Dikkat eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) nedir? Çocuğunuzda da olabilir mi?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Nedir?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), genellikle okul öncesi dönemde ve okul çağındaki çocuklarda belirgin hale gelen, bireyin davranışlarını kontrol etme ve dikkatini sürdürme yetisini etkileyen bir bozukluktur. Bu duruma sahip çocuklar çevresindekiler tarafından genellikle "yerinde duramayan", "hayallere dalan", "düşünmeden davranan" veya "unutkan" gibi sıfatlarla tanımlanırlar.

DEHB, sanılanın aksine oldukça yaygın bir durumdur ve toplumda %4-8 oranında görülmektedir. Bu istatistik, ortalama 25-30 kişilik bir sınıfta en az 1-2 çocukta DEHB bulunabileceği anlamına gelir. Güncel bilimsel veriler ışığında DEHB'nin, anne-babanın yetiştirme biçiminden bağımsız, kalıtsal özelliklerin ağır bastığı tıbbi bir rahatsızlık olduğu kanıtlanmıştır.

DEHB'nin Tarihsel Gelişimi ve Bilimsel Arka Planı

DEHB, modern dünyanın yeni keşfettiği bir durum değildir; aksine uzun yıllardır tıp dünyasının gündemindedir. Bozukluğun tarihsel süreci şu önemli dönüm noktalarını içerir:

• 1845: İlk kez Dr. Henrich Hoffman tarafından tanımlanmıştır.
• 1902: Sir George F. Stil, bozukluğun önemini yeniden vurgulayarak literatüre kazandırmıştır.
• Günümüz: Her yıl konuyla ilgili yüzlerce bilimsel araştırma yayınlanmakta ve tedavi yöntemleri geliştirilmektedir.

Hiperaktivite Olmadan DEHB Görülebilir mi?

Bir çocuğun DEHB tanısı alması için mutlaka aşırı hareketli olması gerekmez. Hiperaktivite, aşırı hareketlilik anlamına gelse de tüm vakaları kapsamaz. Bazı çocuklarda en temel sorun dikkat süresinin kısalığıdır. DEHB vakaları genel olarak üç ana grupta incelenir:

1. Dikkatsizliğin ön planda olduğu tip: Aşırı hareketlilik görülmeyebilir.
2. Hiperaktivite ve dürtüselliğin ön planda olduğu tip: Hareketlilik ve kontrolsüz davranışlar baskındır.
3. Birleşik tip: Her iki gruptan belirtilerin bir arada görüldüğü en yaygın formdur.

Dikkat Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

DEHB olan çocuklarda gözlemlenen temel dikkatsizlik belirtileri şunlardır:

• Yönergeleri başından sonuna kadar takip etmekte güçlük çekerler.
• İşlerine veya oyunlarına odaklanmakta zorlanırlar.
• Okulda veya evde gerekli olan materyalleri sık sık kaybederler.
• Kendileriyle konuşulduğunda dinlemiyormuş izlenimi verirler.
• Detayları gözden kaçırır ve düzensiz bir profil sergilerler.
• Zihinsel çaba gerektiren uzun süreli işlerden kaçınırlar.
• Günlük işlerde unutkandırlar ve ilgileri kolayca başka yönlere kayar.

DEHB Tanısı Nasıl Konur?

DEHB belirtileri birçok çocukta zaman zaman görülebilir; bu nedenle tanı koyma süreci uzmanlık ve deneyim gerektirir. Bir durumun DEHB olarak nitelendirilmesi için aşağıdaki kriterlerin karşılanması şarttır:

Psikolog Selfinaz DURSUN