Zero to five years: First dental visit
- Türkiye'de çocukların ilk diş hekimi muayenesi ortalama 3,6 yaşında gerçekleşmekte olup, bu süre uluslararası otoritelerin önerdiği 1 yaş sınırının oldukça gerisindedir.
- Çocukların diş hekimine ilk başvuru nedenlerinin başında ağrı şikayeti gelirken, düşük gelirli ailelerde semptomatik başvuruların daha yaygın olduğu görülmektedir.
- Okul öncesi çocuklarda diş çürüğü prevalansının yüksek olması ve pediatrist yönlendirmesinin yetersizliği, koruyucu diş hekimliği bilincinin artırılması gerektiğini göstermektedir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Erken Çocukluk Çürükleri (ECC) ve Türkiye'deki Mevcut Durum
Erken Çocukluk Çürükleri (ECC), dünya genelinde okul öncesi çocuklarda, özellikle sosyal açıdan dezavantajlı popülasyonlarda yaygın görülen ciddi bir sağlık sorunudur. Türkiye'de ECC, düşük sosyoekonomik statüye sahip ve sağlık ihtiyaçları tam olarak karşılanamayan çocuklar arasında kronik bir hastalık olarak öne çıkmaktadır. Araştırmalar, Türkiye genelinde 5 yaşındaki çocuklarda çürük prevalansının %40 ile %69,8 arasında değiştiğini göstermektedir.
Türkiye'de koruyucu diş hekimliği uygulamaları henüz istenen yaygınlığa ulaşmamıştır. Diş hekimine genellikle sadece tedavi edici ihtiyaçlar için başvurulması, ağız ve diş sağlığı bakımında ciddi ekonomik ve sosyal sorunlara yol açmaktadır. Toplumda ağız sağlığına verilen önemin düşük olması, diş hizmetlerinden yararlanma oranlarını da olumsuz etkilemektedir.
İlk Diş Hekimi Muayenesi İçin İdeal Yaş ve Amaçlar
Dünya genelindeki diş hekimliği akademileri, bir çocuğun ilk diş hekimi muayenesinin en erken 6 ay, en geç ise 12 aylıkken yapılması gerektiği konusunda hemfikirdir. İlk muayenenin bu kadar erken planlanmasının temel nedenleri şunlardır:
- Erken Çocukluk Çürüklerini (ECC) önlemek.
- Başlangıç aşamasındaki çürük lezyonlarını tespit etmek ve ilerlemesini durdurmak.
- Ebeveynleri ağız sağlığı bakımı, beslenme ve koruyucu uygulamalar hakkında eğitmek.
- Diş çıkarma yönetimi ve ağız alışkanlıkları konusunda rehberlik etmek.
- Diş ve çene yaralanmalarına yol açabilecek kazaları önleme yollarını öğretmek.
Araştırma Metodolojisi ve Katılımcı Profili
Bu kesitsel çalışma, Aralık 2018 ile Mayıs 2019 tarihleri arasında İzmir Eğitim Diş Hastanesi Pedodonti kliniğine ilk kez başvuran 0-5 yaş arası 519 Türk çocuk üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya sadece daha önce diş hekimi deneyimi olmayan çocuklar dahil edilmiştir. Veriler; çocuğun yaşı, cinsiyeti, ilk ziyaret nedeni ve ebeveynlerin eğitim düzeyi ile gelir durumu gibi kriterler üzerinden analiz edilmiştir.
İlk Diş Hekimi Ziyaretinin Nedenleri ve İstatistiksel Veriler
Araştırma sonuçlarına göre, çocukların ilk diş hekimi muayenesine gelme nedenleri arasında ağrı ilk sırada yer almaktadır. Katılımcıların sadece %2,9'u bir yaşından önce diş hekimine başvurmuştur. İlk ziyaret nedenlerinin dağılımı aşağıdaki tabloda sunulmuştur:
| Ziyaret Nedeni | Frekans (n) | Yüzde (%) |
|---|---|---|
| Ağrı | 189 | 36,4 |
| Sadece Kontrol | 120 | 23,1 |
| Diğer (Diş çıkarma, renk değişimi vb.) | 111 | 21,4 |
| Ebeveyn Tarafından Fark Edilen Çürük | 81 | 15,6 |
| Travma | 15 | 2,9 |
| Ortodontik Sorunlar | 3 | 0,6 |
| Pediatrist Yönlendirmesi | 0 | 0 |
Sosyoekonomik Faktörlerin Etkisi
Çalışmada, aile geliri ile diş hekimine başvuru nedenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p=0.002). Düşük gelirli ailelerde temel başvuru nedeni ağrı iken, yüksek gelirli ailelerde başvurular daha çok rutin dışı diğer nedenlerle gerçekleşmektedir. Ebeveynlerin eğitim düzeyi ile ziyaret yaşı veya nedeni arasında ise anlamlı bir fark bulunamamıştır.
Sonuç ve Değerlendirme
Türkiye'deki okul öncesi çocukların ilk diş hekimi muayene yaşı, uluslararası otoritelerin önerdiği sürenin oldukça gerisindedir. Çalışmaya katılan çocukların ortalama ilk ziyaret yaşı 3,6 ± 1,3 olarak belirlenmiştir. Bu durum, toplumda koruyucu diş hekimliği bilincinin henüz yeterince oluşmadığını ve başvuruların genellikle semptomatik (ağrı odaklı) olduğunu göstermektedir.
Önemli Çıkarımlar:
- Türkiye'de çocukların %59'u 5 yaşına kadar hiç diş hekimine gitmemektedir.
- Pediatrist yönlendirmesinin %0 olması, tıp ve diş hekimliği disiplinleri arasındaki koordinasyonun artırılması gerektiğini göstermektedir.
- Ağız sağlığı farkındalığını artırmak için ebeveynler, çocuk doktorları ve aile hekimleri düzeyinde ulusal çapta çalışmalar yapılmalıdır.
Koruyucu diş hekimliği, sadece çürükleri tedavi etmek değil, ECC içermeyen sağlıklı bir nesil yetiştirmek için temel anahtardır.
