağlığının yanı sıra stres ve endişe belirtilerini de yakından takip etmelidir. Okulların tekrar kapanma ihtimalini önceden paylaşmak, çocukların gelecekteki olası değişimlere hazırlıklı olmalarına yardımcı olur.

Akademik Başarı ve Motivasyonu Artırma Yolları

Tatil sonrası online derslere adaptasyon ve artan sorumluluklar, çocuklarda stres yaratabilir. Çalışma ortamının düzenlenmesi ve materyallerin hazırlanması, çocuğu psikolojik olarak okula hazırlar. Adaptasyon sürecini kolaylaştırmak için şu öneriler dikkate alınmalıdır:

Düzen ve Pozitif Yaklaşım

• Rutin Oluşturma: Yaz tatilindeki serbest uyku ve yemek düzeni, okul dönemine uygun şekilde yeniden yapılandırılmalıdır.
• Olumluya Odaklanma: Çocuğun eksiklerine değil, çabalarına ve olumlu davranışlarına odaklanılmalıdır. Takdir edilen davranışlar zamanla pekişecektir.
• Koşulsuz Sevgi: Çocuğun en büyük ihtiyacı sevgidir. Başarısızlık durumunda yoğun eleştiri yapmak yerine, sorunların birlikte aşılabileceği mesajı verilmelidir.

Verimli Çalışma Ortamı

• Çalışma Koşulları: Ödev öncesi hareketli oyunlar oynanmalı, ders saatinde televizyon kapalı tutulmalı ve çalışma alanı bol ışık almalıdır.
• Duygusal Güven: Kendini güvende hisseden çocuk daha etkili öğrenir. Çocukla kaliteli zaman geçirmek, sohbet etmek ve ona dokunmak güven duygusunu pekiştirir.
• Kimlik Duygusu: Çocuk başkalarıyla kıyaslanmamalı, olduğu gibi kabul edilerek öz güveni desteklenmelidir.

Öğretmenlerle sürekli iletişim halinde olmak, çocuk karşısında net bir duruş sergilemek açısından kritiktir. Unutulmamalıdır ki; tembel çocuk yoktur, sadece öğrenme motivasyonunu kaybetmiş ve potansiyelini kullanamayan çocuk vardır.

Uzman Klinik Psikolog
Büşra Taşpınar