Toplumsal Kaygı Bozukluğu Belirtileri, Eş Zamanlı Görülen Diğer Ruhsal Hastalıklar

Toplumsal Kaygı Bozukluğu Nedir?

Toplumsal kaygı bozukluğu, bireyin toplum içerisinde bulunma veya konuşma durumlarında orantısız bir endişe hissetmesi halidir. Günümüzde en yaygın görülen ruhsal bozukluklardan biri olan bu durum, kişinin sosyal yaşamını ve işlevselliğini ciddi şekilde kısıtlayabilmektedir. Bireyler, sosyal ortamlarda bulunmaktan kaçınma eğilimi göstererek günlük rutinlerini sürdürmekte zorlanabilirler.

Kaygı Bozukluğu Yaşayan Bireylerin Fiziksel ve Zihinsel Belirtileri

Kaygı bozuklukları, temelinde bireylerin gelecekte gerçekleşme ihtimali olan korkutucu olayları zihinlerinde sürekli olarak kurgulamasından kaynaklanır. Bu bireyler, olumsuz senaryoların kesin olarak gerçekleşeceğine dair çarpıtılmış düşüncelere sahiptir. Bu zihinsel süreçlere paralel olarak vücutta çeşitli fiziksel tepkiler meydana gelir.

Kaygı hisseden bireylerde en sık rastlanan fiziksel ve davranışsal belirtiler şunlardır:

• Kas gerginliği ve vücutta genel bir sertlik hissi,
• Dudak kuruluğu,
• Olası tehlikeli durumlara karşı sürekli tetikte kalma hali,
• Çevreyi kontrol etme eylemlerinde artış.

Toplumsal Kaygı Bozukluğunun Bilişsel ve Fiziksel Belirtileri

Sosyal fobi olarak da bilinen toplumsal kaygı bozukluğu, bireyin başkaları tarafından onaylanmayacağı, eleştirileceği veya olumsuz değerlendirileceği yönündeki inançlarıyla karakterizedir. Bu stres verici düşünceler, bireyin sosyal ortama girmekten çekinmesine veya bu ortamlardan tamamen kaçmasına neden olur. Sosyal kaygı bozukluğu, sadece zihinsel değil, aynı zamanda yoğun fiziksel belirtilerle de kendini gösterir.

Sosyal Kaygının Fiziksel Göstergeleri

Sosyal bir etkileşim sırasında veya öncesinde bireyler şu fiziksel semptomları yaşayabilir:

• Hızlı kalp atışı ve çarpıntı,
• El ve ses titremesi,
• Vücutta hissizlik ve gerginlik,
• Vücut ısısının artması ve terleme.

Sosyal Kaygı Bozukluğunun Nedenleri ve Etiyolojisi

Psikopatolojilerin etiyolojisi incelendiğinde, genetik ve çevresel faktörlerin bir arada rol oynadığı görülmektedir. Psikobiyolojik yaklaşıma göre, bireyin mizacı sosyal kaygı bozukluğunun gelişmesinde kritik bir faktördür. Bunun yanı sıra, ailevi ve sosyal yaşantıdaki deneyimler hastalığın seyrini belirlemektedir.

Toplumsal kaygı bozukluğunun gelişiminde etkili olan temel unsurlar şunlardır:

Sosyal Kaygıyla Birlikte Görülen Diğer Hastalıklar (Komorbidite)

Toplumsal kaygı bozukluğu, sıklıkla diğer psikolojik rahatsızlıklarla birlikte görülme eğilimindedir. Araştırmalar, madde bağımlısı bireylerin %70’inde sosyal kaygı bozukluğu belirtilerinin olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, madde bağımlılığını önlemek adına erken tanı hayati önem taşır.

Sosyal kaygı ile birlikte görülme oranı yüksek olan diğer ruhsal bozukluklar şunlardır:

• Majör depresyon,
• Madde kötüye kullanımı,
• Travma sonrası stres bozukluğu.

Özellikle çocukluk ve ergenlik dönemindeki içe kapanık davranışların altında yatan sebeplerin incelenmesi, birçok psikopatolojinin gelişmesini önleyebilir.

Bilişsel Davranışçı Tedavi (BDT) Yaklaşımı

Bilişsel davranışçı modele göre anksiyete bozuklukları; çarpıtılmış inanışlar, belirli yaşam olayları ve negatif neden-sonuç ilişkileri sonucunda ortaya çıkar. Sosyal kaygı bozukluğu heterojen bir yapıya sahip olduğu için, her birey için kişiye özel terapi planı uygulanması esastır.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), günümüzde en yaygın kullanılan kısa süreli ve yapılandırılmış tedavi yöntemidir. Terapi sürecinin temel özellikleri şunlardır:

1. Her seansta belirli bir gündem üzerinden ilerlenir.
2. Bireylerin güncel sorunlarına çözüm odaklı yaklaşılır.
3. Duygu, düşünce ve davranış arasındaki ilişki analiz edilir.
4. Mevcut düşüncelerin ne kadar gerçekçi ve işlevsel olduğu incelenir.
5. Hatalı düşünce kalıpları, alternatif ve sağlıklı düşüncelerle değiştirilerek davranış değişikliği hedeflenir.