Keratokonus tedavisi nasıl yapılır?
- Keratokonus, korneanın incelip öne doğru sivrileşmesiyle görme kalitesini bozan ilerleyici bir hastalıktır.
- Hastalığın ilerlemesini durduran tek gerçek tedavi yöntemi, riboflavin ve UV-A ışınları kullanılarak uygulanan Korneal Kollajen Crosslinking (CXL) işlemidir.
- Görsel rehabilitasyon için gözlük, lens ve halka tedavileri kullanılırken, diğer yöntemlerin yetersiz kaldığı ileri vakalarda kornea nakli son çare olarak uygulanır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Keratokonus Nedir? Kornea Yapısındaki Değişimler
Keratokonus, gözün en ön kısmında bulunan ve "saat camına" benzeyen saydam tabaka olan korneanın ilerleyici bir hastalığıdır. Kornea, gözün birinci optik tabakası olması sebebiyle görme netliğinden birincil derecede sorumludur. Bu hastalıkta kornea tabakası hem incelerek hem de öne doğru şişkinleşip konik bir şekil alarak görme kalitesinde ciddi bozulmalara yol açar.
Keratokonus Belirtileri ve Hastalığın Seyri
Keratokonus vakalarında korneadaki yapısal değişimler genellikle 13-14 yaşlarında başlar ve 30-35 yaşlarına kadar ilerleme gösterir. Hastalığın daha geç yaşlarda ortaya çıkan özel bir alt tipi olan Pellucid Marginal Dejenerasyon ise 20’li yaşların ortalarında başlayarak 40-50 yaşlarına kadar ilerlemeyi sürdürebilir.
Keratokonus Tedavisinde Temel Amaçlar
Keratokonus ve benzeri korneal hastalıkların tedavisinde iki temel hedef gözetilmektedir:
- Hastalığın ilerlemesinin durdurulması (Korneal Kollajen Crosslinking ile sağlanır).
- Görmenin düzeltilmesi (Gözlük, lens ve cerrahi müdahalelerle sağlanır).
Tedavi Yöntemleri Tablosu
| Tedavi Amacı | Uygulanan Yöntemler |
|---|---|
| İlerlemeyi Durdurma | Korneal Kollajen Crosslinking (CXL) |
| Görsel Rehabilitasyon | Gözlük, Kontakt Lens, Kornea İçi Halkalar |
| Kombine Tedaviler | CXL eşliğinde Excimer Laser |
| Son Çare | Keratoplasti (Kornea Nakli) |
Korneal Kollajen Crosslinking (CXL): Gerçek Tedavi Yöntemi
Korneal Kollajen Crosslinking (CXL), riboflavin (B2 vitamini) ve Ultraviyole A (UV-A) ışınları kullanılarak zayıflamış kornea yapısının kuvvetlendirilmesi esasına dayanır. Keratokonusun ilerlemesini durduran gerçek ve tek tedavi yöntemidir.
İşlem toplamda bir saat sürmektedir. İlk 30 dakikada korneayı doyurmak amacıyla 2 dakikada bir riboflavin damla damlatılır; sonraki 30 dakikada ise damla uygulamasına devam edilerek UV-A ışığı göze yansıtılır. İşlem sırasında ağrı oluşmazken, bazı hastalarda yanma hissi görülebilir. Uygulama sonrası ilk 3 gün bulanık görme, yanma ve batma şikayetleri normal kabul edilir.
CXL Tedavisinde Başarı ve Güvenlik
Bu tedavinin ana amacı hastalığı durdurmaktır ve başarı şansı %100’e yakındır. Hastaların %60’ında topografik olarak iyileşme gözlense de, bu durum her zaman görme keskinliğine doğrudan yansımaz. Tedavinin seyri hakkında bilinmesi gerekenler şunlardır:
- İnce Kornealar: Endotel hasarı riskine karşı, günümüzde hipotonik riboflavin solüsyonları ile ince kornealarda da güvenle uygulama yapılabilmektedir.
- İyileşme Süreci: İlk 1-2 ay bulanıklık doğaldır. İlk pozitif bulgular genellikle 3. ayda görülür, tam stabilite ise 6. aydan sonra beklenir.
Görme Kalitesini Artıran Diğer Uygulamalar
Gözlük ve Kontakt Lens Kullanımı
Gözlük, kornea düzenliliği bozulduğu için ileri seviye keratokonusta yeterli görüş sağlamaz; sadece başlangıç aşamasında tercih edilebilir. Keratokonus lensleri ise korneayı düzleştirerek optik düzen sağlar. Kontakt lensi tolere edebilen hastalar için bu yöntem, en zararsız ve etkin görme artırıcı seçenektir.
Kornea İçi Halkalar
Korneayı gerdirerek optik yapıyı düzeltmeyi amaçlar. Ancak keratokonusta temel sorun astigmatizma olduğu ve bu halkalar daha çok miyop odaklı geliştirildiği için başarı şansı sınırlıdır. Kontakt lens kullanamayan, aşırı dikleşme olmayan uygun vakalarda tercih edilebilir.
CXL Eşliğinde Eksimer Laser
Bu yöntemde amaç, CXL ile sertleştirilen korneadaki deformiteyi topografi eşliğinde eksimer laser ile düzelterek hastayı sert kontakt lens bağımlılığından kurtarmaktır. Bu uygulama kesinlikle gözlükten kurtulma amacı taşımaz; sadece görsel rehabilitasyonu destekler.
Keratoplasti (Kornea Nakli)
Diğer tüm yöntemlerin yetersiz kaldığı veya korneada kalıcı opaklaşma (leke) oluştuğu durumlarda kornea nakli gerçekleştirilir. Keratoplasti sonrası kornea optik olarak mükemmel olmayabilir; bu nedenle operasyon sonrası süreçte gözlük, lens veya lazer ile rehabilitasyon gerekebilir.
Özetle Unutulmamalıdır Ki:
- CXL tedavisinin temel hedefi ilerlemeyi durdurmaktır.
- İşlem sonrası daha iyi görüş için gözlük veya sert lens kullanımı devam edebilir.
- Eksimer Laser destekli CXL, lens bağımlılığını azaltmada umut verici bir seçenektir.
Op. Dr. Ahmet UMAY
(Ophthalmology & Podiatric Surgery)
Kaynak:
- Bristol University / UK. Eye’s of Science Clinical (2012)
- Özel Tınaztepe Hastanesi / Göz Kliniği Neşriyatı (2015)
