Varis Tedavisinde Uygulanan Yöntemler

Varis Nedir ve Nasıl Oluşur?

Varis, bacaklarda şişme ve ağrıya yol açan, derinin hemen altındaki toplardamarların genişlemesi durumudur. Bilinen en eski rahatsızlıklardan biri olan varis, toplumda görülme sıklığı oldukça yüksek olan bir sağlık sorunudur.

Bacaklarımızdaki toplardamarlar, kirli kanı yer çekiminin tersi yönünde temizlenmesi için akciğerlere ve kalbe taşımakla görevlidir. Bu damarların içinde, kanın yukarı doğru akışını kolaylaştıran ve aşağıda toplanmasını engelleyen kapakçıklar bulunur. Kanın tek yönlü ilerleyişi; kapakçıkların tam fonksiyonel çalışması, baldır kaslarının hareketi ve derin nefes alma sırasında oluşan negatif basınçla sağlanır.

Ancak bu kapakçıklarda hasar oluştuğunda, kan kalbe yönlenmek yerine geriye kaçar. Bu durum damarın genişlemesine ve kapakçıkların daha fazla bozulmasına neden olur. Sonuç olarak, yüzeysel toplardamarlarda varis oluşumu meydana gelir.

Varis Neden Olur ve Kimlerde Görülür?

Varis oluşumunda en büyük etken genetik yatkınlık olmakla birlikte, yaşam tarzı ve diğer faktörler de riski artırmaktadır. Toplumda görülme sıklığı %20 ile %40 arasında değişen bu hastalık, yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen bir halk sağlığı sorunudur.

Varis oluşumunu tetikleyen risk faktörleri şunlardır:

• Mesleki Faktörler: Uzun süre hareketsiz ayakta durmayı veya oturmayı gerektiren işlerde çalışanlar (doktorlar, öğretmenler, şoförler, ev hanımları, sekreterler).
• Gebelik ve Hormonal Değişimler: Hamilelik süreci ve doğum kontrol ilaçları kullanımı.
• Damar Hastalıkları: Geçirilmiş damar iltihabı ve damar tıkanıklığı sonrası bozulan kapakçıklar.
• Obezite: Fazla kilo, damarlar üzerindeki baskıyı artırarak önemli bir risk faktörü oluşturur.

Varis Belirtileri Nelerdir?

Varis hastalığında, gözle görülür bir genişleme olmasa dahi çeşitli şikayetler ortaya çıkabilir. Hastalar genellikle gün içinde artan bacak ağrısı, çabuk yorulma ve ağırlık hissi bildirirler.

Sık karşılaşılan varis belirtileri şunlardır:

• Ayak bileği ve diz altında şişlik.
• Ayak bileği ve tabanında ağrı.
• Bacaklarda yoğun kaşıntı.
• Uyku bozukluğuna yol açan huzursuz bacak sendromu.
• İlerlemiş vakalarda ciltte incelme, renk değişikliği ve kıllarda azalma.
• Tedavisi zor olan, kendiliğinden oluşan ayak bileği yaraları.

Varis Tanı Yöntemleri

Doğru tedavi süreci, uzman bir hekim tarafından alınan detaylı anamnez (hasta hikayesi) ve ayrıntılı bir fiziksel muayene ile başlar. Teşhisin kesinleşmesi ve en uygun tedavi yönteminin belirlenmesi için Doppler Ultrasonografi tetkiki esastır. Başarılı bir sonuç için Doppler tetkikini yapan hekimin varis konusunda deneyimli olması kritik önem taşır.

Varis Tedavi Yöntemleri

Varis tedavisinde temel ilke, hastalığın kaynağını doğru tespit etmektir. İdeal olan; teşhis, tedavi ve takip süreçlerinin aynı hekim tarafından yürütülmesidir. Günümüzde uygulanan başlıca yöntemler şunlardır:

1. İlaç ve Krem Tedavisi

İlaçlar ve kremler varisi tamamen ortadan kaldırmaz. Bu yöntemler yalnızca hastalığın ilerleme hızını yavaşlatmak ve ağrı, kaşıntı gibi şikayetleri hafifletmek amacıyla kullanılır. Temel neden ortadan kaldırılmadıkça kalıcı iyileşme sağlanamaz.

2. Varis Çorabı

Varis çorabı, hastalığın ilerlemesini engellemek ve semptomları azaltmak için oldukça faydalıdır. Ancak modern tedavilerin temel amacı, hastayı varis çorabı kullanma zorunluluğundan kurtarmaktır.

3. Skleroterapi ve Köpük Tedavisi

Skleroterapi, ince iğnelerle damar içine kapatıcı ilaç verilmesi işlemidir. Köpük Skleroterapi ise ilacın hava ile karıştırılarak 1-2.5 mm çaplı damarlara uygulanmasıdır. Bu yöntemler, altta yatan temel patoloji düzeltildikten sonra uygulanmalıdır.

4. Cilt Lazeri

1 mm ve altındaki kılcal damarlar için kozmetik amaçlı uygulanır. FDA onaylı Nd-Yag lazer cihazları bu işlem için en güvenilir seçenektir.

5. Endovenöz Termal Ablasyon (EVLA ve VNUS)

Lazer (EVLA) veya Radyofrekans (VNUS) enerjisi kullanılarak işlevini yitirmiş damarın kapatılması işlemidir.

Bu yöntemlerin avantajları:

• Lokal anestezi ile uygulanır, hastanede yatış gerektirmez.
• Hasta aynı gün normal hayatına dönebilir.
• İğne deliğinden yapıldığı için iz bırakmaz.

6. Variclose (Zamk ile Yapıştırma)

Siyanoakrilat bazlı bir yapıştırıcı ile damarın kapatılması yöntemidir. Isı enerjisi kullanılmadığı için doku yanığı riski yoktur ve işlem süresi yaklaşık 10 dakikadır. İşlem sonrası morluk oluşmaz ve anestezi gerektirmez.

7. Modern Cerrahi

Doppler USG eşliğinde yapılan haritalama sayesinde, sadece hastalıklı bölgeye minik kesilerle müdahale edilir. Dikiş gerektirmeyen bu operasyonlar sonrası hastalar aynı gün taburcu olabilir.

Varis Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Varis ilerleyici bir hastalıktır. Tedavi edilmediğinde şu ciddi komplikasyonlar gelişebilir:

• Pıhtı Oluşumu: Damar genişlemesine bağlı kan akımı yavaşlar ve pıhtı oluşabilir. Bu pıhtı akciğere ulaşarak pulmoner emboli gibi ölümcül sonuçlara yol açabilir.
• Venöz Yaralar: Ayak bileği çevresinde tedavisi güç açık yaralar oluşabilir.
• Kanama: Genişlemiş damarlarda dışa kanama riski artar.

Varisten Korunma Yolları

Varis riskini azaltmak ve mevcut durumu korumak için şu önlemler alınmalıdır: