Beni yitirmeden biz olabilmek

İlişkilerde Fedakarlık ve Toplumsal Algı

Toplumsal normlar, gelenekler ve görenekler, bireyin bir amaç uğruna kendinden vazgeçmesini onurlu bir değer olarak nitelendirir. Bu fedakarlık algısı, toplumumuzda kişinin kendini feda etmesini neredeyse zorunlu bir erdem haline getirmiştir. Özellikle kadın-erkek ilişkileri ve evlilik kurumu söz konusu olduğunda, bu değer algısı çok daha kritik bir önem kazanmaktadır.

Aşırı Fedakarlığın Güç Dengesi Üzerindeki Etkisi

İlişkilerde sergilenen aşırı fedakarlık tutumu, her zaman olumlu sonuçlar doğurmamaktadır. Yapılan bilimsel araştırmalar, bir tarafın sürekli kendinden ödün verdiği fedakarlık seferberliğinin, ilişkideki güçler dengesini bozduğunu kanıtlamıştır. Bu dengesizlik, zamanla bireylerin öz benliklerini yitirmelerine ve mutsuz bireylerden oluşan bir yapıya dönüşmesine neden olmaktadır.

Fedakarlık Kavramı Ne Olmamalıdır?

Fedakarlık kavramını doğru tanımlamak için öncelikle ne olmadığını anlamak gerekir. Fedakarlık, kelime kökenindeki "feda" eyleminden bir "kar" elde etme çabasına dönüşmemelidir. Yaşamın doğal akışında, hiçbir karşılık beklemeden özveride bulunulması gereken durumlar elbette mevcuttur. Bu noktada sağlıklı ve anlamlı fedakarlık örneklerini şu şekilde sıralayabiliriz:

• Bir annenin çocuğuna gösterdiği karşılıksız özveri,
• Bir ferdin, ülkesinin özgürlüğü ve bağımsızlığı için sergilediği tutum.

Var Etme Temelli Fedakarlık Anlayışı

Hiçbir fedakarlık olgusu, bireyin tamamen yok olması temeline dayanmamalıdır. Özünde fedakarlık, bir olguyu var etmek amacıyla gerçekleştirilen yapıcı bir davranıştır. Bu eylemin temel amacı; bir evliliği, bir insanı, bir toplumu veya yüce bir amacı yaşatmaktır. Ancak günümüzde fedakarlığın amacıyla uygulama biçimi, maalesef birbiriyle çelişen ters bir mantıkla ilerlemektedir.

Sağlıklı Bir "Biz" Olmanın Anahtarı

Bir insanın çevresine faydalı olabilmesi ve bir değer yaratabilmesi, ancak kendi varlığını korumasıyla mümkündür. Kişi var olduğu sürece başkalarını var edebilir. Nitelikli, verimli ve bilinçli bir birey olarak kaldığınız sürece;

1. İyi bir aile kurabilir,
2. Sağlıklı bir çocuk yetiştirebilir,
3. Faydalı bir yurttaş olabilirsiniz.

Sonuç olarak, gerek toplumsal yaşamda gerekse toplumun en küçük birimi olan ailede temel prensip; "beni yitirmeden biz olabilmektir."

Psikolog Y. Eray Varol