Emdr terapisi ve vaka örneği
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
EMDR Terapisi Nedir? Psikolojik Tedavide Yenilikçi Bir Yaklaşım
EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), kısa sürede son derece etkili çözümler üreten modern bir psikolojik tedavi yöntemidir. Bu teknik, bireylerin geçmişte yaşadığı travmatik deneyimlerin bugünkü yaşamları üzerindeki olumsuz etkilerini ortadan kaldırmayı hedefler. Bilimsel temellere dayanan bu yöntem, beynin doğal bilgi işleme sürecini aktive ederek iyileşme sağlar.
EMDR’nin Doğuşu ve Kullanım Alanları
Psikoterapi tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri olan EMDR terapisi, Dr. Francine Shapiro tarafından keşfedilmiştir. Shapiro, 1987 yılında istemli göz hareketlerinin rahatsız edici düşüncelerin yoğunluğunu azalttığını fark etmiş ve bu deneyimi sistematik bir hale getirmiştir. 1989 yılında travmatize olmuş Vietnam gazileri ve cinsel istismar mağdurlarıyla yapılan çalışmalar, yöntemin başarısını kanıtlamıştır.
Günümüzde EMDR tekniği; fobiler, panik bozukluklar, depresyon, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve migren gibi pek çok rahatsızlığın tedavisinde kısa süreli ve etkili bir yol olarak kullanılmaktadır. Öyle ki Dünya Sağlık Örgütü (WHO), travmaya bağlı bozuklukların tedavisinde EMDR ve Bilişsel-Davranışçı Terapi’yi en etkili iki yöntem olarak beyan etmiştir.
EMDR Nasıl Tedavi Eder? Beynin Bilgi İşleme Mekanizması
EMDR teorisine göre, deneyimlediğimiz her şey sağ ve sol beyin yarım küreleri arasında işlenerek kaydedilir. Ancak bazı travmatik yaşantılar işlenmeden, adeta bir kapsül gibi kapalı bir biçimde saklanır. Boston Üniversitesi'nden Prof. Van Der Kolk’un nörobiyolojik araştırmaları, bu işlenmemiş anıların beynin algılanan yarısında takılı kaldığını göstermektedir.
EMDR; hızlı göz hareketleri, çift yönlü dokunma veya sesli uyarımlar aracılığıyla beynin her iki yarım küresini çalıştırarak bu anıları işlemeyi amaçlar. Süreç şu üç temel bileşen üzerinden ilerler:
- Erişim: Fonksiyonelliği olmayan ve kapsüllenmiş anıya ulaşılması.
- Uyarım: Ulaşılan anının aktive edilerek saklandığı bölgeden çıkarılması.
- Hareket/Değişim: Bilginin beynin her iki yarım küresine adaptif olarak işlenmesi ve pozitif çözüme kavuşturulması.
EMDR Tedavisinin 8 Aşaması
EMDR terapisi, yapılandırılmış 8 aşamadan oluşan profesyonel bir süreçtir. Bu aşamalar şunlardır:
- Danışanın Geçmişi: Problemin gelişimsel hikayesinin alındığı aşamadır.
- Hazırlık: Danışana psikoeğitim verilir ve seans sırasında kullanılacak "Güvenli Yer" çalışması yapılır.
- Değerlendirme: Hedef anı, olumsuz inançlar ve arzulanan pozitif inançlar belirlenerek puanlama yapılır.
- Duyarsızlaştırma: Çift yönlü uyarım (bilateral) ile travmatik yaşantının işlenmesi sağlanır.
- Yerleştirme: Pozitif inancın danışanın zihnine yerleştirilmesi aşamasıdır.
- Beden Tarama: Pozitif inancın bedensel duyum olarak fark edilmesi sağlanır.
- Tamamlama: Seans sonlandırılır ve danışana süreç hakkında bilgi verilir.
- Yeniden Değerlendirme: Terapinin sonuçları ve yeni ihtiyaçlar gözden geçirilir.
EMDR Tedavi Süresi ve Travma Türleri
EMDR, psikoterapi teknikleri arasında en kısa süreli yöntemlerden biri olarak kabul edilir. Birçok rahatsızlıkta 5-10 seans içerisinde kesin çözüm alınabilmektedir. Ancak tedavi süresi travmanın türüne göre değişiklik gösterebilir:
- Birinci Tip Travma: Kaza, deprem veya saldırı gibi tek seferlik, beklenmedik olaylar genellikle kısa sürede çözülür.
- İkinci Tip Travma: Çocuklukta yaşanan tekrarlayan istismarlar gibi süreğen olaylar, kişinin dünya algısını etkilediği için daha uzun süreli tedavi gerektirebilir.
Vaka Sunumu: Panik Bozukluk ve EMDR Uygulaması
18 yaşındaki danışan T., izlediği bir korku filmi sonrası tetiklenen şiddetli panik atak ve yalnız kalamama şikayetiyle başvurmuştur. Danışan, "içinden cin çıkacağı" korkusuyla tek başına dışarı çıkamaz hale gelmiş ve sürekli güvende olmadığını hissetmiştir.
Terapi Planlaması ve Ölçümler
Seanslarda kullanılan SUD (Rahatsızlık Derecesi: 0-10) ve VOC (İnancın Geçerliliği: 1-7) puanlamaları üzerinden bir plan oluşturulmuştur:
| Parametre | Başlangıç Durumu | Hedef |
|---|---|---|
| Negatif İnanç | Güvende değilim | SUD: 10 |
| Pozitif İnanç | Artık güvendeyim | VOC: 2 |
| Hedef Anı | Okul çıkışı annesini bulamaması | SUD: 5 |
| En Kötü Anı | Film sonrası atak geçirmesi | SUD: 10 |
Seans Süreçleri ve İyileşme
- Birinci ve İkinci Seans: Güvenli yer olarak "Cennetim" kelimesiyle betimlenen bir orman evi seçilmiştir. İlk anı (okul çıkışı) üzerinde yapılan çalışma ile SUD puanı kısa sürede 0'a indirilmiştir.
- Üçüncü Seans: Filmdeki korkutucu yüzlerin aslında kendi ve ablasına benzediği fark edilmiş, bilateral uyarım ile bu algı değiştirilmiştir. Danışanın rahatsızlık düzeyi 1'e düşmüştür.
- Dördüncü ve Beşinci Seans: Tetikleyiciler (ölüm konuşmaları, doğal afet haberleri) çalışılarak etkisiz hale getirilmiştir. Pozitif inanç (Artık güvendeyim) VOC: 7 seviyesine ulaşmıştır.
Tedavi sonunda danışan T., artık her yere tek başına gidebildiğini, hayattan zevk aldığını ve korkularının tamamen ortadan kalktığını belirtmiştir. Bu vaka, EMDR terapisinin davranışçı tekniklerle birleştiğinde ne kadar hızlı ve kesin sonuçlar verebileceğini kanıtlamaktadır.
Psikoterapist & Psikolojik Danışman
Abdullah ALPASLAN
Kaynaklar:
- EMDR Terapisi Teknikleri İle Acı Anıları Silmek, Dr. Francine SHAPIRO
- Ruhsal Travma Tedavisi İçin EMDR, Önder KAVAKÇI
- EMDR I. ve II. Düzey Eğitimi Ders Notları, Davranış Bilimleri Enstitüsü
