BAŞARISIZLIĞI ÖĞRENMEK

Başarısızlığı Öğrenmek: Hayallerin Önündeki Görünmez Engel

Goethe’nin de belirttiği gibi; mal kaybeden bir şey kaybetmemiştir, onurunu kaybeden çok şey kaybetmiştir; ancak cesaretini kaybeden her şeyini kaybetmiştir. Hayatımızda neleri başarabileceğimizi bilseydik, hayallerimizin sınırı ne olurdu? Çoğu zaman, gerçekleştiremeyeceğimizi düşündüğümüz için hayal kurmaktan bile vazgeçiyoruz. Büyük hedeflere ulaşamayacağımıza dair inancımız, başarısızlık korkusunu ve beraberinde başkalarının "sen kim, bunu yapmak kim" şeklindeki alaycı yaklaşımlarını zihnimizde canlandırıyor.

Pes Etmemenin Gücü: Sağır Kurbağanın Hikayesi

Bir kurbağa sürüsü ormanda ilerlerken, içlerinden ikisi derin bir çukura düşer. Diğer kurbağalar çukurun etrafına toplanıp dışarı çıkmanın imkansız olduğunu, boşuna çabalamamaları gerektiğini bağırırlar. Bu olumsuz sözler sonucunda kurbağalardan biri mücadeleyi bırakarak teslim olur. Ancak diğeri, tüm gücüyle zıplamaya devam eder ve sonunda çukurdan çıkmayı başarır.

Bu başarının ardındaki sır oldukça etkileyicidir: Çukurdan çıkan kurbağa sağırdır. Arkadaşlarının umut kırıcı sözlerini duymadığı için, onların kendisine tezahürat yaptığını sanmış ve bu motivasyonla son hamlesini gerçekleştirmiştir. Bu hikaye, dış dünyadan gelen negatif telkinlerin başarımız üzerindeki etkisini net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Kelimelerin Başarı Üzerindeki Etkisi

Günlük hayatımızda işittiğimiz ve söylediğimiz sözler, potansiyelimizi belirleyen en önemli unsurlardır. Ne yazık ki yapıcı eleştiriler ve motivasyon cümleleri, yıkıcı olanlara göre daha az duyulmaktadır. Aşağıdaki tablo, başarımızı etkileyen yaygın söylemleri karşılaştırmalı olarak göstermektedir:

Başarısızlık Korkusu ve Potansiyel Kullanımı

Başarısızlık korkusu, bireyin kapasitesini kullanmasının önündeki en büyük engeldir. Bir fırsatla karşılaştığımızda "ben yapamam" dediğimiz an, aslında kendi sınırlarımızı çizmiş oluruz. İnsanlar genellikle eleştirilmekten veya hata yapmaktan korktukları için harekete geçmezler. Oysa hiçbir şey denememek, en büyük başarısızlığın kendisidir.

Konfüçyüs’ün dediği gibi: "En büyük başarı hiçbir zaman düşmemekte değil, her düştüğümüzde tekrar ayağa kalkabilmektir." Başarısızlık bir son değil, yeni bir strateji geliştirmek için başlangıç noktasıdır. Mücadeleyi bırakmadığınız sürece kimse sizi gerçekten yenik ilan edemez.

Öğrenilmiş Çaresizlik Deneyi: Köpek Balığı Örneği

Bilimsel bir çalışmada, bir köpek balığı ve küçük bir balık cam bölmeyle ayrılmış bir akvaryuma konulur. Köpek balığı, küçük balığa saldırmak istediğinde her seferinde cam bölmeye çarpar. 28 saatlik denemenin ardından köpek balığı pes eder. Daha sonra cam bölme kaldırılsa ve küçük balık burnunun dibine kadar gelse bile köpek balığı hamle yapmaz ve sonunda açlıktan ölür.

Bu durum literatürde öğrenilmiş çaresizlik veya öğrenilmiş acizlik olarak adlandırılır. Köpek balığı, koşullar değişse de başarısızlığı öğrendiği için yeni bir deneme yapmamıştır. Bizlere de çaresizliği kimlerin öğrettiğini sorgulamamız gerekir; ailemiz, öğretmenlerimiz mi yoksa kendi deneyimlerimiz mi?

Başarıya Odaklanmak ve Hedef Belirlemek

Başarılı bir ralliciye, virajlı ve tehlikeli yollarda nasıl başarılı olduğu sorulduğunda şu cevabı verir: "Gitmek istemediğim yere değil, gitmek istediğim yere bakıyorum." Hayatta başarılı olmak için başarısızlıklara değil, hedeflerimize odaklanmalıyız. Başarı da başarısızlık da zihnimizin içindedir; hangisini beslersek o büyür.

• Hatalardan ders çıkarmak yeni stratejiler geliştirmenizi sağlar.
• Azim ve cesaret, amaçsız bir yaşamdan çok daha değerlidir.
• Açılmamış kanatların büyüklüğü bilinmez (Andre Gide).

Başarısız kılınmamak ve başarısızlığı öğrenmemek adına, her zaman gitmek istediğiniz hedefe odaklanın.