Güvende Olma, Sevilme ve Değerli Olma İhtiyaçları

Çocuklarda Psikolojik Sağlamlık ve Psikoimmün Sistem

Bir çocuğun çocukluk dönemi boyunca karşılanan üç temel psikolojik ihtiyacı, bireyin yaşamı süresince karşılaşabileceği psikolojik travmalara karşı dayanıklılığını doğrudan belirlemektedir. İnsanların aynı travmatik olaylar karşısında farklı düzeylerde etkilenmesi ve farklı tepkiler geliştirmesinin temel nedeni, kişisel psikoimmün (psikolojik sağlamlık) sistemlerinin farklılık göstermesidir. Bu sistemin yapı taşlarını ise aşağıda detaylandırılan temel psikolojik ihtiyaçlar oluşturmaktadır.

1. Dünya Güvenli Bir Yerdir İnanç İhtiyacı

Çocuk için dünyanın en güvenli ortamı anne karnıdır. Döllenme ile oluşan zigot, anne karnında kendisine korunaklı bir yuva olan plasentayı inşa eder. Plasenta, çocuğun anne karnındaki gelişimi boyunca onu fiziksel, kimyasal ve psikolojik zararlardan koruyan, besleyen ve tüm ihtiyaçlarını karşılayan hayati bir merkezdir.

Doğumla birlikte çocuk, bu son derece korunaklı ortamdan ayrılarak her türlü dış etkiye açık bir dünyaya adım atar. Temel beklentisi, dış dünyanın da anne karnı kadar güvenli ve korunaklı olmasıdır. Ancak bu noktada ebeveyn tutumları kritik bir rol oynamaktadır.

Güven İnancını Sarsan Faktörler

Çocuğun "Dünya Güvenli Bir Yerdir" şeklindeki temel inancını sarsan başlıca durumlar şunlardır:

• Sürekli kavga eden anne ve baba figürleri,
• Tutarsız ve ne zaman ne yapacağı kestirilemeyen ebeveyn davranışları,
• Çocuğun istek ve ihtiyaçlarına karşı duyarsız bir anne figürünün varlığı.

Kaygı Bozuklukları ve Çocukluk Anıları

Kaygı bozukluğu yaşayan bireylerin geçmişe dair anılarını anlatırken kullandıkları ortak ifadeler, güven inancının nasıl zedelendiğini açıkça ortaya koymaktadır. Bu bireyler genellikle şu cümlelerle geçmişlerini ifade ederler:

1. "Annem ve babam yine kavga edecekler diye ödüm patlardı."
2. "Babam eve geldiğinde saklanacak yer arardık."
3. "Evde her an bir şey olacakmış gibi yüreğim pırpır ederdi."
4. "Hiçbir zaman evde kendimi güvende hissedemezdim."
5. "Bizim ev adeta bir savaş alanıydı."

2. Seviliyorum İnanç İhtiyacı

İnsan doğasının en temel gereksinimlerinden biri sevmek ve sevilmektir. Gelişimsel süreçte bir insanın sevmeyi öğrenebilmesi için öncelikle sevilmeyi öğrenmesi gerekir. Birey, dünyadaki varlığını anlamlandırırken önce sevildiğini hissetmelidir. Bu noktada sevilme ihtiyacının koşulsuz ve şartsız bir şekilde karşılanması, psikolojik sağlamlığın en önemli unsurlarından biridir.