Çözüm Odaklı Psikolojik Danışma Yaklaşımına Dayalı Grupla Psikolojik Danışmanın Ruminasyon ve Öğrenilmiş Çaresizlık Üzerindeki Etkisi
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çözüm Odaklı Yaklaşımın Ergenlerde Ruminasyon ve Öğrenilmiş Çaresizliğe Etkisi
Bu çalışma, çözüm odaklı grupla psikolojik danışma uygulamasının lise öğrencilerinin ruminasyon ve öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Ergenlik dönemi; hızlı fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı, stres ve karmaşanın yoğunlaştığı kritik bir geçiş sürecidir. Bu dönemde ergenler, akademik beklentiler ve sosyal ilişkiler gibi faktörler nedeniyle depresyon ve kaygı gibi çeşitli psikolojik sorunlarla karşı karşıya kalabilmektedir.
Ergenlik Döneminde Ruminasyon ve Öğrenilmiş Çaresizlik Kavramları
Ergenlerin psikolojik sorunlara yatkınlığı, sıklıkla ruminatif kişilik özellikleri ve öğrenilmiş çaresizlik faktörleriyle açıklanmaktadır. Ruminasyon, bireyin yaşadığı sıkıntının belirtileri üzerine, problemi çözmek için aktif bir çaba göstermeksizin olumsuz ve tekrarlayıcı bir şekilde odaklanmasıdır. Bu durum, bireyin olumsuz ruh halini pekiştiren inatçı ve depresif düşünceler silsilesi olarak tanımlanır.
Öğrenilmiş çaresizlik ise kişinin başarısızlıklarla başa çıkmada kendini yetersiz algılaması ve olayların sonuçlarının kendi eylemlerinden bağımsız olduğuna inanmasıdır. Bu duyguya sahip bireyler; pasiflik, eyleme geçememe ve yaşamı kontrol edememe hissi yaşarlar. Hem ruminasyon hem de öğrenilmiş çaresizlik, bireylerin psikososyal gelişimlerini olumsuz etkileyerek gelecek hakkında karamsar olmalarına ve akademik başarılarının düşmesine neden olur.
Araştırmanın Metodolojisi ve Uygulama Süreci
Araştırmada, deneysel işlem grupları ile tekrarlı ölçümleri içeren 3 x 3'lük karışık desen kullanılmıştır. Çalışma, 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Balıkesir ilindeki üç farklı Anadolu lisesinde öğrenim gören, toplam 30 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar deney, plasebo ve kontrol gruplarına 10'ar kişi olacak şekilde ayrılmıştır.
| Grup Türü | Uygulanan Program | Süre / Oturum |
|---|---|---|
| Deney Grubu | Çözüm Odaklı Grupla Psikolojik Danışma | 6 Oturum (90 dk) |
| Plasebo Grubu | Mesleki Rehberlik Etkinlikleri | 6 Oturum (40 dk) |
| Kontrol Grubu | Herhangi bir uygulama yapılmadı | - |
Araştırmada veri toplama aracı olarak Ruminasyon Ölçeği ve Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler, çok değişkenli ANOVA (MANOVA) analizi ile test edilmiştir.
Araştırma Bulguları: Çözüm Odaklı Yaklaşımın Başarısı
Yapılan analizler sonucunda, çözüm odaklı grupla psikolojik danışma programının lise öğrencilerinin ruminasyon ve öğrenilmiş çaresizlik düzeylerini anlamlı derecede azalttığı tespit edilmiştir. Bulgulara göre:
- Deney grubundaki öğrencilerin ön test puanları ile son test ve izleme testi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş görülmüştür.
- Plasebo ve kontrol gruplarında ruminasyon ve öğrenilmiş çaresizlik düzeylerinde anlamlı bir değişim saptanmamıştır.
- Elde edilen iyileşmenin, oturumlar tamamlandıktan bir ay sonra yapılan izleme ölçümlerinde de korunduğu belirlenmiştir.
Tartışma ve Sonuç
Araştırma sonuçları, çözüm odaklı kısa süreli terapi tekniklerinin ergenlerin psikolojik sağlamlığı üzerindeki etkisini kanıtlamaktadır. Bu yaklaşım; geçmiş hatalar yerine danışanın güçlü yanlarına, geçmiş başarılarına ve çözüm odaklı istisnai durumlara odaklanmaktadır. Grup sürecinde kullanılan "amigoluk yapma", "iltifat etme" ve "mucize soru" gibi teknikler, ergenlerin kendilerini daha iyi tanımalarına ve özgüven kazanmalarına yardımcı olmuştur.
Okul Psikolojik Danışmanları İçin Öneriler
Okul ortamında zaman ve maliyet açısından ekonomik olan çözüm odaklı yaklaşımın kullanılması büyük avantaj sağlamaktadır. Bu doğrultuda şu öneriler sunulabilir:
- Okul rehberlik birimlerinde, öğrencilerin ruminatif düşünce ve çaresizlik duygularıyla baş etmeleri için bu program yaygınlaştırılmalıdır.
- Psikolojik danışmanların bu alandaki becerilerini geliştirmek amacıyla hizmet içi eğitimler düzenlenmelidir.
- Gelecek çalışmalarda, programın etkisi farklı örneklem grupları ve daha uzun süreli izleme ölçümleriyle test edilmelidir.
Sonuç olarak, çözüm odaklı grupla psikolojik danışma; ergenlerin psikososyal uyumlarını artırmak ve olumsuz düşünce kalıplarını kırmak için etkili bir müdahale yöntemidir.
