DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜME DİRENÇ; KÖRDÜĞÜM KAVRAMI

Gestalt Terapi ve Değişimin Psikolojik Eşikleri

İnsan yaşamı boyunca çeşitli eşiklerden geçerek büyür ve gelişir. Her büyüme dönemi, doğası gereği belirli geçiş süreçlerini içerir. Bir bebeğin emeklemekten yürümeye geçerken hissettiği heyecan, mutluluk ve buna eşlik eden kaygı, yetişkinlikte yeni bir yöne atacağımız her adımda kendisini tekrar eder.

Ancak bazı durumlarda bu heyecan ve kaygı birlikteliği, kişiyi içinde bulunduğu duruma kilitleyen ve engelleyen bir yapıya bürünebilir. Gestalt Terapi literatüründe kördüğüm olarak adlandırılan bu noktada; bir yanda yeni başlangıçlar, heyecanlar ve istekler dururken, diğer yanda eski alışkanlıklar ve sabitleşmiş eylem paternleri bulunur.

Sabit Geştaltlar ve Temas Engelleri

Geçmişte bir ihtiyacın karşılanmasını sağlayan bir ilişki, paylaşım veya durum, bireyde bunu sürekli tekrar ettirme eğilimi yaratabilir. Bu kalıcılık arzusu, yaşamın dinamikliğini ve dönüşümünü engelleyerek temasın kesilmesine neden olur.

Sabit geştaltlar, bireyin kendisini güvende ve korunaklı hissetmesi adına şu anki ihtiyaçlara uyum sağlamasını zorlaştırır. Bu durumun sonuçları şunlardır:

• Yeni oluşan ihtiyaçların sağlıklı şekilde karşılanamaması.
• Mevcut durumun, işlevini yitirmesine rağmen devam ettirilmeye çalışılması.
• Kişinin büyüme ve gelişme kapasitesinin kısıtlanması.

Direnç Süreci: Aşılması Değil, Yaşanması Gereken Bir Aşama

Psikolojik direnç, sanılanın aksine doğrudan aşılması gereken bir engel değil, yaşanması gereken bir süreçtir. Benliğimiz, bu aşama aracılığıyla yeni bir bütün oluşturmaya ve gelişmeye çalışır. Direncin yaşanmadan aşılmaya çalışılması, bir gıdayı çiğnemeden yutmaya benzer; bu durum eylemin içselleştirilememesine yol açar.

Gelişmek ve dönüşmek bir olma halidir. Her olma hali, belirli aşamalardan oluşan bir süreci kapsar. Kördüğüm noktaları, genellikle büyüme ve gelişmeye en çok ihtiyaç duyduğunuz alanlarda ortaya çıkar. Bu noktalar şunları içerebilir:

1. Bitirilmek istenen ancak kopulamayan ilişkiler.
2. Değiştirilmek istenen ancak değiştirilemeyen kişilik özellikleri.
3. Tam adım atacakken vazgeçilen yeni deneyimler.
4. Hayali kurulan ancak bir türlü gerçekleştirilemeyen hedefler.

Kördüğüm Noktalarında Farkındalık ve Dönüşüm

Kördüğüm anlarında bir yanınız umutluyken, diğer yanınız güvensizlik ve korunaksız kalma korkusuyla karamsar olabilir. Bu noktada önemli olan, kaygılı yanı susturmak değil, o yanın neyi ve nasıl yaşadığına odaklanmaktır. Sorulması gereken asıl soru "Neden değişemiyorum?" değil, "Değişim süreçlerinde neyi, nasıl yaşıyorum?" olmalıdır.

Gerçek Temas ile Gelen Sağlıklı Dönüşüm

Bir ihtiyaç bir kez oluştuğunda, karşılanmadan varlığımızdan silinmesi mümkün değildir. Kendinizi içinde tuttuğunuz eski paternler ne olursa olsun, karşılanmamış ihtiyaçlar kendisini ifade edecek bir kanal bulmaya devam edecektir.

Kördüğüm yaşantılarının derinlemesine keşfedilmesi, kişinin "-mış gibi yapmadan" veya kısa süreli değişimler yaşayıp eskiye dönmeden dönüşmesini sağlar. Dönüşüm zamanı geldiğinde direnç göstermek her canlı için doğal bir tepkidir. Bu direnci sağlıklı bir şekilde yaşayabilmek, gerçek bir temas kurabilmek ve dönüşümün bir parçası olmak mümkündür.