Kıyaslamanın İç Yüzü

Çoğu zaman hiçbir şeyin dışardan göründüğü gibi olmadığını bildiğimiz halde, kendimizi yine de diğer insanların belki de bizden daha yüksek imkanlara sahip olduğunu görmek içimizdeki değer duygusunu aşındırabilmektedir. Fakat hiçkimsenin başlama noktasını, sahip olduğu imkanları veya bulunduğu konuma gelene kadarki zor süreçlerini tam olarak bilmemiz mümkün değil. Bilincimizde ne kadar bunların doğruluğunu kabul ediyor da olsak, bilinçaltımızda yapmak istediğimiz şeyleri bir başkasının bizden önce yaptığını görmek bizi negatif anlamda etkileyebilmektedir.

Kıyaslama yapmak kendimizi her zaman daha düşük göreceğimiz anlamına gelmez. Kimi zaman içinde bulunduğumuz durumu diğerlerinden daha üstte gördüğümüz zamanlarda da yine bilinçaltımızda bir tatmin duygusu oluşabilmektedir. Ama bu bize kırılgan bir özgüven kazandırır. Diğer insanlardan daha üstün hissettiğimiz noktalarda bunu kendi çabamıza pay biçerek değil de diğerlerinin kendi görüşümüze göre daha altta olduğunu hissederek mutlu oluyorsak bu da sağlıksız olan kıyaslamaya girer. Yani devamlı yaptığımız karşılaştırmaların sonucu, iki uçta da yaşandığı zaman en çok yine kendimize zarar vermektedir.

Aslında insan doğasına ait ve sağlıklı bir tepki olan kıyaslama, uç seviyelerde yapıldığında veya hayatımızın her alanına nüfus ettiğinde benliğimize zarar vermektedir. Sağlıklı yapılan kıyaslamalarda daha çok ilham alma varken, sağlıksız olanda ise “O yapmış, ben asla yapamam/ yapamazdım” gibi özgüvenimizi sarsan, kendimizi yetersiz hissettiren bir bakış açısı vardır. Veya “Bunu ben yaptım, zaten sadece ben yapmalıydım. Diğerleri asla yapmamalı.” gibi yine sağlıksız olan içi boş bir kendini yücelten bakış açısı vardır.

Sürekli ve sağlıksız yapılan kıyaslamanın karşısında duran en önemli şey öz farkındalıktır. Kişi kendiniçok iyi tanıdıktan sonra attığı her adımı emin olarak atar. İçinde bulunduğu toplumun o an en kötüsü de olsa, öz farkındalığı yüksek olduğu için yine kendi gelişimini en iyi anlamda sağlayabileceğinden emindir. Yetersizlik duygusuna girip pes etmez. Daha iyisini yapabileceğine inanarak adımlarını atar.

Kişi kendi yolunu, kendi deneyimlerini ve kendi imkanlarını göz önünde bulundurarak ilerlerken diğerinsanlarla kendini kıyasladığında; kazanımları, sadece kendisini nasıl daha iyi bir versiyonuna
dönüştürebileceği kısmında aldığı fikirler olmalıdır. Diğerlerinden daha üstte veya daha altta olmasıgibi bir bakış açısına sahip olduğunda bunun en çok kendisine kötü geri dönüşlü olacağını bilmelidir. Çünkü herkes aynı yarışta değildir hatta çoğu zaman ortada bir yarış bile yoktur.

Stajyer Psikolog Dilara Merve Aydın
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz