ÇOCUKLARA VERDİĞİMİZ GİZLİ MESAJLAR: BİZ NE YAPARIZ ÇOCUKLARIMIZ NE ANLAR
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Ebeveynlerin Günlük Söylemleri ve Çocuklardaki Gizli Yansımaları
Günlük hayatın koşturmacası içinde farkında olmadan sarf edilen “Çok daraldım, intihar edeceğim artık”, “Babanın kanındansın, hiç bana çekmemişsin” veya “Komşunun oğlu her gün ders çalışıyor” gibi cümleler, birçok aile için tanıdık ifadelerdir. Ebeveynler, çocuklarının yanında sergiledikleri bu tür davranışların ve sözlerin çocuk tarafından nasıl anlamlandırıldığını çoğu zaman fark etmezler. Oysa basit görünen bu eylemler, çocukların beyninde derin algılar yaratarak geleceklerini, ruh sağlıklarını ve hatta fiziksel gelişimlerini doğrudan etkileyebilir.
Davranışlar ve Çocukların Bilinçaltı Algısı
Ebeveynlerin sergilediği tutumlar, çocukların dünyasında yetişkinlerin tahmin ettiğinden çok daha farklı şekillerde kodlanır. Aşağıdaki tablo, yaygın ebeveyn davranışlarının çocuklardaki karşılığını özetlemektedir:
| Ebeveyn Davranışı | Çocuğun Algısı ve Yorumu |
|---|---|
| Evde sigara içen baba figürü | "Babam benim idolüm ve çok güçlü. O içiyorsa sigara kötü bir şey olamaz." |
| Sorun yaşandığında kavga eden ebeveynler | "Bir sorunla karşılaştığımda ben de kavga etmeliyim, sorunlar böyle çözülür." |
| Ders çalışmadığında yapılan ağır eleştiriler | "Başarısız ve değersizim. Asla iyi bir mesleğim olmayacak ve kimse beni sevmeyecek." |
| Babanın anneye şiddet veya hakaret uygulaması | Erkek çocuk: "Kadınlardan üstünüz, bağırıp dövebiliriz." / Kız çocuk: "Erkekler bizden güçlü, onları kızdırmamalıyız." |
| Sürekli telefon veya bilgisayarla ilgilenmek | "Annem ve babam benim yerime bunlarla vakit geçiriyor. Demek ki bu cihazlar çok önemli." |
| Bunalınca "Kendimi camdan atacağım" demek | "İnsan dayanamayacağı noktaya gelirse yaşamaktan vazgeçebilir, başka çare yoktur." |
Çocukluk Döneminde Öğrenme ve Kopyalama Süreci
Uzmanlar olarak sıklıkla vurguladığımız üzere; çocukların birincil bakıcıları (anne, baba, büyükanne veya bakıcılar), onların dünyada gördüğü ilk modellerdir. Dünyaya hiçbir bilgiye sahip olmadan gelen bir bebek, çevresindeki kişilerin hareketlerini gözlemleyerek hayatı öğrenir. Bu süreçte çocuk, ebeveyninin davranışlarını adeta bir robot gibi kopyalar.
Çocuklarda refleksler dışındaki tüm davranışlar öğrenme yoluyla gelişir. Eğer evde kitap okuyan, sorunlarını sakince konuşarak çözen ve kaliteli vakit geçiren bir model varsa, çocuk da bu yapıyı benimser. Aksine, ebeveynlerin şikayet ettiği "tablet bağımlılığı, iletişim kopukluğu veya saldırganlık" gibi durumlar, genellikle çocuğun çevresinden aldığı mesajların bir sonucudur.
Olumlu Kişilik Gelişimi İçin Ebeveynlere Öneriler
Çocuğunuzun sosyal ilişkilerinde ve iç dünyasında sağlıklı bir birey olmasını sağlamak tamamen sizin elinizdedir. Siz başkalarının dedikodusunu yaparsanız, çocuğunuz da okulda arkadaşlarının arkasından konuşacaktır. Ancak siz yardımsever ve nazik olursanız, o da bu değerleri içselleştirecektir.
Çocukla Birlikte Yapılabilecek Geliştirici Faaliyetler
Çocuğun gelişimine olumlu katkı sağlamak için şu aktiviteler sorumluluk bilinciyle birlikte yürütülmelidir:
- Hayvan barınaklarını ziyaret etmek ve yardım etkinliklerine katılmak.
- Birlikte bitki dikmek, resim yapmak veya şarkı söylemek.
- Tiyatro ve bale gibi sanatsal faaliyetlere zaman ayırmak.
- Eleştiri ve baskıdan uzak karşılıklı sohbet saatleri düzenlemek.
- Ev işlerinde yorulmayacağı, yaşına uygun ufak sorumluluklar vermek.
Sonuç: Çocuklarımız Bizim Aynamızdır
Ebeveynler olarak çocuklarımızın davranışlarını sürekli eleştirmek veya onlara baskı kurmak yerine, kendi davranışlarımızı sorgulamamız gerekir. "Ben çocuğuma doğru bir örnek oldum mu?" sorusu, sağlıklı bir gelişim sürecinin anahtarıdır. Unutulmamalıdır ki; çocuklarımız bizim aynadaki görüntülerimizdir.
Uzm. Klinik Psikolog Pelin ÖZAYDIN
