BİR İNSAN ÇİZ TESTİ :ÇOCUKLARIN DUYGUSAL DÜNYALARINI ANLAYALIM
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Bir İnsan Çiz Testi (Draw-A-Person) Nedir?
Bir İnsan Çiz Testi (Draw-A-Person Test - DAP), çocukların bilişsel ve duygusal dünyasını anlamlandırmak için kullanılan en etkili projektif testlerden biridir. İlk olarak 1926 yılında Goodenough tarafından çocukların zihinsel gelişim seviyelerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Süreç içerisinde bu testin sadece bilişsel yetenekleri değil, aynı zamanda bireyin duygusal ve psikolojik durumunu da yansıttığı keşfedilmiştir.
Harris (1963) ve Machover (1949) gibi araştırmacıların çalışmalarıyla test, modern psikolojik değerlendirmelerin vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Günümüzde bu yöntem; çocukların kaygı, özgüven, depresyon, travmatik yaşantılar ve aile içi ilişkileri hakkında derinlemesine ipuçları sunmaktadır. Çocukların kendilerini ve çevrelerini nasıl algıladıklarını anlamak adına özellikle çocuk psikolojisi alanında yaygın olarak tercih edilmektedir.
Bir İnsan Çiz Testi Nasıl Uygulanır?
Testin uygulama süreci oldukça basit ve yapılandırılmış bir akışa sahiptir. Uygulamanın, çocuğun kendisini güvende ve rahat hissettiği bir ortamda gerçekleştirilmesi esastır. Terapist, çizim süreci boyunca çocuğun davranışlarını ve tutumlarını dikkatle gözlemlemelidir.
Uygulama aşamaları şu şekilde sıralanmaktadır:
- Yönerge Verilmesi: Çocuğa, “Bir insan resmi çizmeni istiyorum. Nasıl çizeceğin tamamen sana kalmış.” şeklinde net bir yönerge verilir. İhtiyaç duyulan durumlarda iki kişi veya karşı cins çizimi için ek yönlendirmeler yapılabilir.
- Zaman Yönetimi: Testte kesin bir zaman kısıtlaması bulunmaz; çocuk istediği kadar vakit harcayabilir. Ancak akışı yönetmek adına son beş dakika kala bilgilendirme yapılması uygundur.
- Açıklama ve Görüşme: Çizim tamamlandıktan sonra çocuk, figür hakkında konuşmaya teşvik edilir. Bu aşamada çocuğun yaşına ve durumuna uygun sorular yöneltilerek detaylar alınır.
Çizim Sonrası Sorulabilecek Sorular
Çocuğun iç dünyasını daha iyi anlamak için aşağıdaki sorular yöneltilebilir:
- Çizdiğin kişi şu an ne yapıyor?
- Kaç yaşında ve kiminle yaşıyor?
- En çok bağlı olduğu kişi kim?
- Ne gibi istekleri var, nelerden korkar?
- Sinirli mi, neşeli mi yoksa tasalı mı?
- Bu kişinin en iyi ve en kötü özelliği nedir?
Bir İnsan Çiz Testi Nasıl Yorumlanır?
Bu test, standart bir skor tablosundan ziyade sembollerin ve temaların niteliksel analizine dayanır. Çizimdeki her detay, çocuğun psikolojik durumuna dair bir gösterge olabilir. Ancak unutulmamalıdır ki; bu yorumlar tek başına bir teşhis koymak için yeterli değildir ve bir uzman tarafından bütüncül olarak değerlendirilmelidir.
| Analiz Kriteri | Olası Psikolojik Göstergeler |
|---|---|
| Çiziliş Sırası | Ayaklardan başlamak veya önce kolları çizmek; sosyal uyumsuzluk veya zorunlu fikirleri işaret edebilir. |
| Sayfa Konumu | Sağ taraf dışa dönüklüğü, sol taraf içe dönüklüğü, üst kısım ise aşırı özgüveni temsil edebilir. |
| Çizgi Kalitesi | İnce çizgiler güvensizliği, kalın ve bastırılmış çizgiler saldırganlığı, silik çizgiler ise şizofrenik eğilimleri gösterebilir. |
| Figürün Açısı | Önden çizimler sosyal uyumu, yandan (profil) çizimler ise çekingenliği ifade edebilir. |
| Baş Boyutu | Büyük baş zekâ veya üstünlük hissini, küçük baş ise sosyal zorlukları ve şizoid eğilimleri simgeleyebilir. |
Önemli Not: Yukarıdaki kriterler genel bilgilendirme amaçlıdır. Kesin bir yargıya varmak için çocuğun tüm gelişimsel süreci ve diğer test sonuçları birlikte ele alınmalıdır.
Aileler İçin Öneriler: Çizimlere Nasıl Yaklaşılmalı?
Ebeveynlerin, çocuklarının çizimlerini değerlendirirken profesyonel bir hassasiyet göstermeleri gerekir. Çocuğun duygu dünyasına zarar vermeden yaklaşmak için şu kurallara uyulmalıdır:
- Yargılamadan Yaklaşın: Çizimin sanatsal kalitesi hakkında asla olumsuz yorum yapmayın.
- Açık Uçlu Sorular Sorun: “Bu kim?” veya “Nasıl hissediyor?” gibi sorularla çocuğun anlatmasına alan açın.
- Zorlamadan Kaçının: Çocuk o an çizim yapmak veya anlatmak istemiyorsa süreci durdurun; zorlama içe kapanmaya neden olabilir.
- Bütüncül Gözlem Yapın: Tek bir resme bakarak kesin sonuçlar çıkarmayın; çocuğun genel davranışlarını da takip edin.
Sonuç
Bir İnsan Çiz Testi, çocukların içsel çatışmalarını, arzularını ve çevre algılarını yansıtan kıymetli bir aynadır. Sanat yoluyla ifade, çocukların duygusal gelişimine büyük katkı sağlar. Ancak bu testin bir uzman rehberliğinde ve diğer değerlendirme araçlarıyla kombinlenerek kullanılması, en sağlıklı sonucun alınmasını sağlayacaktır.
Hazırlayanlar: Psk. Dan. Narin FİDAN & Uzm. Psk. Mustafa Cem OĞUZ
