UYKUYLA İLİȘKİLİ YEME BOZUKLUKLARI

Uykuyla İlişkili Yeme Bozukluğu (UİYB) Nedir?

Uykuyla ilişkili yeme bozukluğu (UİYB), bireyin uyku saatleri içerisinde sergilediği anormal ve istemsiz yeme tutumlarını ifade eden bir parasomni türüdür. İlk kez 1991 yılında Schenck ve arkadaşları tarafından tanımlanan bu klinik durum, genellikle non-REM uyku evresinde gerçekleşmektedir. Temel karakteristiği, uyku sırasında meydana gelen kontrol dışı yemek yeme ve içme epizodlarıdır.

UİYB Gelişiminde Temel Risk Faktörleri

Yapılan bilimsel çalışmalar, uykuyla ilişkili yeme bozukluklarının ortaya çıkmasında pek çok farklı unsurun tetikleyici rol oynadığını göstermektedir. Bu bozukluğun gelişiminde etkili olan başlıca risk unsurları şunlardır:

• Psikolojik Etkenler: Depresyon, stres ve yüksek anksiyete seviyeleri.
• Beslenme Alışkanlıkları: Kronik diyet yapma, açlık ve mevcut yeme bozuklukları.
• Fizyolojik Durumlar: Obezite ve genel uyku bozuklukları.
• Bağımlılıklar: Alkolizm ve madde kötüye kullanımı.

UİYB ve Gece Yemek Yeme Sendromu (GYS) Arasındaki Farklar

Uykuyla ilişkili yeme bozukluğu, klinik özellikleri bakımından Gece Yemek Yeme Sendromu (GYS) ile sıklıkla karıştırılsa da aralarında belirgin bir fark bulunmaktadır. UİYB vakalarında, yeme epizodlarına dair kısmi veya tam amnezi (hafıza kaybı) yaşanması en ayırt edici özelliktir. Bireyler, gece gerçekleştirdikleri yeme eylemlerini sabah uyandıklarında genellikle hatırlamazlar.

Çocukluk Çağı Travmaları ve Dissosiyatif Bozukluklar

Klinik veriler, fiziksel, cinsel veya duygusal ihmal ve istismar gibi çocukluk çağı travmalarının parasomniye yol açtığını kanıtlamaktadır. Kronik travmalara maruz kalan bireylerde dissosiyatif bozukluklara daha sık rastlanmaktadır. Uzmanlar, dissosiyatif bozuklukların hem uyku hem de yeme ile ilişkili bozuklukların temelinde yatan kritik bir bileşen olduğunu değerlendirmektedir.