GLUTENSİZ BESLENME GEREKLİ Mİ ?

Glutensiz Beslenme: Sağlıklı Bir Tercih mi, Yoksa Bir Gereklilik mi?

Son dönemde popülerliği artan glutensiz beslenme, pek çok kişi tarafından zayıflama yöntemi veya daha sağlıklı bir yaşamın anahtarı olarak görülmektedir. Çevremizde sıkça duyduğumuz "glutensiz beslenerek zayıfladım" veya "daha sağlıklı oldum" söylemleri, bu beslenme biçimine olan ilgiyi artırmıştır. Peki, glutensiz diyet gerçekten herkes için gerekli midir ve vücut üzerinde ne gibi etkiler bırakır?

Gluten Nedir ve Hangi Besinlerde Bulunur?

Gluten, tahılların yapısında doğal olarak bulunan bir proteindir. Özellikle buğday, arpa, çavdar ve bazı yulaf türlerinde yoğun olarak yer alır. Yapışkan ve elastikiyet verici özelliği sayesinde ekmeğin kabarmasını ve yapısının oluşmasını sağladığı için paketli ürünlerde katkı maddesi olarak da sıkça kullanılır.

Gluten içermeyen ve güvenle tüketilebilecek besinler ise şunlardır:

• Pirinç ve mısır
• Baklagiller
• Karabuğday ve kinoa
• Teff ve amaranth
• Keten tohumu ve chia tohumu

Kimler Glutensiz Beslenmelidir?

Glutensiz beslenme, bazı bireyler için bir tercihten ziyade tıbbi bir zorunluluktur. Özellikle çölyak hastalarının ömür boyu bu diyeti uygulaması hayati önem taşır. Bunun yanı sıra aşağıdaki durumlarda da glutensiz beslenme önerilmektedir:

• Gluten hassasiyeti olanlar
• Buğday alerjisi bulunanlar
• Dermatitis herpetiformis (bir çeşit deri hastalığı) olanlar

Bazı nörolojik hastalıklarda, romatoid artritte, depresyon, migren ve otizm vakalarında glutensiz beslenmenin iyileştirici etkileri gözlemlense de bu durum henüz tam olarak kanıtlanmamıştır. Bu nedenle, bu tür durumlarda bir uzmana danışılarak diyetin denenmesi tavsiye edilir.

Gluten Hassasiyeti Nasıl Anlaşılır?

Sık sık şişkinlik, hazımsızlık, baş ağrısı ve gaz şikayeti yaşıyorsanız, bu durum gluten hassasiyetine işaret ediyor olabilir. Gluten hassasiyetinin varlığı genellikle deneme yanılma yolu ile teşhis edilir. Eğer gluten içeren tahıllar diyetten çıkarıldığında bu problemler azalıyorsa, kişide hassasiyet olduğu kabul edilir ve glutensiz diyet uygulanmalıdır.

Glutensiz Diyetin Olası Riskleri

Glutensiz diyet, kontrolsüz uygulandığında bazı sağlık sorunlarına yol açabilir. Tahıllar, B grubu vitaminleri ve lif açısından en zengin kaynaklardır. Bu besinlerin eksikliği şu sonuçları doğurabilir:

1. B Vitamini Yetersizliği: Bilişsel performans üzerinde etkili olan B vitaminlerinin eksikliği; unutkanlık, yorgunluk ve halsizliğe neden olabilir.
2. Sindirim Sorunları: Tahıl tüketiminin sınırlanması lif alımını azaltarak kabızlığa yol açabilir.
3. Bağırsak Florası Değişimi: Yararlı bakterilerin azalması bağırsak sağlığını olumsuz etkileyebilir.

Glutensiz Ürünler ve Kalori Tuzağı

Glutensiz ürünlerin raflarda çoğalmasıyla birlikte, bu ürünlerin her zaman daha sağlıklı olduğu algısı oluşmuştur. Ancak glutenin sağladığı kıvamı yakalamak için bu ürünlere ekstra şeker ve nişasta eklenebilmektedir. Bu durum, glutensiz ürünlerin normal ürünlere göre daha kalorili olmasına neden olabilir.

Glutensiz Diyet Zayıflatır mı?

En çok merak edilen konulardan biri olan zayıflama etkisi hakkında bilimsel veriler net bir tablo çizmektedir. Çölyak hastalığı veya gluten duyarlılığı olmayan kişilerde, glutensiz diyetin doğrudan ağırlık kaybı sağladığını gösteren bir rapor bulunmamaktadır.

Kilo kaybı genellikle dolaylı yoldan gerçekleşir; karbonhidrat tüketimi sınırlandığı için enerji alımı azalır ve ilk aşamada kilo verilir. Ancak uzun süreli uygulamalarda yukarıda belirtilen sağlık problemleriyle karşılaşılabilir.

Sağlıklı Bir Glutensiz Diyet İçin Öneriler

Glutensiz diyet uygulaması gereken bireylerin, beslenme yetersizliği yaşamaması için süreci bir diyetisyen kontrolünde yürütmesi gerekir. Sağlıklı bir glutensiz beslenme planı şu unsurları içermelidir: