BİPOLAR BOZUKLUKDA PSİKOLOĞUN YAKLAŞIMI NASIL OLMALIDIR ?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Bipolar Bozukluk ve Temel Ayırt Edici Özellikleri
Bipolar bozukluklar, diğer duygudurum bozukluklarından temel olarak manik veya hipomanik sendrom ile ayrılır. Bu süreç; enerji, aktivite ve duygudurum seviyelerindeki belirgin artışı temsil eden bir grup semptomu içerir. Mani veya hipomanik döneme giren bir birey, hastalık öncesi dönemine kıyasla çok daha enerjik, aktif ve hareketli bir yapıya bürünür.
Bipolar Bozukluğun Başlama Yaşı ve Risk Faktörleri
Bipolar bozukluk, çocukluktan yaşlılığa kadar her yaş grubunda ortaya çıkabilen bir rahatsızlıktır. Ancak, yaşlılık döneminde ilk kez manik nöbet görülmesi oldukça nadir bir durumdur. Genel olarak hastalığın başlama yaşı yirmili yaşların başı olarak kabul edilmektedir.
Duygudurum bozukluklarının başlangıç yaşına dair dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:
- Ailesel Öykü: Ailesinde bipolar bozukluk geçmişi olan kişilerde hastalık daha erken yaşlarda başlama eğilimindedir.
- Geç Başlangıç: İleri yaşlarda ortaya çıkan vakalar genellikle organik beyin hastalıklarına bağlı olarak gelişir.
Tedavi Sürecinde Ruhsal Eğitsel Terapinin Rolü
Bipolar bozukluk önemli ölçüde genetik temelli bir hastalık olsa da ruhsal eğitsel terapi (psiko eğitim) ve diğer psikoterapötik yaklaşımlar uzun dönemli tedavinin en kritik bileşenleridir. Hastanın kendi ruhsal süreçlerini gözeterek hastalık ve tedavi hakkında bilgilendirilmesi hayati önem taşır.
Eğitim sürecinde; hastalığın olası nedenleri, seyri, epizodları tetikleyebilecek riskler ve tedaviden beklentiler hastaya uygun yöntemlerle aktarılmalıdır. Özellikle uykusuzluk, uyku düzenindeki hızlı değişimler ve stres verici yaşam olayları, epizodları tetikleyen en önemli faktörler arasında yer almaktadır.
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ve Uygulama Yöntemleri
Bipolar bozuklukta bilişsel yaklaşım; hastanın başa çıkma becerilerini geliştirmeyi, öz-yeterlilik ve sorumluluk duygusunu pekiştirmeyi hedefler. Psikolog, hastanın içinde bulunduğu atağın gereksinimlerine göre müdahaleleri bir terzi titizliğiyle kişiye özel olarak tasarlar.
| Yöntem | Amacı ve Uygulanışı |
|---|---|
| Yaşam Öyküsü Yaklaşımı | Hastanın yaşam çizgisi üzerinde ataklarını ve olayları işaretleyerek tedaviyi tartışmasıdır. |
| Motivasyonel Görüşme | Tedaviye uyumu bozan inançları ele alarak hastayı motive etmeyi amaçlar. |
| İlaç Takip Çizelgesi | İlaç kullanımını görselleştirerek davranışsal uyumu artırır. |
Cochran tarafından yapılan araştırmalar, ilaç tedavisine ek olarak uygulanan 6 seanslık BDT desteğinin; lityum uyumunu artırdığını, hastaneye yatış ve yineleme sayılarını azalttığını kanıtlamıştır.
Bipolar Bozuklukta Sık Kullanılan Psikoterapi Yöntemleri
Psikoterapi, kişinin problemleriyle başa çıkmasını sağladığı ve sosyal çatışmaları çözümlediği için tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır. Ayrıca madde kullanımı veya kaygı bozuklukları gibi eşlik edebilecek sorunların önlenmesine yardımcı olur.
1. Bilişsel Davranışçı Terapi
Bu terapide temel amaç, düşüncelerin duygular üzerindeki etkisini kavramaktır. Danışan, negatif düşünce ve davranış kalıplarını pozitif yaklaşımlarla değiştirmeyi öğrenir. Odak noktası; semptom yönetimi, problem çözme yetisi ve gerilemeleri önlemektir.
2. Kişilerarası ve Sosyal Ritim Terapisi
Mevcut ilişki sorunlarına ve sosyal ritmin düzenlenmesine odaklanır. Bipolar bireylerin sirkadiyen ritmi (biyolojik saat) oldukça hassastır. Bu terapi; uyku düzeni, yeme ve egzersiz alışkanlıklarını dengeleyerek biyolojik ritmin ve dolayısıyla duygudurumun stabilize edilmesini sağlar.
3. Aile Odaklı Terapi
Bipolar bozukluğu olan bir bireyle yaşamak aile üyeleri için zorlayıcı olabilir. Bu yöntem, aile içi bağların yeniden kurulmasına ve sağlıklı bir ev hayatı oluşturulmasına odaklanarak sosyal yaşamdaki çatışmaları çözümlemeyi hedefler.
