Empati,sempati ve anlam

Empati Nedir? Kendini Başkasının Yerine Koymanın Ötesi

Empati, en basit tanımıyla kişinin kendisini bir başkasının yerine koyması olarak ifade edilir. Tanımlaması her ne kadar kolay olsa da uygulamada oldukça zorlayıcı bir süreçtir. Bunun temel sebebi, bir başkasının perspektifinden bakarken nesnel kalabilmenin ve kendi yargılarımızdan arınabilmenin güçlüğüdür.

"Kendinize yapılmasını istemediğiniz şeyi başkasına yapmayın" ilkesi, empatik düşünce yapısını en iyi özetleyen yaklaşımlardan biridir. Kendi başımıza gelebilecek durumlar üzerinden yola çıkarak karşımızdakini anlamaya çalışmak, empatik düşünce becerisini geliştirmek için oldukça yararlıdır.

Empati ve Sempati Arasındaki Temel Farklar

Günlük hayatta empati, sempati ve antipati kavramları sıklıkla birbirine karıştırılmaktadır. Özellikle empati ve sempati arasındaki farkı anlamak, sağlıklı iletişim kurmak adına kritiktir. Birisiyle birlikte ağlamak veya gülmek, yaygın kanının aksine empati değil, sempati göstergesidir.

• Sempati: Karşıdaki kişiyle fikir birlikteliği yapma ve doğrudan duygudaş olma durumudur.
• Empati: Karşıdakini anlamaya çalışma odaklıdır; burada temel amaç kendi adımıza bir anlamlandırma yapmak değil, karşı tarafın dünyasını kavramaktır.

Empatik Olmayan İletişim Hataları ve Örnekler

İyi niyetle söylense bile bazı kalıplaşmış ifadeler, iletişimi koparan veya karşı tarafı anlaşılmamış hissettiren antipatik durumlara yol açabilir. İşte sıkça yapılan hatalar:

1. "Ağlama değmez": Bu ifade duyguyu yok saymaktır. Kişi, ağlama davranışı kesildiğinde sorunun çözüleceğini varsayar. Oysa önemli olan ağlama eylemi değil, o duygunun nedenidir.
2. "Zaman her şeyin ilacıdır": Zamanla duyguların yoğunluğu değişse de, bu sözü söyleyen kişi süreci zamana bırakmak yerine o an değer verdiği kişinin yanında olmalıdır.
3. "Ben senin yaşındayken...": Ebeveyn ve ergen diyaloglarında sıkça görülen bu hata, kuşak farkını ve değişen teknolojiyi göz ardı eder. Şimdiki gençlerin dünyası, birkaç yıl öncesinden bile çok farklıdır.
4. "Sana güveniyorum kesin başarırsın": Bu söz, kişide başarısız olma hakkının olmadığı mesajını vererek baskıyı artırabilir. Doğru yaklaşım, sonuç ne olursa olsun sevginin değişmeyeceğini hissettirmektir.
5. "Ölenle ölünmez": Yas sürecindeki birine bu sözü söylemek kızgınlık yaratabilir. Bunun yerine kişinin duygularını açmasına yardımcı olunmalı ve yalnız olmadığı hissettirilmelidir.
6. "Sana değil çevreye güvenmiyorum": Bu ifade genellikle kısıtlayıcı bir tutumu gizler. Bunun yerine beklentiler açıkça konuşulmalı ve ilişkideki sınırlar karşılıklı güvenle çizilmelidir.

Empatik İletişimi Geliştirmek İçin 5 Öneri

Sağlıklı bir iletişim kurmak ve empati yeteneğini artırmak için şu stratejiler izlenebilir:

• Bilgi Toplayın ve Hissettirin: Bir durumla karşılaştığınızda karşı tarafın duygu durumunu açığa çıkaracak sorular sorun ve onu anladığınızı ona hissettirin.
• Mevcut Şartları Değerlendirin: Başkalarını yargılamadan önce, o kişinin içinde bulunduğu özel şartları göz önünde bulundurun ve bilmediğiniz noktalar için sorular sorun.
• Gözlem Yapın: İnsanları eleştirmek için değil, her bireyin kendine has bir hikayesi olduğunu fark etmek için gözlemleyin.
• Sanatın Gücünden Yararlanın: Roman ve hikaye okumak, karakterlerle özdeşleşmeyi sağladığı için algı dünyasını geliştirir. Film izlemek ve karakter analizleri yapmak empatiyi güçlendirir.
• Otomatik Yargılardan Kaçının: Hızlı değer yargıları yerine, göz kontağı kurarak samimi, yapıcı ve o kişiye özel cümlelerle iletişim kurun.