Çocuklarda 4 adımda davranışçı terapi
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Davranışçı Terapi Sürecinde Uzman ve Aile İş Birliği
Davranışçı yöntem, aile ve uzman öncülüğünde, tam bir ittifak içerisinde ilerlenmesi gereken profesyonel bir süreçtir. Bu süreçte uzmanın temel görevi, aileyi eğitmek ve sistem içerisindeki rollerini net bir şekilde belirlemektir. Sadece ilaç tedavisinin yeterli olmadığı durumlarda, tedavi sürecini davranışçı yaklaşım ile genişletmek en etkili sonuçları sağlamaktadır.
4 Adımda Davranışçı Yaklaşım Rehberi
Çocuklarda olumlu davranış değişikliği sağlamak amacıyla uygulanan bu yöntem, belirli bir disiplin ve gözlem süreci gerektirir. İşte adım adım uygulanması gereken stratejiler:
1. Adım: Çocuğu Tanımak ve Davranışları Önceliklendirmek
Bilinmeyen bir zeminde ilerlemek, ebeveynlerin çaresiz hissetmesine neden olabilir. Bu nedenle ilk aşama, çocukta değiştirilmesi gereken davranışların ehemmiyet sırasına göre listelenmesi ve çocuğun tepkilerinin gözlenmesidir. Ailenin talepleri, çocuğun yapısına ve onu neyin motive ettiğine göre değerlendirilmelidir.
Bu aşamada dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:
- Hedef Belirleme: Yatağın toplanması, şiddetten kaçınma veya öz-bakım gibi net hedefler seçilmelidir.
- Spesifik İletişim: "İyi bir çocuk ol" gibi genel atıflar yerine, "Kardeşine vurman doğru değil" gibi belirli sözel yaklaşımlar tercih edilmelidir.
- Sınırlama: Bir defada değiştirilmesi istenen davranış sayısı beş ile sınırlandırılmalıdır.
2. Adım: Tedavinin Takibi ve İletişim Dili
Sürekli tekrarlanan aynı sözel komutlar, çocukta bir süre sonra yabancılaşma ve duyarsızlaşma yaratır. "Kardeşine vurma" cümlesinin aşırı tekrarı, uyarının etkisini yitirmesine neden olur. Bunun yerine, çocuğun yordama, yargılama ve sorgulama becerilerini geliştirecek şu tarz cümleler kullanılmalıdır:
- "Bu sabah ne konuştuğumuzu anımsıyor musun?"
- "Hayır."
3. Adım: Ödül ve Ceza Dengesi
Bu aşamada en kritik kural, ödülün veya cezanın davranışın miktarıyla paralel olmasıdır. Çocuk üç birimlik olumlu bir davranış sergilediyse, ödül de üç birim (sıcak bir gülümseme veya küçük bir harçlık artışı gibi) olmalıdır. Aynı orantı ceza mekanizması için de geçerlidir.
| Ödül ve Ceza Kuralları | Açıklama |
|---|---|
| Orantılılık | Ödül ve ceza, davranışın boyutuyla eş değer olmalıdır. |
| Yaş Uygunluğu | Ceza verilirken mutlaka çocuğun yaşı hesaba katılmalıdır. |
| Kesin Yasak | Ceza olarak asla fiziksel şiddet uygulanmamalıdır! |
| Zamanlama | Ödül, etkisini yitirmemesi için rastgele zamanlarda verilmelidir. |
4. Adım: Genel Değerlendirme ve Ebeveyn İttifakı
Sürecin son aşaması, hangi stratejilerin işe yaradığını tespit etmek için yapılan genel değerlendirmedir. Bu adım, yeni davranış modelleri ve stratejiler geliştirmek için hayati bir geri bildirim sağlar.
Sürecin başarısı için anne-baba ittifakı her şeyden önemlidir. Eğer ebeveynlerden biri bir ödül veya ceza kararı aldıysa, diğer ebeveyn mutlaka bilgilendirilmeli ve bu karara ortak olmalıdır. Ortak tutum sergilenmeyen durumlarda davranışçı terapinin başarıya ulaşması güçleşmektedir.
Nöropsikolog Alkım Seven
