“Ben mi Abartıyorum?”: Duygusal Manipülasyon ve Gaslighting Gerçeği
Duygusal Manipülasyon: Sessiz Bir Kontrol Mekanizması
Duygusal manipülasyon, bir kişinin karşısındaki insanı doğrudan zorlamadan, onun duyguları üzerinden yönlendirmesidir. Bağırmak, tehdit etmek ya da açıkça baskı kurmak yoktur. Bunun yerine daha ince yollar kullanılır.
Mesela:
“Bunu yapmazsan çok kırılırım”
“Ben senin için her şeyi yapıyorum ama…”
“Beni gerçekten sevseydin böyle davranmazdın”
Bu cümleler tek başına masum görünebilir. Ama tekrarlandığında kişi, kendi ihtiyaçlarını geri plana atmayı öğrenir. Çünkü karşısındaki üzülmesin ister. İşte manipülasyon tam da burada başlar.
Gaslighting: Gerçekliğin Yavaş Yavaş Elinizden Alınması
Gaslighting, duygusal manipülasyonun en kafa karıştırıcı hâlidir. Bu durumda sorun sadece ne hissettiğiniz değil, ne yaşadığınız bile sorgulanır.
“Öyle bir şey olmadı”
“Yanlış hatırlıyorsun”
“Bunu kafanda kuruyorsun”
“Sen zaten hep abartıyorsun”
Bu cümleler zamanla kişinin zihnine yerleşir. Artık yaşanan bir olaydan çok, “Acaba ben mi yanlış anladım?” sorusu önemlidir. Kişi kendi algısına güvenmemeye başlar. Duyguları pusula olmaktan çıkar.
En Tehlikeli Yanı Ne? Fark Edilmemesi
Gaslighting çoğu zaman sevgiyle yan yana durur. Manipülatör her zaman kötü davranmaz. Bazen çok ilgili, bazen çok anlayışlıdır. İşte bu iniş çıkışlar, kişinin kafasını daha da karıştırır.
“Beni üzüyorsa da seviyordur.”
“Bu kadar iyi biri bilerek yapıyor olamaz.”
“Demek ki sorun bende.”
Bu düşünceler, kişinin ilişkiyi sorgulamasını zorlaştırır. Çünkü ortada “açık” bir kötülük yoktur.
Kişiye Ne Yapar?
Sürekli kendini suçlama
Karar vermekte zorlanma
Düşük özgüven
Kaygı ve çökkünlük
Sürekli özür dileme ihtiyacı
En yıpratıcı tarafı ise şudur: Kişi artık kendisini değil, karşısındakini referans almaya başlar. “O ne der?” sorusu, “Ben ne hissediyorum?”un önüne geçer.
Peki Ne Yapılabilir?
İlk ve belki de en önemli adım: Bunun sizin zayıflığınız olmadığı gerçeğini kabul etmek.
Gaslighting, “fazla hassas” insanların değil, manipülatif ilişkilerin ürünüdür.
Yaşadıklarınızı not almak (hafızayı toparlar)
Güvendiğiniz insanlarla paylaşmak
“Rahatsız oluyorum” deme cesaretini geliştirmek
Gerekirse profesyonel destek almak
Ve en önemlisi:
Bir ilişkide sürekli kendinizden şüphe ediyorsanız, durup bakmak gerekir. Sağlıklı ilişkiler insanın gerçeklik duygusunu güçlendirir, zayıflatmaz.
Son Söz
Duygusal manipülasyon ve gaslighting bağırmaz, çağırmaz, iz bırakmaz. Ama insanın iç sesini kısar.
Kendi duygularınıza yeniden kulak vermek, iyileşmenin ilk adımıdır. Çünkü hiçbir ilişki, sizi kendinize yabancı hissettirmemelidir.
