Demir Eksikliği Hakkında Her Şey

Demir Eksikliği Anemisi Nedir?

Demir eksikliği anemisi, vücutta normal şartlarda demir içermesi gereken kırmızı kan hücrelerinin (eritrosit) sayıca azalması durumudur. Kırmızı kan hücrelerinin temel görevi, dokulara hayati önem taşıyan oksijen taşımak ve vücuda enerji sağlamaktır. Kan hücrelerinin sayısı azaldığında dokulara taşınan oksijen miktarı da düşeceği için çocuklarda belirgin bir halsizlik ve enerji kaybı gözlemlenir.

Bu durum sadece fiziksel yorgunlukla sınırlı kalmaz; tedavi edilmediği takdirde çocukların zihinsel fonksiyonlarını doğrudan etkileyebilir. Demir eksikliği yaşayan çocuklarda mental ve motor gelişim skorlarının daha düşük olduğu, ayrıca dikkat eksikliği sorununun daha sık yaşandığı bilimsel bir gerçektir.

Demir Eksikliği İçin Risk Yaratan Durumlar

Çocukluk döneminde demir eksikliğinin oluşmasına zemin hazırlayan pek çok faktör bulunmaktadır. Özellikle beslenme alışkanlıkları ve gelişimsel süreçler bu riskleri şekillendirir:

• Zamanından erken doğum (prematüre) ve düşük doğum ağırlığı,
• Yaşamın ilk 12 ayında bebeklere inek sütü verilmesi,
• Anne sütü ile beslenen bebeklerde 6. aydan itibaren demirden zengin ek gıdaya geçilmemesi,
• Anne sütü alamayan bebeklerde demirle zenginleştirilmiş mamaların tercih edilmemesi,
• 1-5 yaş arasındaki çocuklarda günlük 750 ml’den fazla inek veya keçi sütü tüketimi,
• Mevcut kronik hastalıklar ve genç kızlık dönemindeki adet kanamaları.

Demir Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

Demir eksikliği anemisi, çocuklarda hem fiziksel hem de davranışsal birçok belirtiyle kendini gösterir. Aşağıdaki semptomların gözlemlenmesi durumunda uzman görüşü alınmalıdır:

• Halsizlik, güçsüzlük ve çabuk yorulma,
• Ciltte belirgin solukluk ve iştahsızlık,
• Huzursuzluk ve davranış problemleri,
• Dil üzerinde yaralar ve sürekli üşüme hissi,
• Sık enfeksiyon geçirme ve çarpıntı,
• Okul başarısında düşüş,
• Pika sendromu olarak adlandırılan; buz, toprak ve kil gibi besin dışı maddelerin tüketilmesi.

Tanı ve Tarama Takvimi

Demir eksikliğinin erken teşhis edilmesi, gelişimsel kayıpların önlenmesi açısından kritiktir. Tanı, bir çocuk doktoru muayenesi ve ardından yapılacak basit bir kan tahlili ile kolayca konulabilir. Tarama için önerilen zaman dilimleri şöyledir:

Demir Eksikliği Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kansızlık saptanan çocuklarda, doktor tarafından çocuğun kilosuna uygun dozda demir içeren ilaçlar reçete edilir ve beslenme düzeni (diyet) yeniden yapılandırılır. Tedavi sürecinde dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, demir emilimini artırmak için ilacın aç karna alınması ve beraberinde C vitamini bakımından zengin gıdaların tüketilmesidir.

Tedavi süreci genellikle toplamda 3 ay sürer. Bu sürenin ilk ayı kırmızı kan hücrelerini artırmaya, sonraki iki ayı ise demir depolarını doldurmaya ayrılır. Tedavi sonunda mutlaka kan sayımı kontrolü yapılmalıdır. İlaç kullanımına bağlı olarak dişlerde geçici lekelenmeler veya dışkı renginde değişiklikler görülebilir; bu durum tedavi süreci için normal kabul edilir.