Kabızlık- Nedenleri – Sonuçları – Tedavisi

Metropol Yaşamının Getirdiği Sağlık Sorunu: Kabızlık

Günümüzde metropol yaşamının bir getirisi olan rafine gıdalar ve fast food türü beslenme alışkanlıkları, toplumda kabızlık şikayetlerinin hızla artmasına neden olmaktadır. İstatistiksel verilere göre, günümüzde her 5 kişiden biri bu sindirim sorunu ile mücadele etmektedir. Yaşam kalitesini doğrudan etkileyen bu durum, doğru beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri ile kontrol altına alınabilmektedir.

Kabızlık Nedir? Tanı Kriterleri Nelerdir?

Bir durumun tıbbi olarak kabızlık olarak tanımlanabilmesi için belirli semptomların süreklilik arz etmesi gerekmektedir. Eğer 90 günden fazla bir süredir haftada iki veya daha az dışkılama yapıyorsanız, kronik bir sorunla karşı karşıya olabilirsiniz. Kabızlık probleminin diğer temel belirtileri ise şunlardır:

• Dışkılama yapabilmek için lavman veya laksatif ilaçlara ihtiyaç duyulması,
• Dışkılama sırasında makat çevresine bastırma ihtiyacı hissedilmesi,
• Boşaltım sonrasında tam rahatlama hissinin oluşmaması,
• Aşırı ıkınma ihtiyacı,
• Dışkının (gaita) çok sert ve hacimli olması.

Kabızlığın Nedenleri Nelerdir?

Kabızlık, tek bir nedene bağlı olabileceği gibi birçok farklı faktörün birleşimiyle de ortaya çıkabilir. Sindirim sisteminin yavaşlamasına neden olan temel unsurlar aşağıda maddelenmiştir:

• Beslenme saatlerinin düzensizleşmesi ve yetersiz su tüketimi,
• Yaşın ilerlemesi ve fiziksel hareketliliğin azalması,
• Bilinçsiz laksatif kullanımı ve asitli içecek tüketimi,
• Posa ve lif içeriği düşük, rafine gıdalarla beslenme tarzı,
• Aşırı miktarda süt tüketimi,
• Cerrahi operasyonlar sonrası ilgili bölgedeki kasların zayıflaması,
• Huzursuz bağırsak sendromu, stres ve depresyon gibi psikolojik faktörler.

Kabızlığın Yol Açabileceği Ciddi Komplikasyonlar

Tedavi edilmeyen veya uzun süre devam eden kabızlık, vücutta ciddi hasarlara yol açabilir. İlk aşamalarda karın ağrısı, kramplar ve midede şişkinlik hissi ile kendini gösteren bu durum, ilerleyen süreçte daha ağır tablolara neden olabilir. Özellikle dışkılama sırasındaki aşırı ıkınma; anal fissür (makat çatlağı), hemoroid (basur) ve rektal prolapsus (makat sarkması) gibi cerrahi müdahale gerektirebilecek sorunları tetikleyebilir.

En riskli durumlarda ise taşlaşmış gaita bağırsak tıkanmasına, bu tıkanma ise bağırsak delinmesine yol açabilmektedir. Ayrıca uzun süreli kabızlıkların kolon kanseri riskini artıran komplikasyonlara sahip olduğu saptanmıştır.

Kabızlık Tedavisinde Beslenme Önerileri

Kabızlık ile mücadelede en etkili yöntem, beslenme alışkanlıklarını ve yaşam tarzını yeniden düzenlemektir. Sindirim sistemini düzenlemek için şu adımlar izlenmelidir:

Su Tüketimi ve Hesaplama Yöntemi

Her bireyin su ihtiyacı farklıdır. Günlük tüketmeniz gereken su miktarını aşağıdaki tabloya göre hesaplayabilirsiniz:

Lifli Besinler ve Meyve Tüketimi

Günlük diyetinizde mutlaka posa ve lif içeren besinlere yer verin. Lifler su tutarak gaitayı yumuşatır ve bağırsak hareketlerini artırır. Özellikle sabahları aç karnına 1-2 bardak su ile tüketilen 4-5 adet hurma, yüksek lif içeriği sayesinde bağırsakları aktive eder. Ayrıca meyve seçiminde kuru meyveler ve çözünmez lif kaynağı olan yulaf kepeği tercih edilmelidir.

Doğru Beslenme ve Tuvalet Alışkanlığı

• Et yemeklerinin yanında mutlaka bol salata tüketilmelidir.
• Diyet yapılsa dahi öğünlerde rafine edilmemiş sağlıklı yağlar kullanılmalıdır.
• Ekmek tercihi kepekli veya çavdar ekmeğinden yana olmalıdır.
• Haftada en az 3 öğün bağırsak hareketlerini artıran kuru baklagiller tüketilmelidir.
• Her akşam yatmadan önce bir çay bardağı kefir gibi probiyotik ürünler kullanılmalıdır.
• Besinler çok iyi çiğnenerek yutulmalıdır; az çiğnenen karbonhidratlar kabızlığa neden olabilir.

Uzak Durulması Gereken Alışkanlıklar

Bağırsak sağlığını korumak için form çaylarından, aşırı kahve ve koyu çay tüketiminden kaçınılmalıdır. En önemlisi, doktor kontrolü dışında asla ilaç kullanılmamalıdır. Bilinçsiz ilaç kullanımı, bağırsak hareketlerini sağlayan villus yapısını bozarak kabızlığı daha kronik bir hale getirebilir. Son olarak, her sabah kahvaltıdan sonra ihtiyaç olmasa dahi 5-10 dakika tuvalette vakit geçirmek, vücuda uzun vadeli bir bağırsak alışkanlığı kazandıracaktır.