Unutkanlık- Hafıza Bozukluğu

Unutkanlık ve Hafıza Sorunları: Ne Zaman Endişelenmelisiniz?

Günümüzde ortalama yaşam süresinin uzamasıyla birlikte, yaşlılığa bağlı gelişen hastalıkların görülme sıklığı giderek artmaktadır. Bu rahatsızlıklar arasında en yaygın olanlardan biri ise unutkanlık ve hafıza bozukluklarıdır. Günlük hayatta en ufak bir unutkanlık yaşayan bireyler, kendileri ya da yakınlarının yönlendirmesiyle "Acaba Alzheimer mı var?" sorusuna yanıt aramak için sağlık kuruluşlarına başvurmaktadır.

Her Unutkanlık Bir Hastalık mıdır?

Öncelikle belirtmek gerekir ki, her unutkanlık durumu mutlaka bir hastalığa işaret etmez. Tıbbi açıdan patolojik unutkanlık olarak kabul edilen durumlar, hastanın günlük yaşamını belirgin ve olumsuz bir şekilde etkileyen vakalardır. Örneğin, iki yıl önce gittiğiniz bir tanıdığınızın evinin yolunu hatırlayamamanız, tıbbi bir hastalık olarak değerlendirilmemektedir.

Klinik Tanı ve Değerlendirme Süreci

Kliniklere unutkanlık şikayetiyle başvuran hastalar, çocukluk çağından doksanlı yaşlara kadar geniş bir yelpazeye yayılmaktadır. Tanı sürecinde, uluslararası standartlara uygun ve uygulama kolaylığı olan temel nöropsikolojik testler kullanılmaktadır. Bazı karmaşık olgularda ise daha özel testlere başvurulabilmektedir.

Yapılan testler sonucunda elde edilen puanlar, şu kritik konularda uzmanlara ipucu vermektedir:

• Unutkanlığın düzeyi,
• Sorunun psikolojik kökenli mi yoksa organik kökenli mi olduğu.

Organik ve Psikolojik Unutkanlık Arasındaki Farklar

Hastaların bilgilendirilmesi açısından, unutkanlığın türünü ayırt etmek için şu kriterler göz önünde bulundurulur:

Psikolojik temelli bu duruma tıp dilinde yalancı bunama (pseudodemans) denilmektedir. Bu vakalarda depresyon tedavisi ve günlük yaşam düzenlemeleri, unutkanlık üzerinde oldukça olumlu sonuçlar vermektedir.

Hafızayı Korumak İçin Tedavi ve Yaşam Tarzı Önerileri

Hafif düzeyde unutkanlığı olan kişiler için özellikle yurt dışında en çok önerilen yöntemlerin başında hafif ve orta düzeyde egzersizler gelmektedir. Bunun yanı sıra zihinsel performansı artırmak için şu aktiviteler tavsiye edilmektedir:

• Alkolsüz güzel kokuların kullanımı,
• Yeni bir yabancı dil çalışılması,
• El becerisi gerektiren işlerle uğraşılması,
• Rakamsal bulmacaların çözülmesi.

Beslenme ve Hafıza İlişkisi: Ne Yemeliyiz?

Hafızayı korumada ve sağlıklı bir ömür geçirmede Akdeniz diyeti olarak adlandırılan beslenme modelinin faydaları kanıtlanmıştır. Bu beslenme düzeninde bol miktarda sebze, meyve ve deniz ürünü tüketimi esastır.

Beslenme konusunda dikkat edilmesi gereken önemli noktalar şunlardır:

• Doğal Deniz Ürünleri: Suni takviyeler (balık yağı, kril yağı) yerine, bol yağlı doğal deniz ürünleri tüketilmelidir.
• Yağ Tercihi: Balığın yağı şifa kaynağıyken; koyun ve inek yağı hastalık riski taşımaktadır.
• Süper Gıdalar: Araştırmalarla kabul görmüş avakado, kaju, yaban mersini ve ceviz gibi gıdaların tüketimi desteklenmelidir.

Zihinsel Sağlığı Tehdit Eden Unsurlar

Zihinsel fonksiyonları korumanın temel yolu, öncelikle beyne zarar veren maddelerden uzak durmaktır. Uyuşturucu, alkol ve sigara kullanımı bu listenin başında yer alır. Ayrıca son dönem araştırmaları, erotik ve pornografik içerikli görüntülerin anlık hafızada bozulmalara yol açtığını ve beyin dokusunda patolojik değişimlere neden olabildiğini göstermektedir.

Ahlaki ve Yaşam Tarzı Faktörleri

İmam-ı Gazali’nin İhya-i Ulumiddin adlı eserinde, yalan söylemenin hafıza üzerindeki tahribatına dikkat çekilmektedir. Yaşam tarzı olarak yalanı benimseyen kişilerin, gerçeklerle kurguyu karıştırma ve unutkanlık yaşama oranlarının daha yüksek olduğu gözlemlenmektedir. Muhtemelen, yalan üzerine kurulu bir zihinde gerçekler yer bulamamakta ve beyindeki hücresel yapılanma bu duruma göre şekillenmektedir.

Sağlıklı bir zihin için hem fiziksel hem de etik bir yaşam tarzı benimsemek, demans (bunama) düzeyine varmayan hafif unutkanlıklarla mücadelede en etkili yoldur.