Çocuğum Otistik mi?

Otizm Spektrum Bozukluğu Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Çocuğunuzun gelişim sürecinde gözlemlediğiniz bazı farklılıklar, otizm spektrum bozukluğu habercisi olabilir. Eğer çocuğunuzda aşağıda sıralanan durumlardan en az 3 tanesi mevcutsa, vakit kaybetmeden uzman bir değerlendirme yapılması önerilmektedir.

• Göz kontağı kurmuyor, adı söylendiğinde tepki vermiyor.
• Kendi dünyasında yaşıyor gibi görünüyor ve çevresine karşı ilgisiz.
• Nedensiz ağlama veya gülme krizleri yaşıyor.
• İşitme sorunu varmışçasına seslenildiğinde duymuyor gibi davranıyor.
• Konuşma becerisi akranlarının gerisinde kalmış durumda.
• Kapıları sürekli açıp kapama gibi takıntılı davranışlar sergiliyor.
• Parmak uçlarında yürüme eğilimi gösteriyor.
• Nesneleri sürekli çeviriyor, oyuncaklarla işlevine uygun oynamayı bilmiyor.
• Diğer çocuklarla etkileşime girmiyor, yalnız kalmayı tercih ediyor.
• Sallanmak veya çırpınmak gibi sıra dışı vücut hareketleri yapıyor.

Otizm Nedir?

Otizm, doğuştan gelen ya da yaşamın ilk üç yılında ortaya çıkan, sosyal ilişkilerde ve iletişimde güçlüklerle kendini gösteren nörolojik ve gelişimsel bir bozukluktur. Sebebi günümüzde hala tam olarak anlaşılamamış olan bu durum, erkek çocuklarda kızlara oranla üç-dört kat daha fazla görülmektedir.

Otizm tanısı alan çocukların büyük bir kısmında farklı derecelerde öğrenme güçlüğü ve zeka geriliği gözlemlenmektedir. Ancak, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin yaklaşık %10'unda; müzik yeteneği veya güçlü bellek gibi üstün özelliklere rastlanabilmektedir.

Otizmin Nedenleri ve Tedavi Süreci

Günümüzde otizmi tamamen ortadan kaldıran kesin bir tedavi yöntemi henüz bulunmamıştır. Ayrıca, otizmin kesin bir laboratuvar tanısı mevcut değildir. Beyin fonksiyonlarındaki işleyiş farklılıkları veya sorunun tam olarak hangi bölgeden kaynaklandığı bilimsel olarak net bir şekilde açıklanamamaktadır.

Otizm Tanı Kriterleri ve Belirtileri

Amerikan Psikiyatri Birliği'ne göre bir çocuğa otizm tanısı konulabilmesi için; 36 aydan önce ortaya çıkan, aşağıda belirtilen 12 maddeden en az altısına sahip olması gerekir. Bu belirtilerin dağılımı; en az ikisi sosyal etkileşim, biri iletişim ve biri de sınırlı/yinelenen ilgi alanları kategorisinden olmalıdır.

1. Sosyal İlişkilerde Yaşanan Güçlükler

• Başkalarıyla göz teması kurmakta zorlanmak.
• Akranlarıyla arkadaşlık ilişkileri geliştirememek.
• Aktiviteleri başkalarıyla paylaşmak yerine tek başına yapmayı tercih etmek.
• Çevredeki kişilere ve onların ilgisine karşı kayıtsız kalmak.

2. İletişim Zorlukları

• Dil gelişiminde gerilik yaşamak veya hiç konuşmamak.
• Sohbet başlatma ve sürdürme konusunda ciddi zorluklar çekmek.
• Bazı kelimeleri veya cümleleri tekrar tekrar (ekolali) ve ilgisiz zamanlarda söylemek.
• Akranlarının oyunlarına ilgi göstermemek ve katılım sağlamamak.

3. İlgi ve Davranış Takıntıları

• Asansör çalışma sistemi gibi sıra dışı konulara aşırı ilgi duymak.
• Eşyaların yerinin değişmesi gibi günlük rutinlerdeki değişikliklere katlanamamak.
• Sallanma veya çırpınma gibi stereotipik beden hareketleri sergilemek.
• Nesneleri döndürmek veya sıraya dizmek gibi alışılmadık hareketler yapmak.

Otizm Spektrum Bozukluğu Türleri

Otizm geniş bir yelpazeye yayıldığı için her bireyde farklı derecelerde seyredebilir. Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) kapsamında yer alan tanılar şunlardır:

Erken Tanı ve Özel Eğitimin Önemi

Otizmde çeşitli terapi ve tedavi yöntemleri bulunsa da, bunların hiçbiri özel eğitimin yerini tutamaz. Otizmli her çocuğun ve ailesinin bu sürece uygun bir eğitim alması hayati önem taşır. Ülkemizde bu hizmetler; gerekli raporlara sahip çocuklara özel eğitim okulları ve rehabilitasyon merkezlerinde ücretsiz olarak sunulmaktadır.