İnsan Papilloma Virus (HPV) Aşısı
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
İnsan Papilloma Virüsü (HPV) Nedir?
İnsan Papilloma Virüsü (HPV), dünya genelinde cinsel yolla en sık bulaşan virüs olarak tanımlanmaktadır. Bu çift sarmallı DNA virüsü, temel olarak genital bölgedeki cilt ve mukoza yüzeylerini etkilemektedir. Çoğu durumda herhangi bir belirti vermeksizin kendiliğinden iyileşebilen bu virüs, bazı durumlarda ise ciddi klinik tablolara yol açabilmektedir.
HPV Virüsünün Yol Açtığı Hastalıklar
HPV virüsü, hem erkeklerde hem de kadınlarda çeşitli sağlık sorunlarının ana kaynağıdır. Virüsün vücutta neden olabileceği başlıca klinik tablolar şunlardır:
- Genital bölge siğilleri,
- Kanser öncüsü (prekanseröz) yaralar,
- Rahim ağzı kanseri,
- Diğer genital bölge kanserleri.
Rahim Ağzı Kanseri ve HPV İlişkisi
Rahim ağzı kanseri ile HPV virüsü arasında son derece kuvvetli bir bağ bulunmaktadır. Bilimsel veriler, rahim ağzı kanserlerinin %98’inden fazlasında etkenin HPV olduğunu göstermektedir. İnsan papilloma virüsünün yaklaşık 40 farklı tipi bulunsa da, kanser vakalarının %70'inden özellikle HPV Tip 16 ve 18 sorumludur.
HPV Aşısı ile Kanserden Korunma
Rahim ağzı kanserinden korunmanın en etkin ve bilimsel yöntemi HPV aşılamasıdır. Amerika Birleşik Devletleri gibi birçok ülkede 2006 yılından beri rutin aşı takviminde yer alan bu uygulama, HPV ilişkili kanserlerin %90’ından fazlasını önlemektedir. Ülkemizde henüz Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP) kapsamında olmasa da, özel aşı olarak temin edilebilmekte ve bazı yerel yönetimlerce ücretsiz kampanyalarla desteklenmektedir.
HPV Aşısının Kadınlar ve Erkekler İçin Faydaları
HPV aşısı sadece rahim ağzı kanserine karşı değil, vücudun farklı bölgelerinde oluşabilecek pek çok kanser türüne ve hastalığa karşı koruma sağlar:
- Kadınlarda: Vulva, vajina, anal bölge, ağız ve boğaz kanserleri ile genital siğilleri önler.
- Erkeklerde: Penis, anal bölge, ağız ve boğaz kanserleri ile genital siğillere karşı yüksek koruma sağlar.
HPV Aşı Çeşitleri ve Koruyuculuk Oranları
Günümüzde kullanılan HPV aşıları, hedefledikleri virüs tiplerine göre üç ana gruba ayrılmaktadır:
| Aşı Türü | Hedeflenen HPV Tipleri | Koruma Kapsamı |
|---|---|---|
| İkili Aşı | Tip 16, 18 | Rahim ağzı kanserlerinin %70'ine karşı korur. |
| Dörtlü Aşı | Tip 6, 11, 16, 18 | Genital siğillerin %90'ını ve kanser riskini hedefler. |
| Dokuzlu Aşı | Tip 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 | Rahim ağzı kanseriyle ilişkili tiplerin %90'ını kapsar. |
HPV Aşısı Uygulama Yaşı ve Doz Takvimi
Aşının etkinliğinin en yüksek olduğu dönem, bireyin cinsel olarak aktif hale gelmesinden önceki süreçtir. Bu nedenle hem kız hem de erkek çocuklarda 11-12 yaşlarında (en erken 9 yaş) aşılamaya başlanması önerilmektedir.
- 9-14 Yaş Arası: 6-12 ay ara ile toplam 2 doz uygulanır.
- 15 Yaş ve Üzeri: 0, 2. ve 6. aylarda olmak üzere toplam 3 doz şeklinde uygulanması gerekir.
HPV Aşısının Yan Etkileri Nelerdir?
HPV aşısının yan etkileri genellikle hafif seyretmektedir. En sık karşılaşılan durumlar arasında enjeksiyon bölgesinde hassasiyet, kızarıklık, ısı artışı, hafif ateş, baş ağrısı ve bulantı yer alır. Nadiren görülebilecek bayılma ve buna bağlı yaralanmaları önlemek amacıyla, aşılama sonrası kişinin 15 dakika boyunca uzanarak dinlenmesi tavsiye edilmektedir.
Doç. Dr. Nisa Eda Çullas İlarslan
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
