DEPREM SONRASI ERKEN DÖNEMDE RUHSAL SAĞLIĞINIZI NASIL KORURSUNUZ?

Deprem Sonrası Erken Dönemde Ruh Sağlığınızı Nasıl Korursunuz?

Deprem gibi büyük felaketlerin ardından bireylerin ruhsal etkilenme düzeyleri, olayın yaşanış biçimine göre farklılık gösterir. Travma araştırmaları, neden bazı kişilerin ağır belirtiler gösterirken bazılarının süreci daha hafif atlattığını üç temel belirleyici faktörle açıklar:

1. Olay Öncesi Faktörler: Kişinin geçmişteki ruhsal durumu, önceki travmaları, kişilik yapısı ve mevcut yaşam zorlukları bu süreçte etkilidir.
2. Olayla İlgili Belirleyiciler: Yaşanan depremin şiddeti, aile ve yakın dost kayıpları veya bedensel yaralanmalar psikopatolojik bulguların görülme olasılığını doğrudan artırır.
3. Olay Sonrası Belirleyiciler: Yaşamsal ihtiyaç desteğine erişim, fiziksel güvenliğin sağlanması ve sosyal destek mekanizmalarının hızı iyileşme sürecini belirler.

Travma Sonrası Görülen Psikopatolojik Belirtiler

Deprem sonrasında organizmanın verdiği tepkiler aslında anormal durumlara verilen normal tepkilerdir. İlk 3-4 haftalık akut dönemde aşağıdaki belirtilerin görülmesi olağandır:

• Fizyolojik Tepkiler: Nefes darlığı, kalp ritminde hızlanma, titreme ve göğüste baskı hissi.
• Uyku Sorunları: Uykuya dalmakta güçlük ve korkutucu rüyalar.
• Bilişsel Etkiler: Olay anını sürekli tekrar yaşıyormuş gibi hissetmek (flashback), aşırı irkilme ve konsantrasyon kaybı.
• Duygusal Tepkiler: Aşırı korku, çaresizlik, şok, duyguları hissedememe (duygusal küntlük) ve suçluluk duygusu.

Ruhsal İyileşme İçin Uygulanabilecek Stratejiler

Yaşadığınız acı ve ızdırabın başkaları tarafından duyulması ve desteklenmesi iyileşmenin en önemli adımıdır. Kendinizi daha iyi hissetmek için şu yöntemleri izleyebilirsiniz:

• Duygularınızı Paylaşın: Yaşadıklarınızı sizi dinleyebilecek yakınlarınızla konuşmaktan kaçınmayın. Sosyal destek, travma sonrası iyileşmede en güçlü araçtır.
• Medya Maruziyetini Sınırlayın: Gün boyunca yıkım görüntülerini tekrar tekrar izlemek ruhsal etkilenmeyi artırır. Özellikle çocukları bu görsellerden uzak tutun.
• Bedeninize Özen Gösterin: Alkol veya sakinleştirici ilaçlarla baş etmeye çalışmayın; bu maddeler süreci zorlaştırır. Nefes ve gevşeme egzersizleri yapmaya çalışın.
• Rutinlere Dönmeye Çalışın: Kaygı düzeyiniz yüksekse, kapalı alanlara girmek gibi korku veren eylemleri güvendiğiniz kişilerle birlikte gerçekleştirmeyi deneyin.

Önemli Uyarı: Eğer bu yakınmalar iki hafta içinde azalmıyorsa, günlük yaşamınızı sürdürmenizi imkansız hale getiriyorsa mutlaka bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.

Deprem Sonrası Çocuklarda Görülen Belirtiler

Çocuklar travmayı yetişkinlerden farklı yansıtabilirler. Onlarda gözlenebilecek yaygın tepkiler şunlardır:

• Gerileme Davranışları: Parmak emme, altını ıslatma veya anne-babadan ayrılamama.
• Duygusal Değişimler: Aşırı donukluk veya tam tersi aşırı hareketlilik, oyun oynama isteği.
• Korkular: Yalnız kalma korkusu, karanlık korkusu ve ani seslere aşırı tepki.
• Bedensel Şikayetler: Karın ağrısı, mide bulantısı ve baş ağrısı.

Çocuklara Nasıl Destek Olunur?

Çocukların en temel ihtiyacı güvende olduklarını hissetmektir. Onlara yardımcı olmak için şu adımları takip edin:

• Yanınızdan Ayırmayın: Barınma ve beslenme gibi temel ihtiyaçlarını doğrudan siz karşılayarak güven bağını tazeleyin.
• Dürüst ve Açık Olun: "Bir şey olmaz" demek yerine, olası depremlerde ne yapmaları gerektiği konusunda yaşlarına uygun bilgiler verin.
• Suçluluk Duygusunu Giderin: Küçük çocuklar felaketlerin kendi suçları olduğunu düşünebilir; bunun onların suçu olmadığını net bir şekilde ifade edin.
• Duygularını İfade Etmelerine İzin Verin: Ağlamalarını engellemeyin, korkularını yargılamadan dinleyin ve resim çizmek gibi yöntemlerle dışa vurmalarına destek olun.

Söylentilere ve toplumsal bölünmeye yol açabilecek dedikodulara karşı dikkatli olun. Eğer çocuğunuzdaki davranış değişiklikleri artarak sürüyorsa, vakit kaybetmeden bir Çocuk Ruh Sağlığı Uzmanına danışın.