“Ben Buyum” Demek Kabul mü, Yoksa Vazgeçiş mi?
Kabul Ne Demektir?
Psikolojik anlamda kabul, kişinin kendini tüm yönleriyle görmesi ve bu gerçeklikle temas edebilmesidir. Güçlü yanlar kadar zorlayıcı taraflar da bu kabullenişe dahildir. Kabul, değişimin bittiği yer değil; değişimin gerçekçi zeminidir.
Kabul eden kişi şunu diyebilir:
“Böyle yönlerim var ve bunlarla nasıl yaşayacağımı öğrenebilirim.”
Bu cümlede bir açıklık ve hareket alanı vardır.
“Ben Buyum” Ne Zaman Vazgeçişe Dönüşür?
Bazı durumlarda “ben buyum” ifadesi, içsel bir kapanmanın işareti olabilir. Kişi bu cümleyi, değişimin zorlayıcı taraflarıyla yüzleşmemek için kullanabilir. Özellikle tekrarlanan sorunlar, ilişkisel çatışmalar ya da kişiyi zorlayan davranış örüntüleri söz konusuysa, bu ifade bir savunmaya dönüşebilir.
Bu noktada cümlenin alt metni şuna yaklaşır:
“Bundan fazlasını yapamam.”
“Değişmek zorlayıcı.”
“Benden bu kadar.”
Bu bir kabul değil aksine duygusal bir geri çekilmedir.
Kabul ile Vazgeçiş Arasındaki İnce Çizgi
Bu ayrımı belirleyen şey, cümlenin kendisi değil; kişinin bu cümleyi söyledikten sonra yaptıklarıdır.
Kabul, kişiyi daha fazla temas ve sorumluluğa açar.
Vazgeçiş ise hareket alanını daraltır ve süreci dondurur.
Terapi sürecinde sorulan şu soru bu yüzden çok önemlidir:
“Ben buyum dediğinde, kendine alan mı açıyorsun yoksa kapatıyor musun?”
Terapötik Açıdan Nasıl Ele Alınır?
Terapi, kişiye “ben böyleyim” dememesi gerektiğini öğretmez. Aksine, bu cümlenin hangi noktada ortaya çıktığını anlamaya çalışır. Çoğu zaman bu ifade, kişinin yorulduğu, umudunun azaldığı ya da uzun süredir aynı döngü içinde kaldığı anlarda gelir.
Bu cümle yargılanmaz; çözülür.
Çünkü bazen “ben buyum” demek, “daha fazlasına gücüm yok” demenin bir diğer yoludur.
“Ben buyum” demek bazen sağlıklı bir kabuldür, bazen de sessiz bir vazgeçiş. Aradaki fark, bu cümlenin kişiyi hayata daha açık mı yoksa daha kapalı mı hâle getirdiğinde ortaya çıkar. Psikolojik iyi oluş, kendini olduğu gibi kabul etmekle, kendinle ilgili tüm ihtimallerden vazgeçmek arasındaki dengeyi kurabilmektir.
