Yalan Söyleme ve Kişilik Yapısı

Yalan Söyleme Davranışı ve Temel Motivasyonlar

İnsan doğasında yalan söyleme eylemi farklı nedenlere dayanarak ortaya çıkabilmektedir. Bireylerin yalan söyleme motivasyonları arasında; kendini iyi hissetme arzusu, eleştiriden kaçınma, olası bir cezadan çekinme, başkaları tarafından onaylanma ihtiyacı, zarar görme korkusu veya kişisel çıkar sağlama isteği yer alabilir.

Bazı bireyler sosyal etkileşimlerine renk katmak ya da dürüstlüğün çözüm getirmeyeceğini düşündükleri anlarda masum yalanlara başvururken; patolojik yalancı olarak tanımlanan kişiler, genellikle belirli bir fayda elde etmek amacıyla bu eylemi gerçekleştirirler. Yalan söyleme davranışı tek bir kişilik tipine özgü olmayıp; antisosyal, histrionik, narsisistik, borderline ve kompulsif kişilik bozukluklarına sıklıkla eşlik eden bir özelliktir.

Mitomani: Psikolojik Açıdan Yalan Söyleme Hastalığı

Halk arasında yaygın olarak yalan söyleme hastalığı şeklinde ifade edilen durumun tıp literatüründeki karşılığı mitomani olarak adlandırılmaktadır. Bu durumdan muzdarip olan bireylere ise mitoman denilmektedir. Mitomani, psikiyatrik hastalıklar sınıflandırmasında tek başına ayrı bir tanı olarak yer almasa da çeşitli psikolojik tabloların bir bulgusu olarak karşımıza çıkabilir.

Mitomani Nasıl Gelişir?

Mitomani süreci genellikle kişinin toplum içerisinde statü kazanma veya ilgi çekme gibi kazanımlar elde etme isteğiyle başlar. Ancak zaman ilerledikçe birey yalanlarını kontrol edemez hale gelir ve bir noktadan sonra kendi kurguladığı yalanlara kendisi de inanmaya başlar.

Mitomani, aşağıda yer alan bazı psikolojik rahatsızlıkların bir belirtisi olarak görülebilmektedir:

• Bipolar bozukluklar
• Dikkat eksikliği sendromu
• Dürtü kontrol problemleri
• Madde bağımlılığı
• Sınırda (Borderline) kişilik
• Narsistik kişilik bozukluğu
• Takıntı (OKB) bozuklukları

Mitomani Hastalığına Yol Açan Faktörler

Mitomani hastalığının gelişiminde pek çok etken rol oynasa da, en temel nedenlerden biri kişinin çocukluk döneminde şahit olduğu ebeveyn yalanlarıdır. Çocuklar, gelişim süreçlerinde ebeveynlerini model alarak onların doğrularını ve yanlışlarını içselleştirirler. Ebeveynlerin yalan söylemesine tanıklık etmek, çocuğun ileriki yaşlarda yalanı bir yaşam biçimi haline getirmesine ve mitomani düzeyine ulaşmasına zemin hazırlayabilir.